Vestmennene

Emne: Lokalt

  • Pylsa i vaffel, ølbongstafett og bygdetrap: Me drog på Jeløyafestivalen

    Pylsa i vaffel, ølbongstafett og bygdetrap: Me drog på Jeløyafestivalen

    Ei pølse i ein vaffel høyrest ut som eit påfunn frå ein seinfredagskveld i eit studentkollektiv, men på Jeløya er dette den retten som fyrst møter gjestene når festivalportane opnar seg. Den freidige kombinasjonen av salt pølse og søt, sprø vaffel er ikkje noko matsnobbane hev funne på – det er eit lokalt påhitt som ber bod um at her gjeld ikkje dei vanlege reglane.

    Festivalen på Jeløya hev veksi fram or ei venefest, men dei siste åri hev han teke ei ovende vending. No strøymer både fastbuande på øyi og oslofolk til for å få festivalstemningi, og det er ikkje berre den blømelege naturen som dreg. Det er sjølve samansetnaden av aktivitetar og smakar som gjer tilskipnaden til noko meir enn ein vanleg musikkfest. Her møtest bygde‑ og bykultur på ein måte som minner lite um dei keisame samanslåingane ein ofte ser.

    Midt i eit program der bygdetrappen dundrar ut or høgtalarane, stend naboar og steikjer vafflar og legg pølsor i dei med same sjølvsagde handlag som om dei serverte rømmegraut. Rett attmed styrer ei gjenget på med ølbongstafetten – ei tevling der bygdefolk og tilreisande hiv seg ut i eit kappløp med plasttrakt og slange, og der latteren stig mot himmelen som om striden stod um sjølve fridomen. Slike pussige påfunn er ikkje berre festlege; dei er limet som bind i hop generasjonar med ulike røter. Ein ungdom som er vaksen upp med musikkstraumar frå Atlanta lærer seg av ein aldrande fiskar at ein vaffel vert betre når ein snur røri lett tre gonger med soli, og fiskaren får røyne at trapmusikk ikkje er so framand som han trudde.

    Det er noko særmerkt vakkert ved ein festival som ikkje hev gløymt kvar han kom ifrå, jamvel når han opnar dørene for heile det sentrale Austlandet. Medan mange bygdestevner anten misser sjølve sjeli i kommersen eller stengjer seg inne i ei trygg lomme, maktar Jeløyafestivalen å halda på den eigenrådige tonen. Denne tonen er ikkje ein motstand mot det nye, men ein freistnad på å knyta det nye til dei gamle røtene. Det ser ein ikkje minst i den lokale maten: den uvanlege vaffel‑ og pølseretten er eit lite opprør mot den standardiserte festivalpølsa i brød, men samstundes eit hjarteleg nikk til den norske vaflane som hev varma kalde hender i fleire mannsaldrar.

    Jeløya viser soleis at bygdi ikkje treng å vera ein stad der tidi stend stille; ho kann og vera ein leikegrunn der nye impulsar vert tekne imot med opne armar, nett fordi bygdefolket er trygt i eigen identitet. Bygdetrap og pølse i vaffel er ikkje provokasjonar – dei er vitnemål um at den folkelege skaparkrafti trivst best der ho fær bryna seg på noko rart. Slike festivalar minner oss på at møte millom ulike verdener slett ikkje treng å føra til avsondring og misnøye; dei kann like gjerne enda i ein felles dans under opne himlar, der både bygde‑ og byfolk ler av dei same småløgne påfunni.

    Kjelde: Aftenposten

  • – Ikkje so mange på Steinkjer som har ein slik jobb.

    – Ikkje so mange på Steinkjer som har ein slik jobb.

    Himlen som speglar seg i blikkstille fjord, og bruset frå ein motor som syng mot det opne havet – slike lydar og syn er langt frå kvardagen for dei fleste i ei innlandsbygd. Men for Pål Svarte frå Steinkjer er nettopp dette den daglege arbeidsplassen. Han hev valt eit yrke på sjøen, eit val som ikkje mange i heimbygdi gjer.

