Vestmennene

  • PsiQuantum fær ei DARPA-kvanteavtale på 125 millionar dollar.

    PsiQuantum fær ei DARPA-kvanteavtale på 125 millionar dollar.

    I eit medielandskap der dei store ordi um teknologiske gjennombrot ofte kjem i kapp med skuffingar, er det ein særs velgjerande augneblink når eit av dei strengaste vurderingsprogrammi i verdi gjev ei klår støtte til eit kvanteteknologiselskap. No er det kunngjort at det amerikanske forskingssenteret DARPA hev utvida samarbeidet med PsiQuantum gjenom ei avtale på 125 millionar dollar – den største kontrakten selskapet nokon gong hev hatt med dei amerikanske styresmaktene.

    Midlane skal nyttast til ei breid utprøving og vurdering av PsiQuantum sin teknologi for feiltolerante kvantemaskinar. Men det mest slåande med dette nyhendet er ikkje summen, so mykje som den tillit og den grundige faglege granskingi som ligg bak. DARPA er ikkje ein vanleg investor. Programmet Quantum Benchmarking Initiative (QBI) er, etter ord frå PsiQuantum sin administrerande direktør Victor Peng, «eit av dei mest omfattande og strenge statlege programma for evaluering av ny teknologi som eg nokon gong hev set.» Desse ordi, frå ein mann som sjølv hev vore med på å forma noko av det mest avanserte innan dataverdi, ber bod um eit sjeldant sersyn: ein kontrollinstans som ikkje berre godkjenner, men som gjer teknologien betre undervegs.

    Gjenom fleire år hev DARPA hatt tilgang til PsiQuantum sine mest ømfintlege tekniske dokument, konstruksjonstilskipingar, ytingstali og levande demonstrasjonar. Dei hev ikkje berre lese planane på papiret; dei hev sjølve set komponentar på prøve i laboratorium, vurdert programvare og granska dei algoritmiske reiskapane som selskapet nyttar for å byggja feiltoleranse inn i systemi. Medstiftar og vitskapsdirektør Pete Shadbolt kallar DARPA si rolle medvite skeptisk, slik programmet er bygt upp frå grunnen av. Det er ein tanke som vekkjer respekt: her vert ikkje framsteget møtt med lettvint jubel, men med krevjande, sakkunnig tvil som til slutt styrkjer grunnlaget.

    Slikt vitnar um at dei verkeleg store framstegi sjeldan kjem som lyn frå klår himmel. Dei veks fram gjenom tolmod, systematisk etterprøving og eit gjensidig tillitsfullt samspel millom modige innovatørar og kritiske instansar som ikkje gjev slepp på kravi til prov. DARPA reknar sjølv med at ein nyttefør, feiltolerant kvantemaskin kann stå klar kring 2033. Det er ikkje lenger eit laust framtidsmål; det er ein konkret tidsplan som no vert underbygd med store investeringar i sjølve infrastrukturen – millom anna ved anleggi i Milpitas og Chicago.

    Saman med ei tidlegare semje med Handelsdepartementet under CHIPS and Science Act syner denne avtala at dei amerikanske styresmaktene no handsamer kvanteteknologi som ei nasjonal strategisk satsing på line med dei store utbyggingane av jarnveg, telegraf og internett i tidlegare tider. Det er eit lærerikt døme for alle som fylgjer med på teknologiutviklingi. Den djupaste framgangen kjem ofte ikkje frå ei einaste oppfinning, men frå eit målretta samspel millom grunnforsking, offentleg stønad og streng, uavhengig vurdering. I ein verdsdel der ordet «disrupsjon» ofte vert kasta rundt som eit honnørord, er det forfriskande å sjå ei utvikling bygd på so moden og ansvarleg ein grunn.

    For eit lite land som Noreg, med eigne lovande forskingsmiljø innan t.d. kvantesensorar og materialvitskap, er dette nyhendet ei påminning um at den mest haldbare vegen til teknologisk leiing går gjenom opne dører til fagfellevurdering og langvarig satsing. Det er ikkje dei snøggaste kunngjeringane som tel mest, men den staute tillit ein vinn gjenom år av trufast arbeid og prøving. Og det er eit vonfullt teikn i ei tid der grunnleggjande fysisk innsikt og nøktern ingeniørkunst enno kann verta løna med samfundet si store semje.

