Vestmennene

  • Apple gjev «Minions» arbeid – ti timars kø vert til minutt.

    Apple gjev «Minions» arbeid – ti timars kø vert til minutt.

    Ti timar i kø er ikkje lenger eit lagnadstungt tal for Apple-forskarane. Det som før kunne stogga eit heilt forsøk, er no i fleire høve nede i minuttar.

    Det mest gledelege med nyhendet um «Minions» er ikkje berre snøggleiken, men måten han er vunnen på. Her vert ikkje dyre nye reknemaskinar kjøpte inn; her vert den krafti som alt finst i kontorlandskapet, teken i bruk. Ein Mac som eigaren nyttar til vanleg kontorarbeid, hev ofte mykje ledig grafikk-kapasitet. Når kollegaer stiller maskinane sine til disposisjon – gjerne etter ei enkel melding – vert den usynlege ledigkapasiteten til ei felles ressurs.

    Dette likjest meir på ein gamal dugnad enn på eit stivt datasenter. Det er ikkje ein sentral instans som skal løysa alt; det er mange små einingar som tek kvar si oppgåve og leverer resultatet attende. Slik breier arbeidsgleda og eigarskapen seg utover.

    Systemet er enkelt i sin samansetnad. Ei sentral teneste fordeler arbeidet i mindre stykke. Deltakande maskinar hentar neste oppgåve, køyrer ho på si eiga grafikk-eining og sender svaret attende. Skulde ein maskin sovna eller missa nettet, går oppgåva berre attende i køen. Tenesta er bygd for ferdigtrente modellar, mellom anna tekstgenerering gjennom Ollama og modellar som gjer tekst om til talrepresentasjonar. Kvar maskin køyrer sin eigen del. Det er ikkje ein koloss som skal dela minne mellom alle maskinane; det er små, sjølvstendige arbeidsøkter.

    Ei slik ordning reiser og spursmål um kvar data hamnar. Forskarane er ærlege um at det finst ei uro for at eitt lag sine data vert handsama på andre sine maskinar. Løysinga dei peikar på, er å avgrensa deltakingi til eit team eller ein organisasjon, med eigne databasar og åtskilde maskingruppor. Det er eit klokt steg; tillit er like viktig som regnekraft.

    Vegen vidare peikar mot noko enno større: distribuert modelltrening og kanskje eit nett av ledige Mac-ar på tvers av landegrensor. Um ein fær tryggleiken til å hanga saman, kann dette verta ein ny måte å tenkja på datakraft – ikkje som noko ein eig åleine, men som noko ein delar når ho ikkje er i bruk.

    Det er eit håpefullt bilæte: færre maskinar som står og dreg straum utan nytte, fleire hender i arbeid, og kortare veg frå idé til svar. I ei tid då etterspurnaden etter grafikk-kort er høg og leveringstidene lange, viser Apple at den beste maskinen stundom er den ein alt hev.

    Kjelde: ITavisen

  • – RTX 5090 forsvinn ikkje

    – RTX 5090 forsvinn ikkje

    32 GB minne og 21 760 CUDA-kjerner skulle ikkje verta eit minne, og no seier Nvidia sjølv ifrå: RTX 5090 er ikkje avvikla. Det som byrja som eit rykte um at forbrukarversjonen av toppkortet skulle vika for profesjonelle GPU-ar, vart møtt med eit tydeleg svar frå selskapet.

    Senior visepresident Jeff Fisher stadfeste at forsyningskjeda og produksjonskapasiteten er noko avgrensa, men at Nvidia gjer alt dei kann for å få produktene ut på marknaden. Han kalla leveransane av RTX 5090 «svært viktig». For dei som fylgjer maskinvaremarknaden tett, er dette meir enn ein vanleg presisering; det er eit signal um at toppmodellen framleis hev ein plass i GeForce-familien.

    Samstundes peikar rykti fram mot eit RTX 5080 med 24 GB GDDR7-minne, kanskje alt i fyrste kvartal 2027. Det er ei nyheit som treffer mange entusiastar nett der dei hev ynskt meir. Dagens 5080 med 16 GB minne skuffa ikkje få, og eigarar av RTX 4090 såg lite grunn til å byta upp. Med 24 GB fær kortet betre rom for teksturtunge spel og framtidige titlar, utan at ein må heilt upp i 5090-klassa.