    I ei tid då ungdomen ofte søkjer seg inn mot byane og dei trygge, faste rammone ein finn i kontor og varehandel, er det forfriskande å sjå at ei anna røyst enno talar til somme. Draumen um frihorisonten og arbeidsdagar utan fire vegger hev lokka sjøfolk i uminnelege tider, og det er ein arv som ikkje er nedgraven i moldi, men som framleis sprett upp der ein minst ventar det. Steinkjer ligg ikkje langt frå Trondheimsfjorden; i eldre tider siglde fartøy inn elvemunningen og bytte varer med bønder og handelsmenn. At ein moderne steinkjerbu no sjølv fer ut og skipar sin veg på bølgane, er som eit stille svar på ei gammal soge.

    Det er verdt å heidra dei som tek slike utradisjonelle yrkesvegval. Dei ber med seg noko levande inn i eit lokalsamfunn – ei påminning um at verdi ikkje berre vert skapt i tal og tabellar, men i møte med naturkrefter, ansvar for skip og last, og i den særeigne samansetnaden av fridom og plikt som sjølivet fører med seg. Når ein av deim som kjem frå eit strok der slike jobbar er sjeldne, kann jamvel fleire unge auge opnast for at det finst andre leier enn dei upptrakka. Det lærer ein òg at eit godt liv ikkje alltid er det som er mest vanleg; stundom ligg lukka i saltvatn på huda og ei dirrande line under stjernone.

    Noreg hev vore, og er, eit ferdafolk og ei fiskarferd. At enkeltmenneske som Pål Svarte tek vare på denne tradisjonen, jamvel frå ein stad som Steinkjer, gjev meining til ordi um at kysten er ei open bok. Ein treng ikkje leita lenger enn til denne eine mannen for å sjå at framtidi enno hev rom for djerve val og for ein kvardag som ikkje liknar noko anna i bygdi. So lenge slike draumar finst og vert fylgde, glipper ikkje soga.

    Kjelde: Adresseavisen

  • For ein gongs skuld må han hava ein minnelapp.

    For ein gongs skuld må han hava ein minnelapp.

    Tone frå ein scene hev ei kraft som opptak sjeldan kann fanga; dei fysiske svingingane i romet, den kollektive pusten millom musikarar og publikum, den unaudsagde samtala som uppstår når eit verk vert framført på nytt. Når eit album som vart gjeve ut for tjue år sidan no kjem i konsertversjon, er det ikkje berre ei gjenutgjeving – det er ei heimkome til det levande uttrykket som all musikk eingong var.

    Studioinnspelingar er bundne til sin eigen augneblink. Dei frys ein serskild klang, ei viss tolking, og gjev lyttaren eit dokument som kann spelast um att og um att. Men i salen, under ljoset og i nærleiken av dei som skapte verket, bråvaknar sjølve kjensla som bar fram songane ein gong. Dei same melodiane, dei same tekstane, men med eit nærvær som ikkje let seg lagra på nokon fast måte. Det er ei påminning um at kultur ikkje er eit tilhøve til daude gjenstandar, men ei strøym som held fram millom menneske.

    For tilhøyrarane som møtte denne musikken fyrste gongen for tjue år sidan, vert konserten ei bru. Minni frå eit tidlegare liv, kanskje frå ungdomstidi, fær ny farge og selskap av yngre andlit som høyrer songane for fyrste gong. Det er ikkje nostalgisk sutring, men ein sirkel som vert slutta: noko ein trudde var ferdigtala, viser seg å ha mykje meir å segja. Slik vert eit jubileum til ein ny byrjing, ikkje ein avslutning.

    Musikarane sjølve hev ogso veksa i desse tjue åri. Dei møter sitt eige verk med roynsler og perspektiv som ikkje fanst den gongen plata vart spela inn. Ein tone som var lett å slå an den gong, kann no liggja djupare; ei frase som vart sungi med ungdomleg eld, fær ein annan klangbotn når ho kjem frå ein eldre røyst. Det gjer konserten til ein uhøgtideleg samtale med tidi, der verket vert rikare for kvar vending.

    At eit album held seg so godt at det vert henta fram til ein heil konsert tjue år seinare, er i seg sjølv eit vitnemål. Det tyder at songane ikkje var laga for eit flyktig mote, men tala til noko varig. Det er ikkje so ulikt det som hende med folkevisone i eldre tid: dei levde vidare fordi dei bar på noko som generasjon etter generasjon kjende som sanning. No kan alle som fyller salen, verta ein del av den same lange lina – ikkje som passiv lyttar til ei maskin, men som medskapar i ei stund som aldri kjem att.