    Kjelde: eeNews Europe

  • NVIDIA støttar Amkor med 1,5 milliardar dollar for å utvida AI-pakking i USA.

    NVIDIA støttar Amkor med 1,5 milliardar dollar for å utvida AI-pakking i USA.

    Det er ein stillfarende triumf i den ytste utkanten av datakraftverdi. Medan heile verda talar um kunstig intelligens og nye databrikkar, gløymer ein ofte det vesle, men avgjerande handverket som held alt saman. Den avanserte innpakkingi av halvleidarar er ikkje lenger berre ei praktisk skal kring ein kiselbrikke; ho er vorte eit eige ingeniørunder som krev same presisjonen som sjølve krinsane.

    Dette nyhendet um at NVIDIA set av 1,5 milliardar dollar til samarbeidet med Amkor i Arizona, er ei påminning um kor langt denne kunsti hev nådd. Frå dei fyrste dagane då ein kopla små gulltrådar mellom brikken og pinnane, til dagens meir innfløkte samankoplingar med tjukt silisium og tre-dimensjonal stabling, hev framstegjet vore eit av dei mest undurlege i den moderne fysikken. No byggjer ein heile miniatyrbyar der kvar tverrsambinding er so fin at ho nærmar seg atomstorleik.

    Det er her samarbeidet millom NVIDIA og Amkor siktar endå lenger fram. Dei skal samordna vegkarta sine for å meistra neste steg: heterogen integrasjon, der ulike komponentar – prosessorkjernar, grafikkrinsar, høgsnøggt minne – vert sameinte i éi bygning, mest som eit livskraftig nabolag der alle husi talar saman. Dette krev ikkje berre stor økonomisk vilje, men ogso ein djup respekt for dei fysiske lovene som rår på nanometerskala.

    Det er heller ikkje tilfelle at den nye utbygnaden skal liggja i Arizona. I lengre tid hev den ytste samanlenkingi av halvleidarar vore samla i Asia, men her syner seg eit teikn på at avanserte handverk kan slå rot på ny i amerikansk jord. Det minner um den tida då europeiske klokkemakarar spreidde kunnskap um småmaskineri, og korleis slike sentre ofte førde til nye blomstringar langt burtanfor det opphavlege verkstaden.

    For dei som elskar teknologi, er dette ei tid for fordjuping og undring. Medan ein ventar på nye og klokare maskiner, kann ein stogga upp og tenkja yver det stille arbeidet som fær alle sambandi til å verka. Den amerikanske utbygnaden, driven fram av dette samarbeidet, er ikkje berre eit statistikpunkt; han er ein levande verkstad der det gamle handverket møter det høgste som ingeniørkunsten kann by fram. Og so lenge denne utviklingi held fram, vil grunnlaget for framtidige AI-vekslar standa støtt på eit kunstferdigt indre.

    Kjelde: eeNews Europe

  • conga-HPC/cRX1-modulen bringar Ryzen AI X100 til edge-en.

    conga-HPC/cRX1-modulen bringar Ryzen AI X100 til edge-en.

    I ei tid då kunstig intelligens gjerne vert knytt til veldige skydatasentre og internettoppkoplingar, er det noko stille og djupnande som hender på ytstkanten av nettet. Det er her, i dei fysiske møta millom maskin og røyndom, at den verkelege revolusjonen finn stad.

    congatec, eit tysk fyrtårn innan innbaka datamodular, hev no lansert conga-HPC/cRX1 – ein datamaskin-på-modul som samlar 16 av dei nyaste Zen 5‑prosessorkjernane, ei grafikk‑eining med RDNA 3.5 og ein eigen AI‑akselerator på eit einaste kort. Med upp til 50 TOPS for AI‑rekning på den spesialbygde NPU‑en, og heile 59 TOPS på grafikkprosessoren, er dette ikkje ein pyntegjenstand for hobbyprosjekt, men eit verktøy for krevjande oppgåver i den verkelege verdi – robotikk, sjølvkøyrande nyttekøyretøy, medisinsk utstyr og industriell automasjon.

