Emne: Lokalt

Selde bakst for 10 millionar: Det hev vore eit intenst strev.

Lukti av nybaka brød hev alltid samla folk. I Stjørdal hev denne lukti no fenge eit tal: over ti millionar kroner i omsetning på eitt einaste år for bakeriet Snurr. Det er ikkje berre eit drygt sal – det er eit teikn på at handverksbakst enno hev ein sterk plass i norske hjarto.

Snurr Stjørdal opna dørene for alvor, og det fyrste heile driftsåret enda med både overskott og ei omsetning som fær mange til å sperra augoi. For eit lite, lokalt bakeri er slike sum noko som vitnar um ein utruleg innsats og ei etterspurnad etter noko meir enn berre mat. Det er forteljingi um tradisjon, kvalitet og det personlege møtet.

Namnet «Snurr» kling godt i nynorsk munn. Det peikar på noko som er snurra saman – ein kanelsnurr, eit lite bakverk som er baka med omhug. Og nett denne handi, som kjevlar og snurr, er ein arv frå fedrane. Norsk bakartradisjon hev djupe røter, frå lefsa på kjøkenet til kakebordet ved høgtider. Når eit bakeri lukkast med å selja bakst for slike sum, syner det at folk ikkje gløymer smaken av det ekte.

I Stjørdal, ein by med sterkt samhald, hev innbyggjarane teke imot Snurr med opne armar. Det er ikkje uvanlegt å sjå små og store i kø for å få med seg dagens ferske rundstykke eller ein saftig snurr til kaffien. Slik lokalt engasjement er verdfullt. Det byggjer identitet og gjev arbeidsplassar. Dessutan gjer det at pengane sirkulerer i nærmiljøet, noko som styrkjer heile bygdi.

Intens jobbing ligg bak, som overskrifti fortel. Ein kann tenkja seg lange morgonar med deig som skal heva seg, omnar som arbeider for fullt, og tilsette som sveiper golv og ekspederer med eit smil. Det er kvardagsslitet som gjev utteljing. I ei tid der ein høyrer mykje um sentralisering og butikkdød, er slike solskinshistorier viktige. Dei syner at det lokale, personlege og velgjorte enno hev ein framtid.

Snurr Stjørdal hev ikkje berre sett rekord – dei hev synt at god bakst og gode verdiar ber frukter. Når baksten smakar, og folk kjenner seg velkomne, kjem dei att. Og kanskje er det dette som er det verkelege overskotet: gleda over å skapa noko med hendene og dela det med andre.

Kjelde: Adresseavisen

August 4, 2026
Lina (111) er død: Var Noregs eldste.

Tre kongar, to verdskrigar og ei rekkje teknologiske sprang – Lina Anundsen si livsline gjekk frå den tidi då hesten var framkomstmidlet til den digitale tidsalder. Ho vart 111 år og var Norges eldste person då ho nyleg la ned sin livsgjerning. Men det som verkeleg set djupe spor hjå den som les um henne, er ikkje berre dei mange åri, men den eineståande hukommelsen familien hennar no minnast.

I Siljan, ein liten bygd i Telemark, sat det i henne eit levande arkiv. Medan folk flest gløymer det som hende fyrre viku, skal Lina ha mintest namni på hestane på garden hennar i barndomen og dei gamle namni på teigar og bergknattar som forlengst er vekke frå daglegtala. Slike detaljar er ikkje berre kuriøse småting; dei er bitar av eit landskap og ein livsform som no er på veg ut or manneminne. Når det siste vitnet fell frå, fell òg ein heil munnleg tradisjon i gløymsla, dersom ingen hev skrivi honom upp.

Det er her dette livet peikar frametter, som ei mild påminning um at det som synest kvardagslegt i dag, morgondagen hev historisk verdi. Då Lina var ung, gjekk posten med skyssferd og kveldsstellet var ved talglysi. Ho såg bilane koma, radiobølgjone fylla heimen, og til slutt internettet. Men ikkje minst såg ho endringi i språket og skikkane i si eigi bygd. Minnes ho korleis dei sameintest til dugnad, kva visor dei song under onnane, eller dei konkrete oppskriftene på heimebrygg og flatbrød? Slik kunnskap er ikkje mindre verd enn innskriftene i eit museum, for ho strøymer ut or eit levande menneske.