    Slik sett er konsertversjonen ein liten siger for det menneskelege nærværet i eit musikkliv som ofte er prega av skjermar og øyrepluggar. Det er lett å gløyma at musikk oppstod som samvær, som noko folk gjorde i lag. Når albumet no fær stiga ut or den digitale boksi og inn i eit fysisk rom, er det ei heidring av den eldste og mest beintframme sida ved kunstarti. Ikkje berre vert plata feira – sjølve det å høyra i lag vert feira, og det er eit gode me ikkje kann få for ofte.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Sjokkfangst i Nidelva

    Sjokkfangst i Nidelva

    Ei dirring i snøret som ikkje likna på den vanlege lakserykkjen, fylgd av eit syn som fekk fiskaren til å måpa – det er ikkje kvardagskost, sjølv ikkje for ein elv med so lang fiskarhistorie som Nidelva. Det som kom til overflata i Trondheimsstraumen denne morgonen, var ikkje den venta blanke sylvpila, men noko heilt annleis, og nyhendet spreider seg no som eit friskt vindpust millom fiskeglade sjeler.

    Nidelva er ikkje berre eit vassdrag som renn roleg ut i fjorden; elvi er ei klokke som hev tikka i meir enn tusen år, frå kongesogone talar um naust og kvernhus, til dagens fiskarstonger som sit fast i hendene på vonfulle born og vaksne. Kvar einaste stein på botni hev ei soge å fortelja, og kvar einaste uventa fangst er ei påminning um at elvi enno gøymer på løyndomar. Det er som um naturen sjølv, med eit smil, vil minna oss på at me aldri kann kjenna alle løyndomane i dei næraste landskapi våre.

    Og kva denne merkelege fangsten var for noko, fær stå ope ei liti stund til – kanskje ein ål på vandring, kanskje ein sjeldan nebbfisk, eller til og med eit levande minne frå tidi då elvelampretten var vanleg. Det som er visst, er at slike hendingar skapar undring og glede, ikkje berre hjå fiskaren sjølv, men hjå alle som fylgjer med. Ei elv vert ikkje fatigare av å visa fram eit ukjent andlit; ho vert rikare, djupare, meir spennande.

    I ei tid der so mykje er målt, vegs og plassert i rette båsar, gjer slike små sjokk godt. Dei minner oss um at skaparverket ikkje er ferdig kartlagt, og at den lokale naturarven er som ei bok der nye blad stadig kann dukka upp. Fiskaren som no sit att med ei soge som vil verta fortald i mange mannsaldrar, er samstundes ein utsending for alle som trur at kvar dag ved elvi kann bera med seg noko nytt. Og slik sett er sjokkfangsten ein siger for heile lokalsamfunnet, for borni som fær høyra at undringa lever, og for dei eldre som kann stadfesta at Nidelva framleis er full av liv.

    Det er ikkje til å undrast over at slike hendingar skapar prat og smil på kaia. For i eit land der fisketradisjonane sit djupt i folkesjeli, er kvar einaste ny fangst eit bitte lite mysterium, og når mysteriet uppstår i eit vatn som hev runne so lenge og so trufast, vert det som eit dikt um von. Måtte fleire slike overraskingar koma til syne i åri frametter – ikkje berre i Nidelva, men i alle elvane våre. For det er i desse små augneblikki at me ser at det grøne livet enno hev mykje å gjeva, og at framtidi ikkje er ei lukka bok.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Helene trossa trenden. Flytta frå hovudstaden til hansastaden.

    Helene trossa trenden. Flytta frå hovudstaden til hansastaden.

    Bergen veks, men ikkje av innflytting – fleire flyt ut or byen enn inn. Likevel tek Helene, ein tidlegare Oslobuar, det motsette valet: ho flyttar til hansastaden. Det er ikkje berre eit personleg eventyr; det er ei påminning um kva som gjer ein by livande og verdt å bu i.

    Ho fortel at det beste med Bergen er folki. I ei tid då mange søkjer seg mot sentrale strok i Oslo, minner valet hennar oss um at livskvalitet ikkje lett lèt seg mæla i tal. Det er noko med dei tronge smogi, dei brusteinslagde gatone og dei fargerike trehusi på Bryggen som vekkjer ei kjensle av samband – både til soga og til kvarandre.