    Omgrepet «fysisk AI» er nytta um system som må sansa, resonnera og handla i sanntid. Det er KI som ikkje berre sit på ein tenar og svarar på spursmål, men som styrer ein traktor, tolkar eit røntgenbilete eller manøvrerer eit skip i tåke. I staden for å senda data millom ulike minnepoolar med store forseinkingar, hev modulen eit samansmelta minne på upp til 128 GB. Det gjer at CPU, GPU og NPU arbeider saman som ein samansveisa organisme, utan flaskehalsar.

    Det som gjer dette til meir enn eit laboratorieeksperiment, er at modulen òg finst i industrielle utgåvor som toler frå 40 minusgrader til 85 plussgrader – ei temperaturspennvidd som gjer at han kann sitja i ein fiskebåt på Barentshavet like gjerne som i ein fabrikk i ørkenen. Samstundes er tryggleiken teken på alvor frå fyrste stund. Modulen inneheld TPM 2.0 og er utvikla etter IEC 62443‑4‑1, noko som hjelper utstyrsprodusentar å førebu seg på EU si nye Cyber‑resilienslovgjeving. Det er eit døme på at teknologi ikkje berre skal vera kraftig, men òg påliteleg og ansvarleg.

    Med støtte for Windows 11, Linux og AMD sin ROCm‑plattform, opnar modulen seg for eit breitt spekter av utviklarar – frå dei som skriv kode i Python til dei som handsamar djupnande maskinlæringsmodellar. Han er som eit lerret som ventar på penselstrøk frå ingeniørar verda yver.

    Slik sett er conga‑HPC/cRX1 ikkje berre eit nytt produkt i ein lang serie av modulære datamaskinar. Han er eit teikn på at den intelligente maskinparken, som lenge hev vore lova, no er i ferd med å materiellisera seg – ikkje som store, buldrande serverhallar, men som små, stillegåande hjelparar på den ytste kanten av kvardagen vår.

    Kjelde: eeNews Europe

  • Elektor Lab Talk #49 undersøkjer USB-C og mobilstraum.

    Elektor Lab Talk #49 undersøkjer USB-C og mobilstraum.

    I ei tid då lading av dingsar er vorte like daglegdags som å opna ei dør, er det lett å gløyma at bak kvart einaste plugg ligg eit lite under av forhandling og presisjon. Når ein set straum til telefonen eller datamaskini, vaknar straks ei still samtale millom lader, kabel og batteri – eit språk med protokollar, spenningsnivå og termiske grenser som få ser, men mange hev glede av. Det er dette løynlege samspelet som no vert løfta fram i ljoset under Elektor Lab Talk #49, ein direktesend samtale som gjer det usynlege synleg.

    Den 6. august samlar fagbladet Elektor tre erfarne røyster – Brian Tristam Williams, Jens Nickel og Saad Imtiaz – til ein open og gratis live-prat um USB-C-lading, batteri og praktisk måleteknikk. At sendingi er fri for alle som melder seg på, er i seg sjølv ei gåve til det breie lag av teknologi-interesserte. Her fær ein ikkje berre høyra kva som stend på trykk på ein lader, men læra korleis ein kann måla og forstå kva som verkeleg skjer når fleire portar vert brukte samstundes, eller når kabelen er litt for lang og sliten.

    Det er noko djupt tilfredsstillande ved å ta fram eit lite måleinstrument og sjå straum og spenning dansa fram på skjermen. USB-kraftmålarar, som den FNIRSI FNB58-målaren som vert gjeven burt under sendingi, gjer det mogeleg å fanga inn dei små skilnadene som avgjer um eit batteri vert fullada på ein time eller tre. Kabelmotstand, kontakt-slitasje og varmeutvikling er ikkje lenger usynlege gjerningsmenn; dei vert tal ein kann tyda. Slik vert den einskilde brukaren sjølv herre yver si eiga lading, anten det gjeld eit Raspberry Pi-prosjekt som ter seg underleg, eller ein powerbank som ikkje held det han lovar.