Heldigvis hev dei næraste hennar fenge del i rikdomen av hennar minne og fastslått at mykje vart tatt vare på, anten nedskrive eller i det indre galleriet hjå born og barneborn. Soleis lever ho vidare, ikkje berre som eit elska namn, men som ei kjelde for dei som vil forstå det Noreg som var. Landet hennar var eit anna: eit land der gardsdrifti sette dagsrytmen og naturen gav rammone for alt. Å ha ein brubyggjar mellom den tidsbolken og vår tid er eit gåvebrev som få fær.

Når no eldste-tittelen gjeng vidare til ein annan, er det som å sjå ei fane gå frå hand til hand. Kvart einaste slikt livsløp, um det er 100 eller 111 år, er ein vimpel frå fortidi som blafrar i vinden. Lina Anundsen bar sin vimpel i over eit mannsalders vis, og det ho forvarte i sitt minne, det gjeng ikkje reint burt. Det er no ein part av det felles minnet hjå hennar folk, og soleis vert det ein del av den store, samlande soga som eit heilt land eig. Slike tankar gjer godt å ha, når sorgi og saknet fyrst hev lagt seg.

Kjelde: NRK

August 3, 2026
Studentane slapp gjennom nålauget: – Dette er jo dei beste

14 av 300. Tala tyder ikkje på nederlag, men på ein krevjande standard der berre dei beste når fram.

Då ei teknologibedrift lyste ut sommarjobbane sine, strøymde søknadene inn – nærare 300 unge håpefulle stod klåre. 14 fekk ja. For dei var det opningi til ein lærerik sumar, og for bedrifti var svaret klårt: – Dette er jo dei beste.

Det er ei soge um utvalde hender og hovud som hev synt seg fram i ein hard tevling. Dei 14 utvalde stend no på terskelen til eit arbeidslag der erfaring og kunnskap vert slegne saman med ungdomens pågangsmot. For teknologiverdi er slike sommarjobbprogram ikkje berre ein rekrutteringskanal; dei er ein verkstad for morgondagens innovatørar.

Dei 286 som ikkje slapp igjenom, fekk ogso noko verdifullt med seg – ei prøve i å leggja fram sine eigne dugleikar, ein fyrste smak av korleis næringslivet vel ut sine folk. Slike erfaringar er ikkje burtkasta; dei herder og førebur ein ny generasjon teknologar. Difor er det ikkje ei tapssoge, men ei påminning um at hardt arbeid og dugleik vert sét.

Ser ein attende i sogi, hev handverkslaug i mannsaldrar valt læresveinar med same strengleik. Berre den som hadde evnorne og viljen fekk stiga inn i meisterens verkstad. Denne utveljingstanken er ikkje gamaldags; han er ein garanti for at viktige oppgåver vert lagde i dei rette hendene. I ei tid då digitaliseringi krev meir og meir av samfunnet, er det trygt å vita at beinharde opningskrav gjeld framleis.

Dei 14 sommarvikarane vil no gå inn i ei bedrift som hev valt dei på grunn av det dei allereie kann, men endå meir på grunn av det dei er viljuge til å læra. For dei viktigaste eigenskapane i ein teknologisk verkstad er ikkje berre kunnskapsrikdom, men evna til å samarbeida, tenkja nytt og stå i vanskelege problem. Når dei um nokre vikor tek fatt på arbeidet, er dei ikkje lenger studentar; dei er medskaparar i eit lag som byggjer framtidi.

Difor er dette eit nyhende til inspirasjon – ikkje berre for dei 14 utvalde, men for heile landet. Det syner at kvalitet fær vega tyngre enn kvantitet, og at dei unge kreftene i Noreg er klåre til å møta kravi i ein global marknad. Igjenom nålauget kom 14 fram; dei er no med og skriv nye kapittel i den teknologiske sogi vår.