    Bergen var i mannsaldrar ein sjølvstendig handelsrepublikk, knytt til Hansaforbundet og dei store marknadene kring Nordsjøen. No er byen ikkje lenger ein kontorstova for tyske kjøpmenn, men anden frå den tidi sit enno i veggjene. Å bu her er å leva midt i ei forteljing som byrja for åttehundre år sidan. Og forteljingi held fram, for kvar ny innflyttar som tek med seg sine eigne drøymar.

    For Helene er det ein fridom i å sleppa kappløpet i hovudstaden. Her kann ein nå dei høge fjelli på få minutt med bane, og likevel sitja på ein kafé i Vågsbunnen med ein kaffikopp og ei avis. Byen er stor nok til å hysa eit rikt kulturliv, men liten nok til at ein møter kjende andlit på gata. Det er denne balansen som fær somme, mot alle trendar, til å søkja seg vekk frå den store byen og inn i eit tettare fellesskap.

    Språkleg er det òg ein heimkomestad. Vestlandske Mållag hev sete i byen, og nynorsken lever i skulestovor og avisredaksjonar, jamvel um bergensdialekten ofte ljomar i gatene. Å flytja hit er å koma nær grunnfjellet i norsk identitet – både den hanseatiske og den nynorske arven. Dei to gjeng hand i hand på ein måte som gjer byen til ein sannskuld leikeplass for den som er glad i soge og mål.

    Sjølvsagt er ikkje alt roseraude. Gravråk og regn hev Bergen nok av, og utflyttartala er ikkje til å stikka under ein stol. Men når ein einsleg innflyttar som Helene vel å ganga mot straumen, minner det oss um at byen hev ein tiltrekningskraft som ikkje lèt seg fanga i statistikkar. Det er eit vitnemål um at folk ikkje berre leitar etter jobbar og bustadar – dei leitar etter ein stad å høyra til.

    Og nett det er Bergen god på. Byen tek imot, som han hev gjort i mannsaldrar, og han gjev attende meir enn det ein først kann venta. Soga, språket, landskapet og folki – alt dette vev seg saman til ei eineståande livsrøynsle. Helene hev gjort sitt val, og for henne er det ikkje eit spursmål um trendar. Det er eit spursmål um livet.

    Kjelde: Bergens Tidende

  • Han lagar Vestlandets beste pils.

    Han lagar Vestlandets beste pils.

    Ein pils som smakar av det klåre vatnet frå snøbræar og av eit handverk drive fram med tolmod, er nett kåra til den beste i heile Vestlandet. Det er bryggjaren Andreas som, etter det aviser no melder, hev laga dette prisvinnande ølet og med det sett ein ny standard for det lokale kruset.

    Slike nyhende er meir enn berre ei smaksprøva: dei syner at den stadeigne bryggjekunsti ikkje stend attum for dei store internasjonale merkevarene. Ein pilsner av ypparste kvalitet krev eit vatn som er so reint at det knapt hev teke til seg framand smak – noko fjellbekkane i dei vestnorske dalstrok leverer frå naturen si hand. Det krev og ei maltkropp med balanse, ei humle som gjev den bitre avrundinga ein ventar, og framfor alt ei gjæring styrd med vitskapleg nøyakt. Når alt dette klaffar, vert resultatet eit øl som både sløkker og gleder på same tid.

    Den lange soga um bryggjing i Vestlandet gjev ein djupare botn å kvila gleda på. I fleire hundradår blanda gardbrukarar malt og vatn og let dei lokale gjærstammane – mange av deim er framleis i bruk – gjera arbeidet sitt. Sjølv um industriell produksjon tok yver mykje av det daglege ølet, hev småbryggjari dei siste mannsaldrar funne attende til rottrevlane. Det er i dette spennet millom gamal tradisjon og moderne bryggjevitskap at ein finn verdi i eit lokalt brygg som no mottek den gjevaste heideren.

    For bryggjaren sjølv er vegen til ein slik heider knappast eit lykketref. Å finna fram til ein pils som overtyder domarpanel og ølkjennarar, krev gang på gang å smaka, justera, forkasta og byrja på nytt. Den hemmelege løyndomen – som meldingi nemner – er truleg ikkje ei einstaka triksing med oppskrifti, men den samansette viljen til å leita etter det fullkomne i alle ledd: frå det fyrste vatnet vert teke inn, til den siste flaska forlet brygghuset. Slik sett er prisen ei hyllest til den stille, mødefulle sida av handverket som sjeldan fær dei store overskriftene.