    Sett i eit større historisk ljos, er denne opne kunnskapen ein arv frå dei store pionerane. Då Alessandro Volta stabla sine fyrste metallplater og laga den elektriske søyla, låg mysteriet i sjølve grunnstoffi. I dag ligg mysteriet i dei mikroskopiske litiom-ion-cellone og dei avanserte ladekurvane som varnar um overoppheting. Men trongen til å måla, til å skilja det som verkar frå det som berre ser ut til å verka, er den same. Elektor, som hev vore eit samlingsmerke for praktisk elektronikk sidan 1960-åri, fører denne tradisjonen vidare med sendingar som denne.

    Det er òg verd å merka seg den stille standardiseringi som USB-C hev ført med seg. Ein og same plugg kann no bera både datastroymar og upp til 240 watt med kraft – eit teknologisk sprang som gjer kvardagen enklare for millionar av menneske. Likevel er denne einskapen avhengig av at kvar einaste komponent, frå lader til kabelmerking, er rett dimensjonert. Å forstå skilnaden på ein 60 W- og ein 240 W-kabel er ikkje berre for dei spesielt interesserte; det er nyttig kunnskap for alle som ynskjer at ting skal vara og fungera trygt.

    Sendingi tek òg føre seg batteri i eit breidt perspektiv – frå litium-ion-lading i fleire steg, til vern mot djup utlading, aldring og skilnaden på attverande kapasitet og faktisk helsetilstand. Slik innsikt er ikkje berre for verkstaden; det er kunnskap som kann spara både pengar og miljø ved at folk fær batteri til å leva lengre. Det er ei stille form for berekraft som veks fram or nyfikna og fakta.

    Når ein i tillegg kann senda inn spørsmål undervegs og vinna eit presisjonsinstrument, vert heile arrangementet eit døme på korleis teknologi vert folkeleg utan å missa djupna. Det er ein påminning um at dei beste framstegi ofte skjer i det stille – millom likesinna som tek kvardagen på alvor og gjer den meir forståeleg for oss alle. Slik vert ein torsdag ettermiddag i august ei lita høgtid for den praktiske fornufti, der usynleg elektronikk vert like handgripeleg som ei god, gamal sogebok.

    Kjelde: eeNews Europe

  • BYDs store luksus-sedan fær 835 km rekkevidde.

    BYDs store luksus-sedan fær 835 km rekkevidde.

    Det er ikkje meir enn nokre mannsaldrar sidan vegane våre var stille og folk fór med hest og vogn. No, i ein tidsalder der elektriske køyretøy susar stilt fram yver fjell og vidder, hev den kinesiske bilbyggjaren BYD synt fram eit nytt flaggskip som gjer det gamle spursmålet um rekkeviddeangst til eit minne frå ei fjernare tid. Den nye luksussedanen Great Han skryt av heile 835 kilometers rekkevidde etter den europeiske WLTP-standarden, og det er ei tal som vekkjer norsk hugsott.

    For ein nasjon som er langstrekt og rik på avstandar, der ein tur frå hovudstaden til nordspissen krev meir enn eit par ladingar, er slike framsteg noko å gleda seg yver. Med ein slik rekkjevidde kann ein køyra frå Oslo til Trondheim utan å tenkja på straumen, elder frå Bergen til Ålesund med god margin. Det er ikkje berre ein siger for ein enkelt produsent, men for heile den elektriske umleggingi.

    Det mest slåande er likevel ikkje talet på kilometer, men farten som batteriet kann fyllast på. BYD hev teke i bruk si nye Flash Charging-teknologi, og med ein 1500 kW-ladar kann Great Han henta energi frå 10 til 70 prosent på fem minutt. Det er ikkje lenger snakk um å venta i timevis på ein parkeringsplass; ein kopp kaffi og ein kort strekk på beini, og ferda kann halda fram. Sjølv ei nesten fullading frå 10 til 97 prosent skal gå undan på um lag ni minutt. Dette er eit teknologisk byks som gjer elbilen like snøgg å fylla som ein fossibil med bensin.