Kjelde: Adresseavisen

August 2, 2026
Mogeleg bryllaupsrekord i Noreg

39 par sa ja samstundes under dei høge kvelvingene i Nidarosdomen. Ti prestar vigde dei alle, paret etter paret, i eit andelegt maskinspel som sprengjer alle vanlege rammor for korleis eit bryllaup kann gå fyre seg.

Laurdagskvelden vart ein uvanleg seremoni, der Noregs gamle kroningskyrkja for nokre timar var eit slags samleband for eit heilt kapittel av kjærleikssogor. På under tri timar var alle 39 pari vigde – ei smidig maskinistisk bragd som minnar om eit veltrimma urverk.

Når 39 brudepar samstundes uttalar sine lovnadar, vert ikkje kvar einskild si røyst borte i mengdi – tvertum, summen av alle desse personlege augneblikki skaper ein sjeldsynt akustisk og kjenslemessig rikdom. For ein augneblunk vert den store domkyrkja fyllt av ei brusande, sams signing som knapt nokon annan seremoni kann by på.

Det er ikkje kvardagskost, og det kann henda at talet 39 er ein norsk bryllaupsrekord for samstundes vigsler i ei og same kyrkje. Men det er ikkje berre talmagien som gjer dette nyhendet verd ein kommentar. Det er sjølve biletet: eit mylder av kvite kjolar, strame dressar, og dei eldgamle steinveggjene som svarar med sitt stille vitnemål um kjærleik og liv.

Nidarosdomen hev vore vitne til kongekroningar, pilegrimsferder og eit utal av gudstenester. No hev ho og teke imot ei bråte vigsler som i eitt og same andedrag gav 39 nye ekteskap sin signing. Kanskje er det eit teikn på at dei store, samlande rituali ikkje hev tapt si makt, men tvertum blømer i nye former.

Det er ikkje vandt å skjøna at Nidarosdomen dreg til seg brudepar frå heile landet. Fleire av pari hadde truleg lagt ut på lang reise for å gifta seg nett her, i romet der norske kongar og dronningar eingong fekk si signing.

Ti prestar som stod i kø for å tena brudepari, tyder på ein imponerande organisasjon. Det er eit bilete på kyrkja som ein levande institusjon, som maktar å tilpassa seg utan å missa si kjerne. Orgelet brusa, klokkone klang, og eit langt, lukkeleg sukk steig frå benkjeradene.

39 par drog heim frå domkyrkja med kvar si signing. Til saman bar deim med seg eit hav av lovnadar og voner. Det er nett slike augneblikk som gjer at dei gamle murane held fram med å tala til oss, og minner oss på at kjærleiken er både individuell og samlande.

Kjelde: Aftenposten

August 2, 2026
Leifs karriere er i ferd med å verta ei sjeldenheit. Då me fylgde han ein dag, vart me rørde.

Namni på postkassane er ikkje berre bokstavar for Leif Andreas Løvold – dei er eit galleri av menneskje han hev fylgt gjennom mannsaldrar. I 50 år hev han køyrt den same ruta, ei rute som skjer seg 20 mil inn i eit vestlandsk landskap, og for kvar sving veit han kven som bur, kven som flutte, og kven som enno ventar på eit brev frå ein fjern ven. Dette er ei kunnskap som ikkje kann lesast på noko kart; ho er vove inn i rutiner, i samtalar, i glimt av kvardagsliv.

Forteljingi um den siste postmannen som kjenner alle, rører ved noko djupt menneskjeleg. Det handlar ikkje um nostalgi etter ei svunnen tid, men um ei påminning um kva eit lokalsamfunn faktisk er: eit nett av tillit og gjensidig kjennskap. Når Magne Brekke segjer at han ikkje hev den same dialogen med nokon annan som med Leif, er det eit vitnemål um at postruta ikkje berre frakter ting, men òg fraktar nærvær. Fleire av grannefestene som postmannen hev halde ved like, er bygde på små augeblikk – eit par ord um veret, ein hjelpsam hand med ei lyspære, evna til å sjå at no er det travelt, og lata praten liggja.

