Vestmennene

Emne: Lokalt

  • Vetle starta som friviljug – no lever han draumen.

    Vetle starta som friviljug – no lever han draumen.

    Medan tusund av tilskodarar fylgjer striden på Stiklestad, er det ein ungdom der ute på scenen som ber eit stort alvor. Det er Froste, hærmannen – og bak rolla stend Vetle, 24 år gamall. Få år tidlegare var han ein av dei mange friviljuge som heldt liv i det store friluftsspelet. No er han sjølv vorten ein berande del av soga.

    For Stiklestad-spelet er ikkje berre ei teaterhending; det er eit kulturelt samlingsmerke i Trøndelag og langt utyver. År etter år møtest bygdefolk, tilreisande og ungdomar som Vetle for å gjeva liv til forteljinga um Heilag Olavs fall. Det er ein tradisjon som hev rota seg djupt i jordi, og som stadig fær ny vokster når unge krefter melder seg.

    Vetle byrja som friviljug med praktiske uppgåvor – å hjelpa til med bygg, bera fram utstyr, vera til stades der det trongst. Slikt arbeid er usynleg for dei som berre ser ferdighugsingen av spelet, men det er sjølve grunnmuren. At ein av desse no stig fram i ljoset som hærmann, er eit vitnemål um den krafti som ligg i dugnadsanden. Ein ungdom som fyrst var ein av mange i kulissane, er no sjølv med og ber soga vidare.

    No er 24-åringen klar for eit nytt stort uppdrag. Kva det er, fær tida syna, men yvergangen frå friviljug innsats til sentral rolle syner at slike kunstnarlege miljø gjev spelerom for vokster og draumar. Det er ikkje alle som fær eit slikt høve, men når ein som Vetle tek steget, vert det eit døme til etterfylging for andre unge i lokalmiljøet.

    Stiklestad-spelet er med detta ikkje berre ei minning um ei blodig fortid; det er ein levande møtestad der soga vert nykveikt av nye røyster og nye andlet. Vetle er ei av dei røystene, og med si reise frå friviljug til hærmann minner han oss um at kulturarven er i trygge hender so lenge ungdomar finn vegen dit. Det neste store uppdraget er berre byrjingi på eit nytt kapittel i eit historisk spel som aldri misser si tiltrekkingskraft.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Medaljen frå kongen ligg i ein skuff. Valet han tok som 20-åring, fylgjer han framleis.

    Medaljen frå kongen ligg i ein skuff. Valet han tok som 20-åring, fylgjer han framleis.

    Kongens medalje ligg i ei skuff. Ikkje framme til skode, ikkje i ein glasmonter, men nett der dei fleste ting endar sin veg – millom gamle papir og gløymde brev. For Arne Ringstad er det ikkje medaljen som tel, men det livet som gav han rett til å bera han.

    I tjugeårsalderen hadde han funne kjærleiken og sett seg føre å verta lærar. Alt låg til rèttes. So hende det noko heime. Utan at det er røynt kva som hende, veit ein at det var nok til å snu alle planar. Han tok eit val som sidan hev fylgt han – ikkje som ei byrde, men som ein stillfarande vegvisar.

    Den unge mannen vart verande på garden. Foreldri trong hjelp, eller ein sjukdom kravde mykje omsut. Draumen um lærarskulen og den frie framtidi tok slutt, men ein annan vaks fram: ansvaret for jordi og ætti, det daglege strevet som bind ein til staden. Slike soger er sjeldan skrivne i bøkene, men dei er rygrada i norsk samfunnsliv.

    Det norske ordet «heim» ber med seg ei tyngd som vanskeleg let seg omsetja. Det er ikkje berre eit hus, men ein ættlegg, ein stad der sogene sit i veggene og der kvart eit tre vitnar um dei som kom før. For Arne Ringstad vardt dette ordet sjølve livsinnhaldet. Han bygde ikkje eit liv på det han gav slepp på, men på det han heldt fast ved.

    Mange år seinare kom kongens takk. Medaljen for lang og tru teneste er eit synleg prov på at samfunnet såg det usynlege – den stille truskapen som ikkje ropar etter godord. Men sjølv etter eit liv i arbeid og omsorg er Ringstad ikkje den som hengjer utmerkingi på brystet. Ho ligg i skuffi, nær dei små tingi som dagleglivet er gjort av. Det er kanskje den finaste heideren av alle: at ei kongeleg utmerking ikkje er det viktigaste i eit menneskeliv.