    Mange vil minnast at norske vegar tidleg vart ein testarena for elbilar. Dei fyrste småbilane med avgrensa batteri lærde oss å planleggja ruti nøye. No kjem ein sedan som er større enn ein Tesla Model S og romsleg nok til å konkurrera med sjølvaste Mercedes-Benz S-Klasse, men med eit hjarta av straum og ei rekkjevidde som gjer langturar enkle. Det er eit frampeik mot ein nær framtid der avstandsproblemet er løyst.

    Ein kann og undrast yver kor snøgt den kinesiske bilindustrien hev teke til å utfordra dei etablerte. BYD, som for berre nokre år sidan var ukjent i Europa, byggjer no bilar med upp til 764 hestekrefter og avansert batteriteknologi. Det er ikkje ein trussel, men eit velkome tilskot til ein marknad som treng konkurranse for å pressa prisar og løysingar ned i hendene på folk flest. Når prisen i Noreg ventast å hamna kring 500–600 000 kroner, er det ikkje reint lite for ein luksussedan av dette kaliberet.

    Framgangen er ikkje berre eit resultat av ingeniørkunst, men og av ein global vilje til å skapa reinare transport. Det er gledeleg å sjå at ein bil som Great Han ikkje berre er eit teknisk meisterstykke, men eit konkret døme på at det let seg gjera å sameina komfort, plass og lang rekkjevidde i eit køyretøy som ikkje slepper ut noko frå enderøyri. Slik skriv ein eit nytt kapittel i den lange soga um ferdsel og fridom.

    Kjelde: ITavisen

  • Google erkjenner Pixel 11 vert dyrare – får truleg mindre RAM

    Google erkjenner Pixel 11 vert dyrare – får truleg mindre RAM

    Midt i meldingane um ein global RAM-krise som no tvingar teknologigigantar til å heva prisane, er det lett å mista sjå på dei lengre linone. Google stadfestar at Pixel 11-familien vert drygare, og at nokre modellar fær mindre minne. Men i same andedraget kjem det noko som fortener ein meir nærskyld ettersyn: ei målretta umleggjing av heile Android-økosystemet, der programvara skal verta so mykje meir minneeffektiv at brukarane ikkje skal merka at maskinvara er skoren ned på.

    Det er gamal visdom i tøknologiens soga at trongen fostrar oppfinningi. Då datamaskinene var små og minnet dyrt, voks det fram ein heil kultur for å koda knapt og vakkert, der kvar byte var verd sin vekt i gull. No, når komponentkostnadene skyt i vêret og tvingar fram nye vinningar, er det som um gamle dygder fær eit nytt høve. Google set inn ein «dedikert innsats» for å byggja um Android, skal me tru einingasjef Shakil Barkat, slik at sjølv ei maskin med færre RAM-brikker kann bera same brukarupplevingi som fyre. I pakt med selskapet sin eigen Tensor-prosessor og den kunstige intelligensen Gemini, er målet å gjera meir med mindre.

    For vestnorsk forbrukartankegang, der ein gjerne ynskjer at godt verkty skal vara og tena, ligg det ei stille von i dette. Ein telefon er ikkje berre eit tal på gigabyte; det er ein fylgjesvein i kvardagen, eit vindauge til verdi og ein skapar av minne. Når produsentane no vert tvinga til å optimera i staden for å auka, kann det heile økosystemet hanka seg inn og verta meir robust. Ei lettare programvare gjev ofte snøggare svartid, mindre batteridrag og færre uppdateringar som tyngjer ned eldre modellar. Såleis kann presset på lommeboki koma saman med ei meir haldbar tøknologi.

    Samstundes hev Google varsla at lagringsplassen skal doblast på fleire av dei nye modellane – eit lite plåster på såret, men ogso eit teikn på at selskapet ser kva som verkeleg hev verde for folk. Bileti, videoane og dokumenti me samlar, skal ha rom å bu. Det er ei påminning um at digitalt liv er meir enn rå yting.