Sjølve yrket er i snøgg endring. Brevmengdi hev falle med yver 80 prosent, og pakkone yvertek. Leif sjølv ser at tida snart er inne til å henta post i butikk. Men midt i denne teknologiske vendingi er det noko som held stand: trongen til den menneskjelege røysti, til eit andlet som ikkje skiftar frå dag til dag. Då postvesenet vart bygt ut for over to hundrad år sidan, var det nettopp for å knyta bygder og byar saman. Postmannen var eit samband med verdi utanfor. I dag er internettet vorti den snøggaste bodberaren, men det er framleis den raude bilen og mannen bak rattet som vekslar nokre ord med Tor, Johan og Sigrid Marie, og som ser når borni i husi hev fått nye namnelappar og er vortne vaksne.

Det er lett å verta rørt av slike soger, ikkje fordi dei er triste, men fordi dei syner kor mykje eit menneskje kann tyda for ein heil bygd. Ein postmann som hev vore fotballtrenar, som kjenner att ein gammal ryggpasient og minnest at han ein gong låg på salongbordet, er meir enn ein tilsett – han er eit levande bindeledd millom tiår. Når Jofrid Halse segjer at Leif tek vare på deim og veit kvar dei bur, alle saman, er det ei djup takk for denne stillferdige omsorgi som ikkje stend i nokon stillingsinstruks.

Når Leif parkerer den raude bilen for siste gong til jol, er det ikkje slutten på arbeidslivet åleine. Det er slutten på ei tid der postmannen visste kven du er, og du visste kven postmannen er. Men um yrket vert ein sjeldanheit, vil verdiane det bar fram – lokal kjennskap, dagleg omtanke og eit ærleg smil i postkassi – ikkje verta borte. Dei finn nye former, i naboskap, i dugnadsånd, i det friviljuge arbeidet som held bygdelivet varmt. Sjølve ruta må endrast, men lengten etter å verta sett og hugsa lever vidare. Det er den varige gåva frå femti års trufast tenest.

Kjelde: Aftenposten

August 2, 2026
Etter møtet med kokken voks ein tanke fram.

Ein stille kveld i Trøndelag, då skogbotnen enno var våt etter regnet, kom den fyrste kantarellen til synes – tre veker fyre vanleg tid. Det var ikkje ein vanleg sopptur; det var eit møte millom ein kokk og naturens eigi gåve. Denne tidlege soppsesongen er meir enn eit klimamerkje. Det er ei påminning um den gamle kunnskapen som ligg i å lesa landskapet, og um dei bandi som knyter menneske, mat og mold saman.

Kokken, som i årevis hev leita etter smak midt i byen, hev no teke steget ut i skogen. Møtet med soppen vekte ein tanke: at det moderne kjøkenet treng røter – i bokstavleg tyding. Sopp er ikkje berre pynt på tallerkenen; det er ein lekk i ein lang historisk kjede. I gamal tid var soppkunnskapen ein sjølvsagd del av å bu på landsbygdi. Folk visste kva for sopp som var mat, og kva som var medisin eller låk. Denne kunnskapen gjekk frå far til son, frå mor til dotter, og han batt gard og grend saman i eit trugge fellesskap.

I dag er mykje av dette gløymt. Men når soppsesongen no kjem so tidleg, opnar det seg eit have til å byggja bruer millom ny og gamal visdom. Kokken er ikkje åleine; kringom i landet hev folk teke til å skipa sopplag, halda kurs og dela røynslor på sosiale medium. Det er ein stille vokster i interesse for det som veks fritt, for det som ikkje kann kjøpast i butikk. Og det er eit teikn på at folk søkjer noko ekte i ei travl tid.

Naturen sjølv er ein gåvmild læremeister. Soppen kjenner ingen eigedomsgrenser. Han veks der vilkåri er gode, og deler av seg til alle som vil sjå. Det er ein fridom som talar til den norske folkesjeli. Soppsesongen gjev eit pusterom der ein, som i gamle dagar, kann gå ut i marki med korg og kniv, og uppleva at maten ikkje berre er noko ein kjøper, men noko ein finn og hentar med eigne hender.