    I ei tid då ein ofte talar um sjølvrealisering og retten til å velja si eigi lukke, er soga um Arne Ringstad ei kjærkomin påminning. Dei stille verdiane – truskap, sjølvdisiplin og omsorg – er framleis det som byggjer eit land. Slike liv fortel meir um eit folks karakter enn alle storstilte program og manifest. Dei er prova på at fridomen til å velja ikkje berre er eit gode, men og ei oppgåve, og at dei djupaste spori i ei bygd ofte kjem av dei stillferdige fotefari.

    Difor fortener soga um medaljen i skuffi å verta høyrd – ikkje som eit døme på eit offer, men som eit bilete på eit rikt liv, bygt på dei same kreftene som hev bore bygder og dalar i mannsaldrar. Og medan medaljen ligg der i skuffi, vil valet han tok som tjugeåring halda fram med å lysa upp det som verkeleg er vyrdt å hugsa.

    Kjelde: Aftenposten

  • Camilla lo inni seg då ho høyrde kva byfolki frå Bergen sagde um dyri hennar.

    Camilla lo inni seg då ho høyrde kva byfolki frå Bergen sagde um dyri hennar.

    Tre dyr – to geiter og ein sau – alle med horn. Det var nok til å forvirra ein heil gjeng unge bergensarar, som ikkje såg skilnaden på dyreslagi. Historia som no er delt, syner kor mykje rikdom som ligg i den kvardagslege kunnskapen landsfolki ber på.

    Camilla Sandsøy Moss frå Tysnes fortalde um ein sumardag då nokre bygutar vart ståande trollbundne av flokken hennar. Dei peikte på sauen Lucky og undrast kvifor han var annleis enn dei tvo andre – som var geiti. For dei som er vane med husdyr, er skiljet sjølvsagt: sauen har tjukk ull og hengjande øyro, geiti har slettare pels og spisse øyro, og båe kann ha horn. Men for ungdomsflokken frå den store byen var horn visstnok synonymt med geit, same kor tjukk ulli var. Det er ikkje vandt å sjå det komiske i upplevingi, men endå meir slåande er det venlege og lærerikt i møtet. Innvendes lo Camilla, men ho heldt maski og svara roleg: «Det er fordi han er ein sau.» Eit lite ordskifte, men ein storveg inn i landsens røyndom.

    Slik vert det tydelegt at kunnskap ikkje er ein universell masse, men noko som er knytt til staden og livet ein liver. Den korte ferjeturen frå Halhjem til Tysnes viskar ikkje berre ut kilometer; han opnar upp for ei onnor verd, der dyri ikkje er framande skapningar på eit bilete, men levande vev i kvardagen. Det er her den stille gleda ligg. I staden for å gapskratta av uvitskapen, tok øybuarane imot spursmålet med mildt alvor og gjorde det til ein lærepenge. Det vitnar um ein gjestmildskap og ein stoltheit yver eige liv som er verd å taka vare på.

    Og kva meir kann slike små hendingar gjeva? Dei minner oss på at turiststraumen, som bringar folk og pengar til bygdi, også bringar noko meir: ei mogelegheit til å brigda perspektiv. Heimefolket fær syna fram det dei kann, og byfolk fær ei levande undervisning som ingi lærebok kann gjeva. For den unge bergensaren som trudde mjølki vart fødd i ein kartong på Kiwi, var møtet med Lucky ei liti opning mot ei heil verd av praktisk viten. Og for mange av oss andre er det ei påminning um at det å vita skilnaden på ein sau og ei geit ikkje berre er fagkunnskap – det er ein bit av norsk soge og næring som burde vera ein skatt for heile landet.

    Soleis er ei liti soge frå eit gjerde meir enn eit sumarminne. Det er ein liten leksjon i at humoren og varmen kann byggja bruer millom by og land, og at slike brigder i utsyn er noko båe partar veks på. Og skulle ein mota ein ny ulden krabat med horn, er det godt å vita at det no finst nokre fleire bergensarar som ikkje lenger er i tvil um kven som segjer «bæ» og kven som segjer «meh».

    Kjelde: Bergens Tidende

  • Her bur det 300. Årleg fær dei 1,5 millionar på vitjing.

    Her bur det 300. Årleg fær dei 1,5 millionar på vitjing.