    Eit nyhende um lokalt brygg vert difor ein påminning um at dei gode upplevingane ofte finst nær oss, i dei milja der folk arbeider med heile seg for å skapa det beste av enkle ting. Når eitt av desse øla vert heidra som Vestlandets beste, kann ein gle seg på vegner av eit heilt landskap – og kanskje nyta ei flaske med ein smak av fjell, historie og eit stille alvor.

    Kjelde: Bergens Tidende

  • Christian (14) landa hovudrolla: – Eg hoppa umkring i stova.

    Christian (14) landa hovudrolla: – Eg hoppa umkring i stova.

    Det som fyrst ser ut som ein baklem, kan snu seg til ein siger i siste liten. For fjortan år gamle Christian Bakke de Mello vart avslaget på ei rolle sjølve startskotet til noko langt større. No er han klar for hovudrolla i musikalfilmen «Gøts» – eit prov på at uthald og mot til å stå på kann føra heilt fram til lerretet.

    Teater og film hev alltid vore sterke kulturkrefter i bygd og by, men at ein so ung utøvar fær sjansen til å bera ei heil produksjon, er eit sjeldan og gledeleg teikn. Det fortel um eit lokalt film- og teatermiljø som ser talentet og vågar å satsa på dei unge røystene. Bergensregionen er kjend for å fostra scenekunstnarar, og med «Gøts» fær ein ny generasjon hove til å briljera – heilt i tråd med gamal vestlandsk forteljartradisjon.

    Soga um Christian peikar på noko djupt menneskjeleg: korleis det fyrste nei-et ikkje treng vera endestasjonen. Skodespelarkunsten krev at ein møter motgang med ny kraft, og nett denne evni hev den unge bergensaren synt. Han, som hoppa rundt i stova av glede då beskjeden kom, representerer mykje av det ein ynskjer å sjå i framveksande kunstnarliv: ei blanding av alvor og barnsleg hugnad.

    Musikalfilmen «Gøts» er sjølv eit døme på korleis lokal skaparkraft finn nye uttrykk. Ordet «gøts» er ikkje berre tittelen; det peikar attende på eit dialektord for noko uventa eller overraskande – nett slik sjølve tilskipnaden vart for hovudrolleinnehavaren. Når ein film set slike ord i sentrum, bind ein saman moderne forteljarteknikk med rotfeste i heimemålet. Det er ei påminning um at nynorsk og dialektar framleis er ei rik kjelde til kunstnarleg inspirasjon.

    For publikum på Vestlandet gjev dette forvitnelege vørdnader. Å sjå ein lokal gut steppa fram i ei musicalverd, syngjande og dansande på film, er eit døme på at verdi ikkje treng sendast inn frå hovudstaden. Små og store produksjonar veks fram der folk bur, og dei skapar samhald og stoltheit. Det er i slike augneblink ein ser kva kulturen gjer med lokalsamfunnet: han løfter einskildmenneske og gjev oss noko å gle oss over i lag.

    Like mykje som dette er soga um Christian, er det og soga um alle dei vaksne som hev lagt til rette. Regissørar, lærarar, scenearbeidarar og foreldre som trur på prosjektet, er sjølve grunnmuren. Dei gjer at ein ungdom kann få bu seg ut, mislukkast litt, og so sigra. Det er ein liten lærdom i det for alle som hev ansvar for barn og unge: å skapa rom der mislukka forsøk ikkje er slutten, men berre eit steg på vegen.

    Kulturlivet i Noreg er i stendig rørsle, og når nye andlit kjem til, fær me håp um at tradisjonane ikkje stivnar. «Gøts» vert ein milepåle for dei medverkande, men det er samstundes eit bilete på alt det uhøgtidelege og levande som skjer i teater- og filmkrinsar kringom i landet. Då er det verd å heidra dei små sigerane, dei som kjem etter eit avslag, og dei som tør å hoppa av glede når draumen vert røyndom. Det er slike stunder som minner oss um at det oftast er verdt å freista ein gong til.

    Kjelde: Bergens Tidende

  • Satsa på gondol. Det vart ei gullgruve.