    Det er ikkje til å stikka under stol at prishopp verkar harde når dei kjem, men dei kann ogso mana fram nye tankar um kva me eigentleg treng. Dei som no hev ein Pixel 10 eller 10a, fær med denne nyhendi eit yvertydeleg råd: tak vare på det du hev, og kjøp med omhug. So kann ein venta på at den komande bølgja av minneeffektive nyvinningar finn vegen til alle leder i systemet. I millomtidi vil me få sjå um programvarehusi klarer å snu krisa til ei gåve – ei meir létterk og fintstemnd Android-uppleving som heidrar den gamle sanningsordi um at den beste teknikken er den som gjer mykje ut av lite.

    Kjelde: ITavisen

  • Vetle starta som frivillig – no lever han draumen.

    Vetle starta som frivillig – no lever han draumen.

    Det er noko særskilt med dei store friluftsspeli våre, der soga ikkje lenger er eit støvete kapittel i ei lærebok, men stig fram med kjøt og blod under open himmel. På Stiklestad i Nord-Trøndelag hev ein sidan 1954 framført spelet um Heilag-Olav og slaget i 1030. Her møtest tusundvis av tilskodarar kvart år, og like viktig: hundradvis av friljuge legg ned uteljuge timar for å gjera fortidi levande. Når 24-årige Vetle no trær fram på den historiske grunnen som hærmannen Froste, er det ei forteljing um korleis draumen kann byrja med eit lite steg – som friljug.

    Ein kjenner seg nøydd til å stogga litt ved dette. Det er ikkje alle unge menn i dag som vil nytta sumaren på å leva seg inn i ei vikingtid eller ein mellomalder. Men nett på Stiklestad ser ein at tradisjonen hev eit tak som sit djupt. Soga um slaget, kongen som fall, og den nye trui som kom, er meir enn berre ei minning; ho er ein levande samtalepartnar for bygdene kring. For kva gjer ein når ein set seg ned og les sagaene? Ein finn ikkje berre vald og strid, men og menneske med voner og otte, med siger og nederlag. Når Vetle tek på seg brynja og svingar sverdet som Froste, stend han i eit langt samband med alle dei som hev bore fram soga fyre honom – og med dei historiske personane som ein gong gjekk der.

    Det er eit håp i dette. I ei tid der mangt vert digitalt og flyktig, er det noko å henta i det handgripelege: du syr bunader, smir våpen, øvar på rop og sverdhogg. Du møter folk frå alle kantar, og du vert ein del av eit fellesskap som ikkje spør um pengar, men um innsats. Vetle sin veg frå friljugarbeidet til sentral rolle syner at slike kulturprosjekt ikkje er låste; dei opnar dører for den som brenn for det. Det er ein lærdom for andre ungdomar: uansett kva interesse ein hev, ligg der ein skatt i å søkja seg til eit levande miljø der ein fær prøva og feila.

    Stiklestad-spelet hev alltid vore ein stad for dei store kjenslene. Når Vetle som Froste stend andlet til andlet med kongen, formidlar han ikkje berre ei historisk hending; han ber fram ei røynsle av å vera eit menneske under press. Publikum, som sit på sletta, fær ikkje berre sjå eit drama – dei kjenner vindgufset frå soga. Det er slik ein held ein kultur ved lag: ikkje berre gjennom bøker og museum, men gjennom å lata folk leva seg inn i dei same rørslone som forfedrane gjorde.

    Difor er det så gledeleg å høyra um Vetle, som no gjeng frå friljugarbeidet til sjølve scenen. Han er eit prov på at draumen ikkje er noko ein berre ventar på, men noko ein formar med eigne hender. Og kanskje sit det ein ny unggut i publikum i sumar, som tenkjer: «Det der vil eg òg gjera.» Då hev spelet gjort meir enn å underhalda; det hev sått eit frø.

    Lat oss ynskja Vetle og alle dei andre på Stiklestad ei rik spelehelg. Måtte dei framleis la fortidi tala til oss, og måtte mange fleire lata seg smitta av den friljuge elden som gjer slikt mogeleg.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Ei av landets mest populære utdanninger – Kaya (20) kom gjennom nålauget.