    Tre hundrad fastbuande og halvannan million vitjande kvart einaste år – dei turre tala frå Flåm er av det slaget som fær ein til å stogga upp og undrast. I ei tid då mange småbygder strider imot fråflytting, hev denne vesle staden ved Aurlandsfjorden snutt heile logikken på hovudet. Her er det ikkje mangel på liv og rørsle, men ein stille kunst i å ta imot verdi utan å missa si eigi røyst.

    Det er lett å tru at turiststraumen er eit nytt påfunn, men soga fortel noko anna. Allereie ein onsdag i august 1930, medan ei streik herja i bygdi, kunne eit blad melda at «der er deilig vær og mange mennesker». Same åndedraget som i dag, same frydefulla undring over at nett denne krongleute fjordbygdi drog til seg folk frå alle kantar. Turismen er ikkje ei framand makt som brått kom siglande; han er ein gamal vener som hev lagt att spor i både vegamøte og vertskapshus i snart eit hundrad år.

    Ein av dei mest forunderlege trådane i dette flokevevet er knytt til eit møte på ein båt millom Napoli og Capri. Ein italiensk kvinne ved namn Rafaela Aponte-Diamant møtte ein kaptein, Gianluigi, og saman bygde dei upp verdens største privatåtte cruisereiarlag. Det er nett slike skip som i dag legg til kai i Flåm, og som år etter år fyller fjordlandskapet med nysgjerrige augo. Soleis er ei liti norsk bygd flitta inn i eit av dei mest selsame forretningseventyri i nyare europeisk tid. At eit slikt samsvar kunde veksa fram, er eit vitnemål um kor djupt våre vesle stader kann røra ved dei store liner i verdi.

    For Flåm er ikkje berre eit blikkfang på ein skjerm. Det er ein heim, og dei tri hundrad som bur der året rundt, ber på ein serskild kunnskap: dei veit korleis ein tek imot ein heil planet utan at bygdi vert til eit kulissespel. Dei syter for at gjestene fær sjå meir enn berre det venta – dei fær kjenna på røtene til eit landskap som ikkje let seg herma. Dette er ikkje berre lærerikt for dei som kjem, men og eit fyrebilæte for andre småsamfund som treng ei leide i korleis ein kann bu og buande vera samstundes som ein opnar døri.

    Når nye skipslengder sigler inn fjorden i morgondagen, vil dei same fjelli møta deim som dei gjorde i 1930 – tagnad og stød der dei stend på den gamle steingrunnen. Flåm treng ikkje å ropa høgt; bygdi hev i årti synt at hemmelegheiten ligg i ei stille tryggheit på at den rette gildskapen hev heime her. Det er ei erfaring som er mynta for meir enn berre ein sumar – det er eit arvegods som hev vare i mannsaldrar, og som enno hev si fulle tyngd.

    Kjelde: Bergens Tidende

  • Dei deler etternamn, nabolag og arbeidsplass. Ein regel har halde familien samla i fire generasjonar.

    Dei deler etternamn, nabolag og arbeidsplass. Ein regel har halde familien samla i fire generasjonar.

    Det er ikkje ein nedskriven paragraf i noko vedtektshefte, men ein stille avtal som hev borne dei same namni, dei same vegakryssi og den same arbeidsplassen fram gjennom fire mannsaldrar. Den einaste regelen som hev halde familien Hennig-Olsen samla, er at familien sjølv alltid kjem fyrst.

    Medan norsk næringsliv i aukande mon vert prega av oppkjøp, fusjonar og anonyme eigarskap, stend Hennig-Olsen att som eit varmt unnatak – ikkje berre for di verksemdi er den eldste familiedrivne i landet, men for di ho segjer noko djupt um korleis bandet millom ætt og yrke kann overleva i ei uroleg tid. Det er lett å gløyma at den iskremen som i dag kjølast ned i elektriske kjølebilar og vert seld på smarttelefonar, ein gong vart rørt ihop på eit lite kjøken i Kristiansand, med same hjartelag og same vilje til å skapa noko som både mettar og gleder.

    Den stillfarande regelen – at familien er viktigare enn rekneskapen – hev ikkje gjort verksemdi veikare. Tvert um hev det gjevi ein serskild samansetnad i leiingi, der kvar ny ættled fær rom til å veksa inn i ansvaret utan å verta knasa av prestasjonskrav. Når ein veit at samhaldet i heimen og i nabolaget er sjølve grunnmuren, vert sjølve arbeidsdagen noko anna enn berre ei stemplingsur. Det vert ei forlenging av ein levemåte som hev halde seg sidan den fyrste iskremmaskini surra i gong.