Møtet med kokken vart soleis ikkje berre ein personleg aha-uppleving; det vart ein start på ei rørsle. I desse vekene fyre hausten er det grunn til å heidra det tidlege, uventa, og ta imot soppen som ein ven. For kvar kantarell som vert funnen, vert ein bit av soga vår teken vare på. Det er ikkje berre ein smak av skog – det er ein smak av samband.

Kjelde: Adresseavisen

August 2, 2026
Skal symja 3000 km, men miste alt då båten sokk: – Eg gjev meg ikkje.

Eit dunk frå skroget, eit sug i vatnet – og so var båten borte. I einsame stunder som denne vert ikkje draumen um 3000 kilometers symjetur sletta; han vert kast inn i ein ny og hardare prøve. Psykologen Knut Ivan, 48 år gamal, hadde teke lån og sett livet på vent for å symja heile Norskekysten. Då hovudfartøyet gjekk ned, sokk ikkje berre utstyr og tryggleik – det vart ein mann ståande att med berre viljen.

Her er den verkelege sigeren: at han nektar å gjeva tapt. «– Eg gjev meg ikkje,» skal Knut Ivan ha sagt. I denne utsegni ligg noko djupt folkekjært, noko som minner um dei gamle nordmennene som siglde i open båt eller for til fots yver ville fjell. Kysten vår er ikkje berre ein strekning; han er ei æve av mannsaldrar og mot. Å symja frå Svinesund til Grense Jakobselv er eit ættlegg til nett den tradisjonen som bar landsdelen fram.

For Knut Ivan er dette meir enn eit personleg eventyr. Som psykolog kjenner han betre enn dei fleste korleis menneskesinnet verkar under press. Tapet av utstyret, båten, tryggleiken – alt dette er tunge slag. Men det er her den mentale styrken fær rom til å veksa. «Motgangen lagar mannen,» heiter det i eit gamalt ordtak. No vert det levande i verkelegheiti.

Det er ikkje vandt å finna historiske liner. Då Roald Amundsen møtte is og uvêr på Sydpolen, gav han aldri upp. Då fiskarane i Lofoten miste reiskapen sin i storm, bygde dei seg nytt og sette ut att. Den kystkulturen som har forma Noreg, er bygd på ei serskild form for tolmod: den som ikkje let seg kua av eitt nederlag. No held ein mann fram med å planleggja den lange symjeturen som alle hav og himlar kann samna seg um. Det er eit framifrå døme på at dei gamle dygdene lever.

Ein ting er visst: prosjektet treng no meir enn berre ein manns kraft. Det treng eit heilt samfunn som steller upp. Langs kysten finst det utrusleg mange eldsjelar, båtfolk, symjeklubbar og lokale verksemder som veit kva slik innsats krev. Når ein mann segjer: «Eg gjev meg ikkje,» opnar det døri for at andre kann stiga fram og bera børi saman med honom.

Og so er det noko vakkert i dette: at draumen ikkje lenger er ei privat siger, men eit felles mål. Kan henda vil nettopp havariet gjera at den lange symjeturen vert ei kraftsamling for kystfolket. Slik har det ofte vore i soga: gjenom motgang vert einskildmenneske til eit me. Me segjer det med stille stoltheit: me kann ikkje gjeva oss. Det er den same røysti som hev bore oss gjenom storm og straumar i mannsaldrar.

Difor er dette nyhendet ikkje ein tragedie. Det er ei påminning um at det menneskelege modet er det varige, medan båtar og utstyr kjem og fær. Knut Ivan hev mist eit skip, men hev funne ei djupare kraft. Og dersom han ein dag sym inn på ei strand langt der nord, vil det vera meir enn ei bragd i tal – det vil vera eit vitnemål um at inga røynsle er for tung når viljen er sterk nok.

Kjelde: NRK

August 2, 2026
– Det er merkeleg at eg som muslim skal stå i kyrkja.

Inni det ærverdige kvelvet laga av stein og stille bøn, fær bråe tekster frå vår tid ny klangbotn. Det er ikkje salmar som stig under kvelvingen, men verselinor forma i rapens rytme. Ein muslimsk kunstnar stig fram der altar og preikestol har stade i hundradvis av år, og gjev rommet eit heilt nytt ljodmål.