    Det er lett å lesa slike meldingar som uro. Men her ligg det ei roleg utvikling under. Når eit selskap vel å svara på rykte med ei klår stadfesting, gjev det kjøparane noko fast å halda seg til. Den tekniske framgangen stoggar ikkje, men han fylgjer ikkje alltid den brattaste kurva. Eit kort med meir minne til fleire brukarar kann vera like viktig for marknaden som det aller råaste toppkortet.

    For norske kjøparar er prisen framleis høg, og tilgangen hev vore trong. Men når Nvidia understrekar at dei vil halda fram med å levera, er det ei påminning um at toppmodellen ikkje er eit samlarobjekt enno. Han er ein arbeidshest for spel, skaping og kunstig intelligens, og han skal framleis ut til folk.

    Det er ikkje ofte eit rykte vert avsanna so tydeleg same veka. Her vart det gjort, og det gjer vegen frametter lettare å sjå.

    Kjelde: ITavisen

  • Flyt til Oslo, utan arbeid, bustad, pengar eller ein plan.

    Flyt til Oslo, utan arbeid, bustad, pengar eller ein plan.

    Ein 27-åring utan jobb, bustad, pengar eller plan tek toget frå Trondheim til Oslo. Det er ikkje eit naudrop; det er eit val.

    Eva gjer det mange hev drøymt um, men få tør. Ho forlèt det kjende for å sjå kva hovudstaden vil syna henne. I ei tid då mykje vert planlagt ned til minste detalj, er det noko friskt ved å lata vegen bli til medan ein gjeng.

    Historisk er dette ingen nyhende. I mannsaldrar hev unge nordmenn teke same retningi. Dei kom frå bygder og småbyar med lite i lomma og mykje i viljen. Oslo var ikkje alltid målet i seg sjølv, men porten til arbeid, utdanning og nye møte. Det er den same tilliten til framtidi som no fær ein 27-åring til å setja kursen sørover utan tryggleiksnett.

    Det er lett å kalla det uforsiktig. Men bak valet ligg ei ro som er verd å leggja merke til: trua på at høve opnar seg for den som møter dei med opne augo. Ein by som Oslo er full av slike høve. Han er ikkje berre ein stad, men eit landskap av moglegheiter, der sume dører må bankast på før dei opnar seg. Å koma utan plan kann vera ein styrke, for då er ingenting førehandsavgjort og mykje kann henda.

    Røynsla av å byrja på nytt gjev òg noko varig. Den som klarar seg i eit nytt miljø med små middel, lærer kva ho eigentleg treng. Ho lærer å spørja om hjelp, å gripa dagen og å finna vegen i eit ukjent landskap. Slike røynsler er ikkje burtkasta, same kor vegen sidan ber.

    Oslo hev teke imot mange slike nykomarar før, og byen vert rikare av det. Han er vorten til av folk som kom utan full pakke, men med noko meir verdifullt: mot, trong til å skapa og vilje til å høyra til. Det er god grunn til å ynskja Eva lukke til.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Fyrste gong i Noreg: – Dette er fiskarar med over middels nerdenivå

    Fyrste gong i Noreg: – Dette er fiskarar med over middels nerdenivå

    Kva fær vaksne folk til å nytta fritidi på å jakta ein fisk dei kanskje aldri fær sjå? Svaret, slik det kjem fram i meldingi um det som no hender i Noreg, er ikkje berre fangst. Det er kunnskap, tolmod og eit nerdnivå som fær sjølvaste fiskeforskaren til å nikka.

    For fyrste gong i Noreg vert det no satsa på ein jakt etter gigantfisken på ein måte som samlar dei mest ihuga. Her er ikkje tale um tilfeldige kast frå land; her vert det studert straumtilhøve, botntilhøve, vassføring og åtferd. Det som i eldre tider vart sett på som ein stille fritidsaktivitet, hev vakse til ei tevling der kvar detalj tel.