    Ein skal ikkje undervurdera tyngdi av felles etternamn i eit slikt ættararbeid. Namnet Hennig-Olsen ber ikkje berre ei historie um ein gründer – det ber òg ei sedvane, eit språk og ei borgarleg tillit som går i arv. I ei tid då personnamn og merkevarer vert kjøpte og selde som kvart eit anna aktivum, minner ein slik namnerekkje oss um at eit etternamn kann vera ein open bok med heile livsverk på line.

    Like interessant er det at familien framleis deler nabolag. I eit samfunn der bustadmarknaden spreier ættlekkene for alle vindar, tyder ein slik stadvilknyting at røtene ikkje berre er symbolske. Både arbeidsplassen og den private sfæren ligg i det same landskapet – ei påminning um at forretningsdrift ikkje treng å vera eit isolert foretak, men kann stå i pakt med det lokale fellesskapet og dei daglege rørslene som formar ein heimstad.

    Det er freistande å sjå på slike langvarige familiefortak som ein nostalgisk rest av ei svunnen tid, men det er meir råkande å kalla dei eit levande prov på at det finst andre målestokkar for vellukke enn kvartalsvekst og marknadsdelar. Den regelen familien Hennig-Olsen hev halde i hevd, er i grunnen ei haldningsendring ein kann ynskja at fleire fortek tok til seg: at omsuta for dei næraste – og for dei neste som skal tak over – er den beste langsiktige investeringi ein kann gjera.

    Soga um Noregs eldste familiedrivne iskremverksemd er soleis ikkje berre ein soge um mjølk, fløyte og bringebærsyltetøy; ho er ein soge um å halda fast ved ei prioritering som ikkje let seg måla i kroner. Og den er eit døme på at dei djupaste framstegeni stundom ligg i å føra vidare noko som alt er bygt, med same varme og same lovnad som fyrste gong ein liten gut fekk smaka på det søte som far hans laga.

    Kjelde: Aftenposten

  • Vetle starta som frivillig – no lever han draumen.

    Vetle starta som frivillig – no lever han draumen.

    Det er noko særskilt med dei store friluftsspeli våre, der soga ikkje lenger er eit støvete kapittel i ei lærebok, men stig fram med kjøt og blod under open himmel. På Stiklestad i Nord-Trøndelag hev ein sidan 1954 framført spelet um Heilag-Olav og slaget i 1030. Her møtest tusundvis av tilskodarar kvart år, og like viktig: hundradvis av friljuge legg ned uteljuge timar for å gjera fortidi levande. Når 24-årige Vetle no trær fram på den historiske grunnen som hærmannen Froste, er det ei forteljing um korleis draumen kann byrja med eit lite steg – som friljug.

    Ein kjenner seg nøydd til å stogga litt ved dette. Det er ikkje alle unge menn i dag som vil nytta sumaren på å leva seg inn i ei vikingtid eller ein mellomalder. Men nett på Stiklestad ser ein at tradisjonen hev eit tak som sit djupt. Soga um slaget, kongen som fall, og den nye trui som kom, er meir enn berre ei minning; ho er ein levande samtalepartnar for bygdene kring. For kva gjer ein når ein set seg ned og les sagaene? Ein finn ikkje berre vald og strid, men og menneske med voner og otte, med siger og nederlag. Når Vetle tek på seg brynja og svingar sverdet som Froste, stend han i eit langt samband med alle dei som hev bore fram soga fyre honom – og med dei historiske personane som ein gong gjekk der.

    Det er eit håp i dette. I ei tid der mangt vert digitalt og flyktig, er det noko å henta i det handgripelege: du syr bunader, smir våpen, øvar på rop og sverdhogg. Du møter folk frå alle kantar, og du vert ein del av eit fellesskap som ikkje spør um pengar, men um innsats. Vetle sin veg frå friljugarbeidet til sentral rolle syner at slike kulturprosjekt ikkje er låste; dei opnar dører for den som brenn for det. Det er ein lærdom for andre ungdomar: uansett kva interesse ein hev, ligg der ein skatt i å søkja seg til eit levande miljø der ein fær prøva og feila.