Det er i seg sjølv eit bilete på kor langt det opne samfundet er kome. Når Benyoub, med bakgrunn frå islamsk tru, held ein skreddarsydd konsert i ein kristen katedral, er det meir enn ein kulturell nybrotsferd. Det er ei påminning um at dei store romi i byen vår – særleg kyrkja – heilt frå dei vart reiste har vore møtestader for heile folket. Her hev menneskje med ulike livssyn og ulike historier funne fram til noko felles, anten det hev vore i sorg, takksemd eller gleda.

Rapmusikken hev ofte vorte møtt med skepsis, men i sitt indre er han ein nær slektning av gamle forteljartradisjonar. Dei rytmiske tekstene ber samfundskritikk, vonde og voner, på ein måte som det fyrste salmediktarane kjende seg att i, um dei kunde ha høyrt det. Å setja denne kunstformi saman med den skolte akustikken i domkyrkja er ikkje noko samanstøyt, men eit møte mellom to sterke røyster som båe har noko å segja.

Det er heller ikkje tilfelle at berre ein muslimsk rappar stig fram i kyrkja. Mange yngre stemner frå ymse miljø hev teke steget inn i dei gamle helligdomane i byar og bygder dei siste åri, og dei hev vorte møtte med opne dører. Det syner ein gjenteken historisk lærdom: det er i sjølve bruken av rommet at det held seg levande. Når tekster som vart skrivne på gateplan fær fylla kvælvet, misser ikkje kyrkja si verd. Ho vinn ein ny etasje av meining, der den gamle stilla blandar seg med nye spørsmål.

Den personlege koplingi til tru gjer konserten enno rikare. For Benyoub er det spesielt å stå nett der, og den kjensla av å vera framand i eit rom som vanleg er for andre, er noko som skapar ei auka medvitenheit hjå både kunstnaren og tilskodarane. Det minner oss um at det er i møte med det som fyrst verkar annleis, at me ofte vertindre våre eigne røter og lærer meir um det me sjølve står for.

Samstundes er det eit frampeik mot ein morgondag som alt er byrja. Samfundet vårt er sett saman av fleire trusretningar og fleire kulturarv enn nokon gong fyrr. At ein katedral opnar seg for eit slikt samarbeid, er ikkje eit teikn på at noko vert borte, men på at tradisjonen for å byggja bruer held fram. Musikken hev oftast vore det fyrste språket som finn vegen når vanlege ord stoggar. I dette tilhøvet er den tilmålte konserten ei framifrå gåve til byen og til alle som vil høyra på.

Slik held steinhuset fram med å samla menneskje under tak, same kva ord som fyller det. Og det er kanskje den djupaste tydingi av eit gudshus: eit rom der himmelen og jordi på nytt og nytt fær prøva å forstå kvarandre.

Kjelde: Adresseavisen

August 1, 2026
Den underjordiske avlingen

Eit einaste ljosglimt djupt inne i den gamle kalkgruva til Franzefoss vart byrjingi på ei stillferdig grøn revolusjon. Det er ikkje lenge sia det berre var skumring og stille der inne. No veks det grøne blad i rad og rekkje under ljoset frå spesialtilpassa LED-lamper, og lufti er fylt av angen av friske urter.

Folk i distriktet kann snart henta fersk salat, basilikum og ruccola frå bergromet – dyrka fram utan korkje mold eller dagljos. Det er eit tankevekkjande samantreff at den same gruva som ein gong gav bønder kalk til å betra jordsmonnet på åkrane, no gjev grønsaker direkte til bygdi. Gruva tener ikkje lenger berre som eit minne um ein svunnen industri, men som ein aktiv part av lokalsamfunnet.

Den underjordiske dyrkingi er meir enn eit snodig eksperiment. Her møtest gamal næringsdrift og ny teknologi på ein klok måte. Temperaturen i gruva er jamn året rundt, og vernet mot vêr og vind gjer at ein slepp å nytta kjemiske sprøytemiddel. Ein sparer transport og byggjer ikkje ned dyrbar matjord oppå mark. Slik vert dei uttømde bergromi ikkje lenger eit uttrykk for slutt, men for ny byrjing.