    Det er ikkje tilfeldig at dei som står bak, vert umtalte som fiskarar med yver snittet nerdnivå. Kunnskapen deira spenner frå vitskaplege rapportar til gamle fangstsedler. Dei veit kva vatn som held på dei største individi, kva tid på døgret dei søkjer føda, og kva agn som lokkar best under ulike tilhøve. Slik kunnskap er ikkje noko ein fær i fanget; ho må byggjast stein for stein.

    Håpet um rekord er med og gjev jakta ei serskild spenning. Ein rekord er ikkje berre eit tal; han er eit prov på at naturen enno kan yverraska, og at dei som leitar, enno hev noko å læra. Når eit slikt mål vert sett i Noreg for fyrste gong, opnar det døri for ei heil rekkje nye sogor. Kanskje vil den fyrste norske rekorden falla i eit vatn som tidlegare berre var kjent for ålmenn storleik. Kanskje kjem han frå eit miljø der ungdomen sit med vassbriller og loggbøker attmed fiskestongi.

    Dette er òg eit døme på korleis fritidsfisket hev endra seg. Før var det gjerne eit roleg andlet for sosialt samvere, ein tur ut i det fri med matpakke og ei stong. No kan det same vatnet samla folk som elles aldri ville ha møttest: datafolk, biologar, historikarar og vanlege entusiastar. Saman skaper dei eit fagmiljø med eit språk som er fullt av detaljar, og med ein respekt for fisken som ikkje alltid var like sjølvsagd.

    Ser ein attende i soga, hev storfisken alltid hatt ein eigen plass i norsk tradisjon. Fiskarar fortalde um dei som sleit seg laus, um laksen som vog meir enn ein mannsalder, og um vatn der botnen aldri vart funnen. Det nye er at denne gamle eventyrlysti no fær eit rammeverk med måling, registrering og offentleg interesse. Slik fær det gamle stoffet nytt liv, og slik vert kunnskapen ført vidare til nye ættleder.

    Når fyrste gongen i Noreg no er eit faktum, er det grunn til å gleda seg. Det er ikkje kvar dag eit nytt kapittel vert skrive i norsk fritidsfiske, og sjeldan med so mykje kunnskap og glede i botnen. Her er ikkje noko å tapa. Berre ein heil natur å læra, og ein gigant som kanskje sym der ute og ventar.

    Kjelde: Bergens Tidende

  • Kommunen er nominert til gjæv pris.

    Kommunen er nominert til gjæv pris.

    Fem kommunar står att i tevlingi um Busetjings- og integreringsprisen. Oppdal er ein av deim. At ei fjellbygd vert løfta fram på denne måten, er ikkje kvardagskost.

    Prisen peikar mot noko djupare enn tal og skjema. Å ta imot nye ibuarar, finna husrom, skapa møtestader og byggja nettverk krev tolmod. Ein kommune som lukkast med dette, gjer ofte meir enn å fylgja reglar; han byggjer eit lokalsamfunn der folk vågar å verta buande. Nominasjonen til Oppdal er difor ei påminning um at integrering ikkje berre er eit prosjekt på papiret, men eit arbeid som skjer millom grannar, på skulen, i idrettslaget og i kvardagen.

    Ein slik pris vert ikkje til av seg sjølv. Han byggjer på lærarar som tek imot nye elevar med tolmod, på grannar som helsar ved postkassen, og på kommunalt tilsette som ser kvar einskild som meir enn eit saksnummer. Når ein kommune vert nominert, er det denne breidda av små hendingar som fær nasjonal merksemd.

    Ordet busetjing kjem frå det gamle norske ordet for å sitja ned og slå rot; integrering fortel um å gjera noko heilt. Saman peikar dei på ein gammal draum: at nye folk skal høyra til, ikkje berre ha ein adresse. Dette gjer prisen meir enn ei årleg utmerking. Han minner um at språk og samfunn heng saman.

    Slike prisar hev ein eigen verknad. Dei set ljos på det som elles gjerne er stilt arbeid. Når Oppdal no står saman med fire andre kommunar, fær bygdi eit høve til å syna fram korleis lokale krefter hev gått saman. Det er ikkje fyrst og fremst ein tevling um å vinna; det er ei høgtid for alt det gode som alt er bygt.