    Satsa på gondol. Det vart ei gullgruve.

    Yver 300 000 gjester på eitt einaste år. For den vesle bygdi inst i Nordfjord er ikkje det lenger eit framtidsynskje, men ein heilt fersk realitet. Loen Skylift har nett lagt bak seg sitt beste år nokon sinne, og tala fortel um ein suksess som få hadde sett fyre seg då dei fyrste planane vart lagde på bordet.

    Det som byrja som ei djerv satsing i 2017 – å byggja ein gondol frå fjordbotnen og rett upp i fjellheimen på Hoven – hev vist seg å verta ei verkeleg gullgruve, heilt etter boki. Tanken var å skapa ein heilårs turistattraksjon som kunde dra gjester òg utanom den tradisjonelle sumarsesongen. Det var eit veddemål mot vêret og mot vedtekne sanningar um kva som løner seg i distriktsnæringi. No, sju år seinare, er rekneskapen klår: veddemålet vart vunne, og meir til.

    Frå gondolen kan ein sjå ut yver Nordfjord i all si velde, med brear som blenkjande heng nedetter fjellsidorne og fjorden som ein mørkeblå arm langt der nede. Turen tek berre nokre minutt frå fjord til fjell, men byd på eit utsyn som gjestar ber med seg heim og talar varmt um i årevis. Det er nett slike upplevingar som sit att – ikkje berre som eit snøgt bilete på ein mobilskjerm, men som eit minne um stordom og ro i eit landskap som hev vore til i millionar av år.

    For bygdi Loen er ikkje dette berre ein turistmagnet; det er ein ny motor for heile lokalsamfunnet. Ringverknadene syner seg i auka handel, fleire arbeidsplassar og nytt liv i grender som elles hev kjent på avfolkingi. Unge familiar vel å verta buande når det finst spennjande arbeid i heimebygdi, og eldre bygdefolk fær sjå at den staden dei hev vakse upp på, enno hev noko å gjeva framtidi. Slikt er det vanskeleg å setja ein sifferverdi på, men like fullt er det noko av det mest verdifulle ved heile eventyret.

    Loen Skylift minner oss um at framsteg og tradisjon ikkje treng vera motsetnader. Gondolen er bygd med respekt for naturen, og sjølve stasjonsbygget på toppen hev vunne arkitekturprisar for måten det glid inn i omgjevnadene på. Her vert ikkje naturen fortrengd – han vert lyft fram og dyrka, på eit vis som gjer at gjester frå heile verdi fær augo upp for nettopp det som er norsk natur sin store styrke: den ville, men likevel tilgjengelege, venleiken.

    Når tåka lettar og utsynet opnar seg mot Jostedalsbreen og Lodalskåpa, ligg der ei stille påminning um tidi som gjeng og um dei naturkreftene som framleis formar landet vårt. Det er ikkje småtteri som hev gjenge føre seg sidan isen smelta for meir enn ti tusen år sidan. Å kunna sveva yver dette landskapet i ein stille og trygg gondol er ei gåve til oss som lever no – og det er ein påminning um at det stundom løner seg å tenkja stort, sjølv når ein kjem frå ein liten stad.

    Difor er det grunn til å gleda seg, ikkje berre for rekordåret som nett er lagt attom, men for den framtidsvyrdnaden som ligg i slike døme. Loen Skylift er ikkje berre ein suksess; det er eit føredøme på korleis distrikta kann hevda seg i ei ny tid, med stoltheit yver eigen identitet og med evne til å skapa noko som verda vil sjå. Og med den farten gondolen hev haldi dei siste åri, er det all grunn til å tru at dette berre er byrjingi.

    Kjelde: Aftenposten

  • Gode hjelparar fekk rullestolbrukar Annett til Trolltunga.

    Gode hjelparar fekk rullestolbrukar Annett til Trolltunga.

    Kva skal til for at ein rullestol kjem heilt inn til det mest ikoniske punktet i norsk turistnæring? Ein fær svaret i Hardanger, der ein heil flokk frivillige nyleg lyfta, bar og stødde Annett trygt ut på sjølve Trolltunga. Ho, som sit i rullestol, tok imot hjelpi og kunne etterpå segja at ho kjende seg “som ei keisarinne”.

