Vil gjera norsk forfattar til helgen

At Stiklestad er ikkje berre graset og dei gamle minnesmerki vitne um det som hende i 1030 – no er sjølve helgenkongen synleg på staden, fire år før nasjonaljubileet, og samstundes veks ein rørsle som vil gjera ein norsk forfattar til helgen i den katolske kyrkja. Det er som um sogeboki, trui og litteraturen møtest i ei stille, men kraftfull stadfesting av at den norske kulturarven hev djupner som når langt utyver landegrensone.

Den norske forfattaren det er tale um, er Sigrid Undset. Ho fekk Nobelprisen i litteratur i 1928 for sine mektige skildringar av norsk millomalder, og i verki som «Kristin Lavransdatter» og tobindsverket um Olav Audunssøn gav ho liv til eit heilt folk i brytningstid. Undset var sjølv ein omvendt katolikk, og ho levde trui si med ei alvor som sette djupe merke i både liv og skrift. For få år sidan tok den katolske kyrkja i Noreg til med dei fyrste stegi for å granska hennar liv og helgemessige dygder – ei sak som enno er under arbeid, men som alt hev vekt internasjonal vyrdnad.

Når ein no ser Olav den heilage attpå Stiklestad – anten det er i form av ei utstilling, eit kunstverk eller eit kyrkjeleg innslag – so minner det um at helgentradisjonen i Noreg ikkje er noko avslutta soge. I over ni hundre år hev Olavsarvet bore fram ein eigenarta samanfletting av tru, kongevelde og folkeleg fromskap. At ein moderne forfattar, med eit like so ærleg og krevjande blikk på menneskelivet, no kann fylgja i same himmelske sporet, er ei vonbærande tanke. Det er ikkje berre eit tankekors for akademikarar; det er ei påminning um at heilagdom ikkje alltid kjem frå sverdslag og martyrblod, men ogso frå den stille innsatsen i ei skrivarstova, der ordi vert slipte som bønesteinar.

Jubileet i 2030 – då det vert tusund år sidan slaget på Stiklestad – gjer at blikket vert retta mot denne doble arven. Medan Olav stend som den evige landeplåga i norsk identitet, kjem Undsets kanonisering til å gjeva eit nytt lag til forteljingi. For dei som elskar hennar bøker, er det ei stadfesting av at litteratur kann vera ein veg til det heilage. For dei som ser med historiske augo, er det eit prov på at Noreg ikkje berre fostra ein konge-helgen, men og ei forfattar som var i stand til å lyfta menneskehjarta mot det upphøgde.

Det positive i denne nyhendi er ikkje minst at det samlar ymse røynsler under eit tak: kulturinteresserte som uppdagar djupnene i Undsets dikting, katolikkar som ser ei konkret von um ein ny forbønsskikkelse, og historieentusiastar som fær eit rikare bilete av norsk åndeleg soga. I ei tid der mykje vert splitta, er det godt å sjå korleis heilagdom, litteratur og nasjonal minne-arv kann veva seg saman til ein større heilskap.

Om fire år stend nasjonen ved Stiklestad og markerer det som hev vore. Men alt no er det verdt å merka seg at røtene til det heilage ikkje er turka ut – dei ber nye skot, med blad som hev forma bokstavar og skapat eit rom for tru og undring langt utyver den tidi me sjølve lever i.

Kjelde: Adresseavisen