    Historisk hev norske fjellbygder vore stader mange reiste frå. No snur biletet seg fleire stader, og bygder som Oppdal tek imot menneske med ulike bakgrunnar. Det er ein stille styrke ved landet at tilflytting ikkje lenger berre er eit storbyfenomen. At ein kommune i fjellheimen er nominert, fortel at det finst rom og vilje der mange kanskje ikkje ventar det.

    Uansett kven som fær prisen til slutt, hev nominasjonen alt sett spor. Den gjev lokalsamfunnet noko å samla seg um, og den viser at arbeidet med busetjing og integrering er verd å heidra. For Oppdal er dette ein dag til å vera nøgd med eige arbeid, og ein påminning um at vegen vidare er like viktig som målet.

    Kjelde: Adresseavisen

  • – Eg angrar ikkje på noko eg sa, men det er svært leitt um det skal få desse konsekvensane.

    – Eg angrar ikkje på noko eg sa, men det er svært leitt um det skal få desse konsekvensane.

    Kva er eit namn verd når det ikkje lenger er ditt eige? Spursmålet trengjer seg fram når ein høyrer at nokon ville annonsera på Instagram med namnet «Gunnhild Sundli», men ikkje fekk løyve til det. Det som kunne ha vore ei lita teknisk usemje, peikar mot noko større: kva eit namn ber med seg, og kven som eig retten til å nytta det.

    Namnet «Gunnhild Sundli» er ikkje ei tilfeldig samansetnad av bokstavar. Fyrstelekken hev røter i norrøn tid, og sistelekken peikar mot ein stad der sund og li møtest. Når nokon ynskjer å nytta eit slikt namn i betalt reklame utan at den som ber namnet hev sagt ja, er det ikkje rart at det vert sett ei grense. Grensa er ikkje berre eit hinder; ho er eit vern. Ho vernar den som hev lagt arbeid og liv i namnet, og ho vernar dei som ser annonsen, mot å tru at det er ei tilknyting som ikkje finst.

    Det er noko gamalt og godt i dette. I gamle samfunn var namnet nært knytt til æra og ettermælet. Å misbruka eit namn var ei alvorleg sak, fordi namnet stod for personen sjølv. Når eit moderne selskap fær avslag på å nytta eit anna menneske sitt namn i reklame, held ein fast på den same tanken: at eit namn ikkje er ein laus etikett, men ein del av identiteten.

    Samstundes er det noko friskt og modig ved den haldningi som kjem til uttrykk i det som vert sagt: at ein ikkje angrar på det ein sa, men at det er leitt dersom det fær slike fylgjer. Det er ein balanse som mange kunne lært av. Ein står ved sine eigne ord, men ein misser ikkje omtanken for dei som vert råka. Slik modnad er ikkje vanleg i ei tid då mange anten tegjer eller skuldar på andre.

    Difor er dette ikkje fyrst og fremst ei soge um konflikt. Det er ei soge um at nokon sette ein fot ned for å verna eit namn, og at vedkomande samstundes synte at grenser kann setjast med omsut. Når eit namn får halda fram som noko ekte, vert det òg sterkare for den som ber det. Det er noko å gleda seg yver.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Prestisjefylt pris til Britannia-sjefen

    Prestisjefylt pris til Britannia-sjefen

    Eit hotell som opna dørene i 1870, og ein direktør som no vert heidra av ei heil verd av historiske hotell. Det er ramma kring meldingi um at Arild Sjødin er kåra til Årets hotelier av Historic Hotels Worldwide.

    For den som arbeider i eit hus med so mange år på baken, er ikkje ein slik pris berre eit personleg heidersteikn. Det er eit prov på at gamle bygningar kann halda fram med å leva, og at tradisjon og nytenking ikkje treng stå mot kvarandre. Britannia er ikkje eit museum; det er ein arbeidsplass der folk møter gjester kvar einaste dag, år etter år.