    Ei av landets mest populære utdanninger – Kaya (20) kom gjennom nålauget.

    Det stend eit glimrande nålauge ved inngangen til ambulansefaget. Kvart år står hundrevis av unge søkjarar og ynskjer å sleppa igjennom, men berre eit fåtal får naudasynet som krevst. Kaya Gullaksen er ein av dei utvalde. Ho hev no fenge ein av dei mest ettertrakta studieplassane i dette faget, og det er ein siger som talar til noko meir enn berre karakterar.

    Det er ikkje vandt å skyna kvifor ambulanseyrket hev vorte so populært. I eit land med lange fjordar, høge fjell og spreidde bygder er ambulansetenesta den fyrste handi som mange får i ei krise. Ho ber med seg ein urgamal tradisjon: viljen til å draga ut i storm og stille for å berga liv. Frå dei små sjukestovone på 1800-talet til dagens velutstyrte redningsbilar med telemedisin og hjartestartar – faget hev vakse i både kunnskap og tyngd, men kjernen er den same: eit menneske som stig ut or bilen med ro og omsut når hjarta bankar som hardast.

    Når unge som Kaya tek steget inn i dette faget, er det eit friskt vonartekn for bygder og byar. Det syner at yrkesstoltheit ikkje berre er noko ein finn i gamle handverk, men òg i dei nyaste helseberedskapane. Ambulansefolket er ofte dei fyrste på staden, og i aust og vest veit ein at dei tryggjer dagar og netter. Det er ein tenestetanke som er djupt rotfest i norsk samfundsliv, og som no held fram i nye generasjonar.

    Det å koma gjennom nålauget er ikkje berre eit spursmål um teoretisk snøggleik. Inntakskravi ser ikkje berre på poeng, men på heile mennesket: ro under press, praktisk skyn og evne til samarbeid. Difor er det ei glede at ein som Kaya kom igjennom. Der ho kjem frå, vil grannar og venelag sikkert kjenna stoltheit yver at ein av deira eigne skal gå i tenesta for liv og helse.

    Morgondagens ambulansearbeidarar vil møta nye utfordringar: klimaendringar gjev meir ekstremvêr, teknologien utviklar seg snøgt, og samfunnet vert eldre. Men med ungdommen som no fyller rekkjene med mot og dugleik, kann ein sjå frametter med trygg forvissning. Kaya Gullaksen er ein representant for ei ungdom som vil noko med levetidi si – ikkje berre få, men gjeva.

    Det er stille i vegkryss og på kaier når ambulansen kjem. Blålysi ljoser i natti, og inni sit menneske som hev valt eit yrke der kvar einaste time kann tyda eit liv. At vegen dit byrjar med eit trongt nålauge, gjer berre innsatsen endå meir agefull. Det er grunn til å vera glad for at det finn dei som gjer seg bryet verdt – og at dei slepp igjennom.

    Kjelde: NRK

  • Vellukka test av SpaceX-rakett

    Vellukka test av SpaceX-rakett

    Natt til laurdag gjennomførde romfartsselskapet SpaceX ei vellykka testoppskyting av den kraftige Starship-raketten. Det var den fyrste slike testen etter at selskapet vart notert på børs, og testen vart møtt med jubel frå ingeniørar og romfartsentusiastar verda rundt.

    Menneskje hev alltid kasta blikket mot himmelen. Frå dei fyrste polynesiske seglfararane som kryssa Stillehavet, til norske vikingar som sette ut på ukjent hav, ligg det i naturen vår å søkja nye horisontar. Dagens romferder er eit framhald av denne gamle draumen, og Starship er eit stort steg på vegen.

    Raketten er den kraftigaste nokon sinne bygd, med 33 motorar i fyrste steget. Planen er at raketten ein gong skal bera menneske til månen og Mars. Det er eit teknologisk meisterverk som syner kva menneskeleg snille kann få til.