    Stiklestad-spelet hev alltid vore ein stad for dei store kjenslene. Når Vetle som Froste stend andlet til andlet med kongen, formidlar han ikkje berre ei historisk hending; han ber fram ei røynsle av å vera eit menneske under press. Publikum, som sit på sletta, fær ikkje berre sjå eit drama – dei kjenner vindgufset frå soga. Det er slik ein held ein kultur ved lag: ikkje berre gjennom bøker og museum, men gjennom å lata folk leva seg inn i dei same rørslone som forfedrane gjorde.

    Difor er det så gledeleg å høyra um Vetle, som no gjeng frå friljugarbeidet til sjølve scenen. Han er eit prov på at draumen ikkje er noko ein berre ventar på, men noko ein formar med eigne hender. Og kanskje sit det ein ny unggut i publikum i sumar, som tenkjer: «Det der vil eg òg gjera.» Då hev spelet gjort meir enn å underhalda; det hev sått eit frø.

    Lat oss ynskja Vetle og alle dei andre på Stiklestad ei rik spelehelg. Måtte dei framleis la fortidi tala til oss, og måtte mange fleire lata seg smitta av den friljuge elden som gjer slikt mogeleg.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Ei av landets mest populære utdanninger – Kaya (20) kom gjennom nålauget.

    Ei av landets mest populære utdanninger – Kaya (20) kom gjennom nålauget.

    Det stend eit glimrande nålauge ved inngangen til ambulansefaget. Kvart år står hundrevis av unge søkjarar og ynskjer å sleppa igjennom, men berre eit fåtal får naudasynet som krevst. Kaya Gullaksen er ein av dei utvalde. Ho hev no fenge ein av dei mest ettertrakta studieplassane i dette faget, og det er ein siger som talar til noko meir enn berre karakterar.

    Det er ikkje vandt å skyna kvifor ambulanseyrket hev vorte so populært. I eit land med lange fjordar, høge fjell og spreidde bygder er ambulansetenesta den fyrste handi som mange får i ei krise. Ho ber med seg ein urgamal tradisjon: viljen til å draga ut i storm og stille for å berga liv. Frå dei små sjukestovone på 1800-talet til dagens velutstyrte redningsbilar med telemedisin og hjartestartar – faget hev vakse i både kunnskap og tyngd, men kjernen er den same: eit menneske som stig ut or bilen med ro og omsut når hjarta bankar som hardast.

    Når unge som Kaya tek steget inn i dette faget, er det eit friskt vonartekn for bygder og byar. Det syner at yrkesstoltheit ikkje berre er noko ein finn i gamle handverk, men òg i dei nyaste helseberedskapane. Ambulansefolket er ofte dei fyrste på staden, og i aust og vest veit ein at dei tryggjer dagar og netter. Det er ein tenestetanke som er djupt rotfest i norsk samfundsliv, og som no held fram i nye generasjonar.

    Det å koma gjennom nålauget er ikkje berre eit spursmål um teoretisk snøggleik. Inntakskravi ser ikkje berre på poeng, men på heile mennesket: ro under press, praktisk skyn og evne til samarbeid. Difor er det ei glede at ein som Kaya kom igjennom. Der ho kjem frå, vil grannar og venelag sikkert kjenna stoltheit yver at ein av deira eigne skal gå i tenesta for liv og helse.

    Morgondagens ambulansearbeidarar vil møta nye utfordringar: klimaendringar gjev meir ekstremvêr, teknologien utviklar seg snøgt, og samfunnet vert eldre. Men med ungdommen som no fyller rekkjene med mot og dugleik, kann ein sjå frametter med trygg forvissning. Kaya Gullaksen er ein representant for ei ungdom som vil noko med levetidi si – ikkje berre få, men gjeva.

    Det er stille i vegkryss og på kaier når ambulansen kjem. Blålysi ljoser i natti, og inni sit menneske som hev valt eit yrke der kvar einaste time kann tyda eit liv. At vegen dit byrjar med eit trongt nålauge, gjer berre innsatsen endå meir agefull. Det er grunn til å vera glad for at det finn dei som gjer seg bryet verdt – og at dei slepp igjennom.

    Kjelde: NRK

  • Imponert over drikkekulturen: – Det var feelgood heile vegen

    Imponert over drikkekulturen: – Det var feelgood heile vegen

    Millom dei gamle trehusa i Bakklandet, der forteljingane sit i veggjene, bryt no tonane frå ein annan tid. «Red, red wine» ljomar mjukt utyver brusteinsgator der folk hev samla seg for å smaka, læra og njota. Det er den andre dagen av Bakklandet vinfestival, og det er feelgood heile vegen, som arrangørane segjer. Men det som verkeleg slær oss, er ikkje berre den gode stemningi – det er at sjølve drikkekulturen hev kome langt.