    Dugnadsåndi er ikkje noko nytt i dette landet. Frå gamal tid hev folk i bygd og by gått saman for å reisa låvar, greva vegar og berga avlingar. I vår tid hev den same krafti funne nye former, og det er nett slike stunder som gjer at ein misser pusten – ikkje berre av utsikti, men av gledi yver alt folk kann få til når dei slær seg i hop.

    Trolltunga ligg der ute på Hardangervidda, ein stein som heng ut yver Ringedalsvatnet med eit fall på fleire hundrad meter. For dei fleste er turen dit ein krevjande dagarsmarsj. At ein rullestolbrukar i det heile skal nå fram, verkar som ein umogeleg tanke. Men nett her viste samhaldet seg sterkare enn tyngdekrafti. Ein gjeng med frivillige tok på seg det tunge taket, og saman la dei til rette for ei ferd som vil verta hugsa lenge.

    Slike soger er meir enn eit augneblinks stordom. Dei minner um at Noreg er bygt på hjelpsemd, og at det kollektive kraftstaket sit djupt i den nasjonale folkesjeli. Det gjev von til ei verd der ikkje alle hindringar er bygde av stein, men av haldningar. Når ei rullestol kan trilla der fotturistar hev gått, då er det ikkje berre naturen som triumferer – det er menneskja.

    Annett sjølv sat att med eit minne for livet, og ordi hennar – “som ei keisarinne” – klingar som ei påminning um at det største eventyret ofte ligg i dei små, menneskelege møta. Det er ikkje berre steinen og utsikti som gjer Trolltunga verd ei vitjing. Det er og alt det ein fær augo upp fyre når ein ser kor langt fellesskap kann bera ein.

    Kjelde: NRK

  • Etter 70 000 timar frivillig arbeid er tidi inne.

    Etter 70 000 timar frivillig arbeid er tidi inne.

    70 000 timar. Det er ikkje eit abstrakt tal på eit papir, men eit tidsvitne um tusental av hender som hev løfta i lag. Åtte og eit halvt år med samanhengjande arbeid fyre ein einaste person – eller, som her: år etter år med dugnadsåndi som hev gjeve seg sjølv, time fyre time, utan anna løn enn at lokalsamfunnet blømer.

    No kjem bodet: fleire av dei som ber denne stille børa, kjenner at kreftene minkar. Dei er slitne. Det er ei ærleg røyst frå dei som hev stade lengst i dugnaden, og ho fortel ikkje um ein ende, men um ei ny tid.

    For 70 000 timar er ikkje ein sluttstein, men ein grunnvoll. Dei hev vølt, måla, rydda og organisert; dei hev halde vakt um ein skatt som ikkje berre er bygningar eller utstyr, men samhaldet i sjølve bygdi. Slik innsats kann ikkje mælast i kroner – han er gøymd i dei ljose minni, i dei trygge veggane og i den varme tonen som møter ein framand som kjem inn døri.

    Når røysti no melder at «fleire har byrja å verta slitne», er det ikkje eit varsel um at noko fell i hop. Det er tvertum eit teikn på at dugnaden hev nådd eit steg der det er naturleg at nye skuldrer tek over staven. Ein eldre garde som hev arbeidt trufast i mannsaldrar – det er noko å takka djupt og lenge.

    Det er ikkje noko brot, men ein livsrytme i eit levande samfunn. Den fyrste garden gjer seg ferdig med ein ettermiddag med kaffi og minning, og so kjem dei unge med friske auge og nye idéar. Dei vil kanskje ikkje gå i dei same fari, men dei ber med seg den same vørdnaden for det som er bygt. Dugnaden held fram, berre i nye former.

    70 000 timar er ei gåve som ikkje vert gløymd. Dei hev vove eit teppe av tillit og omtanke som vil varma lenge etter at det siste hamarslaget er falle. Det er den stille songen i norsk lokalkultur – og han tonar vidare, um stegi er trøyttare i dag. Tidi er inne for å kvila med godt samvit, og for å sjå fram mot det som veks upp av velgjort arbeid.

    Kjelde: Adresseavisen

Fylg oss: YouTube Telegram
Meld deg inn i Vestlandske Mållag

Få dei fem viktigaste sakene frå Vestmennene rett i innboksen - éin e-post i veka.

Andre prosjekt: Fjordgefluster.no Nordisches.se Maalmannen.no