    Bak testen står tusundtals ingeniørar, teknikarar og forskarar frå heile kloten. Mange av deim er unge, og dei representerer ein ny generasjon av romfararar. Arbeidet deira minner um at store mål krev samarbeid på tvers av landegrenser.

    Med denne testen kjem draumen um faste busetnadar på månen eit steg nærare. Ein kann tenkja seg framtidige slektled som veks upp under ein annan himmel, men med same lengten etter utforsking.

    So lenge menneske ser upp og undrar, vil byggingi av rakettar halda fram. SpaceX-testen er eit lysglimt i ei verd som ofte hev bruk for von.

    Kjelde: VG

  • Kveldstur med The Carburetors

    Kveldstur med The Carburetors

    Midt i ein musikkindustri som ofte vert framstilt som gjennomdigitalisert og flyktig, stig det fram eit band som held fast på det handfaste og det nære. The Carburetors fyller 25 år i år, og i staden for å berre strøyma tonane sine ut i eit anonymt hav, gjev dei oss fysiske skattar: vinyl med rik kjensle av papp og papir, t-skjorter som ber på soge, og nytt av året – skjerf. Slikt er ikkje berre nostalgi; det er ei påminning um at rock’n’roll framleis er noko ein kann ta og føla på, noko som varer lenger enn ljoset frå ein skjerm.

    Det er noko djupt styrkjande i å møta eit band som byggjer si eiga framtid med same arbeidsmoral som dei alltid hev hatt. Eddie Guz og laget hans er framleis eit arbeidarklasse-band, der alle hev vanlege jobbar ved sida av musikken. «Me hev aldri sett på det som eit alternativ å ikkje arbeida,» fortel vokalisten. Rekningar skal betalast, familiar skal brødfødast – og så vert kveldar og helgar vigde den ljoden som aldri slepper taket. Denne doble lojaliteten til kvardagen og kunsten gjev songane deira ei ærleg tyngd som er vanskeleg å etterlikna.

    Jubileet vert feira med nytt album, *We Ride At Night*, der dei hev teke to steg attende og spissa til den hurtige, tradisjonelle Carburetors-rocken. Samstundes slepper dei ei live-skive innspelt på Tons of Rock, og i desember kjem meir fysisk gods frå eige selskap, Fast Forward, i samarbeid med Musikkopperatørene. Det er eit sjølvstendig grep i ein bransje som er radikalt umskapt, og det syner at ein framleis kann laga si eiga rørsle og nå langt utan å gjeva slepp på det eineigne.

    Dei kallar seg den ultimate underdogen i norsk rock, og denne rolli hev dei bore med stoltheit i eit kvart hundreår. For eit band som alltid hev måtta kjempa for kvar millimeter, er 25 år ikkje eit teikn på slitasje, men på seiglivd kraft. Fylgjarskaren i Sentral-Europa veks stadig, og ein ny turné er planlagd i 2027 – eit vitnemål um at rocken finn vegen langt inn i hjarto til folk, tvers igjennom landegrensor og språkmur.

    Og midt i jubel og framgang gjev dei rom for det store samhaldet i den norske rockescena. Da Bjørn Müller frå Backstreet Girls brått forlet oss, rørde det heile bandet djupt. Eddie Guz segjer at noko inni deim vart rive burt, for utan Bjørn og Backstreet hevde det kanskje aldri vorte noko The Carburetors. Dei gjer ikkje rock til ein konkurranseidrett – dei heier på alle, og slik veks scenen seg sterkare.

    Når vinterkvelden kjem og live-skiva ligg på tallerken, medan eit nytt skjerf heng klart til neste festivalkveld, er det lett å gleda seg yver eit band som ikkje berre overlever, men som finn ny styrke i det handfaste. I ei verd der alt renn burt i straumar, stend The Carburetors støtt – med vinyli i hylla og gitaren på scena.

    Kjelde: Heavymetal.no

Fylg oss: YouTube Telegram
Meld deg inn i Vestlandske Mållag

Få dei fem viktigaste sakene frå Vestmennene rett i innboksen - éin e-post i veka.

Andre prosjekt: Fjordgefluster.no Nordisches.se Maalmannen.no