    Ein hotellmann skal ha teft for både dei små og dei store gjeremåli. Det handlar um å kjenna huset, forstå gjestene og sjå kva som må til for at eit opphald skal verta noko meir enn ei natt i framand seng. Når ein direktør fær ei internasjonal utmerking av dette slaget, er det eit tydeleg teikn på at heile laget bak disken, i kjøkenet og i etasjane gjer ein innsats som vert lagd merke til i mange land.

    At prisen kjem frå Historic Hotels Worldwide, gjer han endå meir verdifull. Organisasjonen samlar hotell med sterk historisk identitet, og dei veit kva det vil segja å ta vare på arven utan å stivna i honom. Her er det ikkje berre snakk um å halda fasaden fin; det gjeld å fylla romi med liv, tenester og varme som høver vår tid.

    Her er det òg grunn til å gleda seg over at norsk gjestfridom fær eit slikt internasjonalt ljos på seg. I eit land der fjellet og fjorden ofte fær all merksemdi, er det godt å sjå at byane og dei historiske hotelli òg hevdar seg. Trønderar og tilreisande hev i generasjonar hatt Britannia som ein møtestad, og no fær heile verdi høyra um det.

    For unge som vurderer eit yrke i hotell- og restaurantfaget, er dette ei påminning um at faget hev djupne og framtid. Det er ikkje berre eit gjennomgangsyrke, men eit handverk der kunnskap, språk og evna til å møta menneske vert sett pris på. Ein direktør som vert heidra internasjonalt, syner at vegen frå resepsjon til verdstoppen er open.

    Difor er dette eit nyhende som varmar meir enn ein kopp kaffi i peisestova. Det fortel um stolte hus, dyktige folk og eit fag som held stand gjennom tidene.

    Kjelde: Adresseavisen

  • La grunnlaget i Trondheim. No er han den beste vinkelneren i verdi.

    La grunnlaget i Trondheim. No er han den beste vinkelneren i verdi.

    Gullmedaljen frå Lisboa heng no kring halsen på ein 29-åring frå Sula. Nikolai Haram Svorte gjekk til topps i VM-finalen for vinkelnerar fredag. Det er eit resultat som skin langt utover restaurantbransjen.

    Grunnlaget vart lagt i Trondheim, og det fortel um noko viktig. Slike sigrar kjem ikkje av slump. Dei kjem av år med systematisk arbeid, prøving og feiling, og ei djup nyfikenheit på råvarer, jordsmonn og årgangar. Ein vinkelner på dette nivået må kunna lesa eit vinkart som andre les notar. Han skal kjenna att lukter og smakar, ja ofte berre ved hjelp av eit lite glas, og han skal setja ord på det so gjesten kjenner seg vel. Å setja fram ein drykk er ikkje berre å opna ei flaske; det er å hjelpa gjesten til å finna den smaken som løfter heile måltidet. Det er ei røyst for landet og for faget når ein nordmann lukkast i ei slik tevling.

    For Sula og heile Møre og Romsdal er dette ein siger å gleda seg over. Det er ikkje kvar dag eit lite øysamfunn fostrar ein verdsmeister i eit fag som krev so mykje finkjensle. Det er ei påminning um at små miljø kann fostra store talent. Slike sigrar gjev òg von for norsk mat- og drikkekultur. Dei syner at ungdom med interesse for handverk kann nå heilt til topps, og at kunnskap bygd stein på stein er verdt å satsa på.

    Når gullmedaljen no er heime, er det eit høve til å løfta blikket og gleda seg over det rolege arbeidet som låg bak. Ein mann frå Sula hev synt at presisjon og lidenskap ikkje kjenner landegrenser. Det er ein siger for faget, for landsdelen og for alle som trur at øving gjer meister.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Feira ti år, men har éi bekymring.

    Feira ti år, men har éi bekymring.

    200 000 menneske er ikkje eit tal ein gløymer med det same. Når eit lokalt kulturtiltak når so mange gjennom eit heilt tiår, fortel det um noko meir enn einskilde høgdepunkt. Det fortel um ein stad der folk vil møtast, og um eit arbeid som hev halde fram år etter år.