    I Noreg hev synet på alkohol ofte vore delt millom streng avhaldsrørsle og hemningslaus fyll. No veks det fram ein tredje veg, merkt av nyfike og respekt for handverket. Ein vinfestival i Bakklandet er eit bilete på dette: langbord under open himmel, der folk pratar lågt og tek små slurkar av raude og kvite druvesafter. Ingen skrålande rop, ingen hast – berre ei dveljing ved smaken.

    Slike stunder minner oss um at vin er ein fylgjesvein gjennom sivilisasjonen. Ordet «vin» er eit av dei eldste lånordi me hev i språket, frå romartidi og inn i norrønt, og det ber med seg sogor um vinmarker, kloster og sjøferder. I dag blømer interessa for lokale variantar: eplevin frå Hardanger, bjørnevinsaft frå nord. Festivalen i Bakklandet set ikkje skilje millom importert finesse og heimleg kjennskap, men sameiner deim under ein himil av ljod.

    UB40 sin versjon av songen er i seg sjølv eit døme på korleis kulturar blandar seg: ein poplåt frå Amerika, tolka av britiske reggaemusikarar, og no som lydteppe for trøndersk sumarkveld. Det er nett slik bylivet skal vera: ope, lågmælt og samansett. Når me ser eldre ektepar sitja ved sida av ungdomar med kvitvin og raudvin, veit me at dette ikkje er ein stad for skrål, men for samtale.

    Bakklandet sjølv er eit historisk klenodium, med hus frå 1700-talet og smale gator som ein gong gav ly for handverkarar og handelsmenn. Å fylgja ein vinfestival inn i denne ramma er som å setja nytt liv i gamle tradisjonar – for også vår tids samkome kann verta ei soge for komande slektledd. Me skapar stunder der fellesskapen sit i veggjene og verkar inn i språket.

    Det er so lett å uroa seg for framtid og drikkeulukkor, men ein skulde ikkje gløyma at midt i dette veks det og fram ein kultur som set gleda og kunnskapen fyrst. Det er feelgood heile vegen, som dei sa, og det er ei rørsle mot noko betre. So lengje ljodet av reggae fyller Bakklandet, er der håp for samveret.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Kvar morgon kjem reven attende til huset. Der ventar han på bestevenen sin Kira.

    Kvar morgon kjem reven attende til huset. Der ventar han på bestevenen sin Kira.

    Morgonstund er stille i Vanylven. Soli stig seint yver fjelli, og doggi ligg enno på graset. Då kjem reven. Ein raudrev, same dyret kvar morgon, trør varsamt fram til huset der labradoren Kira bur. Dei to hev funne eit venskap som ikkje bryr seg um kva slag dyr dei er – her er det berre to sjeler som møtest.

    Det er noko tidlaust ved dette synet. Reven er elles eit skuggelegt vesen, forsiktig og sky. Men her, i denne vesle bygdi millom fjord og fjell, hev han funne ein ven. Han set seg ned og ventar. Og når Kira kjem ut, loggjer ho med heile kroppen og helsar som berre ein hund kann helsa. So leikar dei, eller berre sit der saman i morgonlyset.

    Slike sogor minner oss um at naturen ikkje er so fjern som me stundom trur. Me byggjer hus og vegar, men dyri finn vegane sine attende. Dette er ikkje berre ei soge um ein rev og ein hund. Det er ei soge um ei bygd der folk enno hev augo opne for det som rører seg i kratt og li. Vanylven ligg på Sunnmøre, eit landskap som hev fostra sterke band millom menneske og natur. Her hev fiskarane lese vêret i sjø og himmel, og bøndene kjenner ljoden av kvar fugl. I eit slikt samfunn er det kanskje ikkje so underlegt at ein rev vert ein ven.

    Me lever i ei tid med hastverk og uro. Nyhendi fløymer inn, og me gløymer lett dei små stundene som gjev livet tyngd og meining. Men i Vanylven, kvar morgon, vert det skapt eit lite mirakel. To skapningar som ikkje hev same mål, men som likevel finn gleda i lag. Det er eit bilete på trufast venting og tillit. Reven kjenner ikkje klokka, men han veit at Kira kjem. Og Kira veit at reven ventar.