Ordet «underjordisk» fær tankane til gamle segner um huldrefolk og dvergar i fjellet, men her handlar det um eit heilt konkret avlingsbruk. Det viser at den gamle mystikken kann sameinast med framtidsretta nyskaping. Dette nyhendet frå Franzefoss-gruva openberrar ein veg som mange fleire kann slå inn på. Noreg hev tusundvis av nedlagde gruver og fjellhallar – kvifor ikkje la dei bløma på nytt, bokstavleg tala?

Det vesle ljosglimet hev vorte eit fyrtårn for kva som er mogeleg når ein tenkjer nytt um gamle rom. Frå eit tomrom i berget til ein grønskande hage – det er ei framtid som allereie er i emning. Kanskje vert det underjordiske avlingsbruket ein dag like sjølvsagt som drivhuset, og kalkgruva ved Franzefoss stend att som det fyrste dømet på ein ny tanke.

Kjelde: NRK

August 1, 2026
Kjærleik og eksos i lufti

Eksos og kjærleik hev meir sams enn ein skulde tru. Båe er flyktige og kraftfulle, og på ein festival der motorbrøl og musikkslag møtest, skapar dei ei stemning som fær hjarta til å slå snøggare.

Den årvisse festivalen, som samlar folk frå heile bygdi og langt burtanfrå, vert ein smeltedigel for unge og eldre. Her stend veteranbilane side om side med moderne motorar, og i tillegg til konsertane ljomar latter og prat over heile plassen. Det er ikkje berre hestekrefter og decibel som lokkar folk til slike samkomor. For mange er det ein sjanse til å møta andre med same hug og interesser. I pausane millom dragrace og visesong let ein augo vandra, og plutseleg sit to framande og talar um forgassarar og favorittband. Festivalen vert ein ramme der det uventa kann bløma – og der romantikken finn sin eigen, særeigne plass.

Tradisjonane for å finna kjærleik på marknadar og festdagar er like gamle som folkeminne. Alt i mellomalderens olsokstemne og setersamkomer var det rom for ung kjærleik. Dagens festivalar, med sine eigne lydar og lukter, bèrer arven vidare. Eksosen frå ein oppussa Morris Minor er kann henda ikkje so romantisk som lukti av nyslege gras, men for den rette fangar ein ein særeigen nostalgi. I denne stoypa av stål, olje og song, veks det fram noko tidlaust – ei forteljing um blikk som møtest, um fyrste samtale og um dei fyrste stegi mot eit samliv.

For bygdi er festivalen eit høgdepunkt. Dugnadsarbeidarar hev stade på frå morgon til kveld for å gjera klart til helgi. Når dei då ser unge par finna saman, kjennest arbeidet dobbelt verdt. Det veks fram nye soger – sume av dei fører til vigsler og nye heime. Slik bind festivalen saman generasjonane, og gjev festdagen ein djupare solskin enn dei blinkande lyktene åleine kann gjeva.

Ordet «eksos» sjølv, kom frå engelsk «exhaust», men hev fest seg i norsk mål som ei skildring av noko som slepp ut og forsvinn. Kjærleiken er på same vis noko som oppstår i augeblikket, men kann setja djupe spor. Festivalen viser at sjølv det som er flukttigt og forgjengelegt kann ha varig verknad. Det er eit lite under i ei tid der kvardagen ofte er uppteken av skjermar og snøgg kommunikasjon.

Neste års program er alt under planlegging, og med vaksande interesse er det von um endå fleire motorar, endå meir musikk – og endå fleire kjærleiksogor. For i ei verd der teknologi og fart ofte fær kritikk, stend festivalen som eit prov på at maskinell kraft og menneskjeleg varme godt kann ganga hand i hand. Kjærleik og eksos i lufti – det er ikkje berre ein fyndig festivaltittel, men eit bilete på det uventa møtet millom det moderne og det evige.

Kjelde: NRK

August 1, 2026

Fylg oss: YouTube Telegram

Meld deg inn i Vestlandske Mållag

Andre prosjekt: Fjordgefluster.no Nordisches.se Maalmannen.no