    Nærare 3000 arrangement på ti år svarar til um lag tre hundrad kvart einaste år. Det er eit tal som krev meir enn eldhugar; det krev organisasjon, frivillige, utøvarar og eit publikum som kjem att. At so mange har funne vegen dit, er ei røyst for alt det lokale kulturlivet kann tyda.

    Tiårsjubileet er difor ikkje berre ein festdag. Det er eit prov på at tiltaket hev vorte ein del av livsrytmen i bygdi. Mange av dei som kom fyrste året, har kanskje fått born som no sit i same salen. Slike band veks ikkje fram på ei natt; dei vert skapte gjennom små, faste møte.

    Når den daglege leiaren likevel nemner ei saki som uroar, er det ikkje noko som svekkjer jubelen. Det er tvert um eit teikn på ansvar. Ei verksemd som hev levt i ti år, møter nye spursmål: korleis ein skal fornya seg utan å missa sjeli si, korleis ein skal opna døri for nye generasjonar, og korleis ein skal tryggja økonomien. Slike spursmål er ikkje veikskapar; dei er ein naturleg del av det å byggja noko varig.

    Soga um norsk kulturliv er full av døme på at tiårsmerket er eit vendepunkt. Dei komande åri vil syna om denne jubelen markerer byrjingi på noko endå større. Med 200 000 menneske og nærare 3000 arrangement i ryggen, er det all grunn til å møta morgondagen med både glede og ro. Det som hev bore frukt i ti år, hev røter djupe nok til å standa stormen.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Ny flåttart uppdaga i Noreg – stor og med stripute bein.

    Ny flåttart uppdaga i Noreg – stor og med stripute bein.

    Stripete bein på ein flått er ikkje noko ein gløymer med det same. Då eit barn kom heim med ein uvanleg stor flått med slike bein, vart det byrjingi på ei lita vitskapleg oppdaging. Flåttsenteret fekk dyret tilsendt, testa det og slo fast at dette er ein flåttart som ikkje tidlegare er registrert i Noreg.

    Det er lett å tenkja på flåttar som noko einsformig og plagsamt, men naturen hev fleire artar enn dei fleste ser. At ein ny art dukkar opp, er ikkje berre eit kuriosum; det er eit teikn på at augo til folk framleis er opne. Den som fann flåtten, hadde nok ikkje planar um å gjera eit naturhistorisk funn. Likevel vart observasjonen sendt vidare til fagfolki, og dermed kom kunnskapen dit han høyrer heime.

    Flåttsenteret gjer eit arbeid som sjeldan får stor merksemd. Dei tek imot innsende dyr, artar dei, og byggjer opp eit bilete av kva som rører seg i norsk natur. Ei slik registrering gjer det mogeleg å fylgja med på endringar over tid, anten det gjeld klima, dyreliv eller folkehelse. Når turen til eit barn i skog og mark kann føra til eit nytt funn for landet, syner det verdien av eit slikt samarbeid mellom vanlege folk og vitskaplege institusjonar.

    I eldre tider var det ofte prestar, lækjarar eller andre med lang utdanning som stod for nye artsregistreringar. I dag kann vegen heim frå leik for eit barn gje same tenesta. Det er eit framsteg som ikkje står i lærebøkene, men som sit i vanen med å sjå nøye etter og melda frå.

    Den nye flåttarten hev stripete bein og er stor, noko som gjer han lettare å leggja merke til. Det er ein påminning um at små detaljar i naturen ikkje berre er til pynt; dei er lekkjer i ein større kunnskap. Kvar gong nokon tek seg tid til å sjå på eit lite dyr, kann det føra til at kunnskapen um norsk natur vert rikare.

    Slik vert eit ubehageleg funn på eit barn omgjort til noko nyttig for alle. Det er ikkje flåtten sjølv som er den gode soga; det er at han vart fanga, sendt og forstått. Den dagen den første observasjonen vart gjord, vart kartet yver norsk dyreliv eit lite stykke rikare.

    Kjelde: Aftenposten

Fylg oss: YouTube Telegram
Meld deg inn i Vestlandske Mållag

Få dei fem viktigaste sakene frå Vestmennene rett i innboksen - éin e-post i veka.

Andre prosjekt: Fjordgefluster.no Nordisches.se Maalmannen.no