    Dette er ogso ein påminning um rikdomen i vårt eige mål. Ordi me brukar um dyri – rev, hund, ulv, bjørn – ber med seg sogor frå gamal tid. I nynorsken hev me arva ei kjensle for landskapet og livet der ute. Når me segjer «reven og hunden», so ligg det meir i ordi enn berre namni på to dyr. Det ligg ei heil verd av samspel og vilkår som me skal taka vare på.

    So lat oss lyfta blikket frå skjermane og sjå ut yver tunet. Kanskje er det ein rev som ventar ved døri, eller ein fugl som syng i treet. Desse stundene er gåvor, og dei minner oss um at sjølv i ei urolig verd finst det stille band av venskap. Reven i Vanylven spør ikkje um noko anna enn ein ven å dela morgonstundi med. Det er ein lærdom me alle kann taka med oss.

    Kjelde: Aftenposten

  • Byscenen i Trondheim

    Byscenen i Trondheim

    Det er ei serskild gleda å sjå korleis Byscenen i Trondheim stig fram som ein stad der ljoden frå gitaren og den djupe røysti møtest på ein måte som røner i bringa. Her vert det ikkje rom for det lunkne og halvhuga – her samlar dei seg, dei som dregst mot musikk med tyngd og meining, og som veit at ein konsert er meir enn berre lyd; det er eit fellesskap som lever og pustar i same takt.

    Programmet for komande millomhaust og vetter syner at dette fellesskapet stend støtt. Med ei rekkja konsertar som spenner frå den trugne thrash-røynsla i Kings Of Thrash til det danske ikonslaget D-A-D – der billetten forlengst er uppseld – ligg det ei tru på at folket i Trondheim og vide ikring er svoltne på ekte spelgleda. Og når ein ser at namn som Jorn, Gluecifer og Backstreet Girls òg stend på plakaten, skynar ein at heile den norske hardrock-soga er breidt ut for oss, med både vørde og fagnad.

    Det er noko freistande ved å tenkja på alt det usynlege arbeidet som ligg attanfor ei slik konsertrekkja. Dei som steller i stand, dei som riggar ljos og lyd, dei som sel billettar og skjenkjer drikke – dei gjer det ikkje for å verta rike, men for di dei elskar det levande møtet millom folk og musikk. Ein slik stad er Byscenen meir enn eit utestelle; det er ein kulturberar, ein arv frå tidi då små scenor i kjellarar og på ungdomshus fostra den norske røysti som sidan hev lydt yver heile kloten.

    Me skal heller ikkje gløyma at desse konsertane kjem i ei tid då mange søkjer saman for å finna von og varme i eit kaldt medielandskap. Når ljoset sloknar og fyrste akkordane kjem, er me ikkje lenger eingongsindivid; me er ein hop som deler den same pulsen. Og for dei unge som veks upp og finn vegen til ein metal- eller rockekonsert, kann dette verta eit fyrste møte med eit livslangt kjærleiksforhold – slik det eingong var for oss som no leitar fram or gamle bilæte og minnest vår eigi fyrste konsertreisa.

    Trondheim hev alltid hatt ein eigen klang i den norske rockemelodien. Byen hev fostra ei rekkja store artistar og framleis pulserer eit yrande miljø av små og store initiativ. Byscenen stend midt i dette, som ein trygg hamn der både internasjonale gjester og lokale heltar kann setja sine spor. At publikum møter fram med slik iver at konsertane vert utselde, er eit teikn på ei sunn og livskraftig rørsla.

    So lat oss gleda oss til hausten. Lat oss stiga inn i den mørke salen og lata ljoden skylja yver oss. Dette er vår eigi kulturhistorie, skrivi på nytt med kvart slag på trommi. Og det er vårt ansvar å halda liv i henne – ved å møta upp, ved å stydja dei som gjer det mogelegt, og ved å lata musikkens kraft sameina oss på tvers av skilnader. Det er ikkje småting; det er sjølve hjarteslaget i ein levande by.

    Kjelde: Heavymetal.no

Fylg oss: YouTube Telegram
Meld deg inn i Vestlandske Mållag

Få dei fem viktigaste sakene frå Vestmennene rett i innboksen - éin e-post i veka.

Andre prosjekt: Fjordgefluster.no Nordisches.se Maalmannen.no