Det er noko djupt menneskjelegt i å kunna finna fram. Frå dei første sjøfararane som las stjernone og strømane, til i dag, då me let eit nett av satellittar visa oss vegen. Men kva um detta nettet rakna? Um signali frå romet slokna, anten av teknisk svikt eller viljande ufred? Då stend me att med ei gamal uro: å missa kompasset midt i det opne havet. Men nett i denne uroi finn me eit lyspunkt, eit døme på at den nyaste teknologien ikkje er so skrøpeleg som me stundom ottast. For no hev forskarar og ingeniørar utvikla kvantesensorar som kann syna vegen utan hjelp frå satellittar.
Dette er ikkje berre ei nyhending for tryggleiken. Det er og ei påminning um korleis gamal kunnskap og nye røynsler kann gå upp i ein høgre eining. Ein kvantesensor måler ikkje posisjonen etter signal utanfrå, men etter korleis atomi og partiklar rører seg i sjølve innretningi. Det er som å finna vegen ved å lytta til den innste rytmen i verdi, ei slags ny-norrøn kunstart. For den som hev fylgt den norske målstrævi, er det lett å kjenna att tanken: at det me hev ihuga og tatt vare på – anten det er målet, historia eller teknologi – kann verta sjølve redningi når ytre støtter sviktar.
I eit lengre perspektiv minner detta um korleis kystfolket vårt alltid hev måtta lita på eigne evner. Ein fiskebåt utan GPS i 1980 var ikkje hjelpelaust; mannskapen las landemerke og kjende strømane. No fær den same åndi eit nytt verktøy. Når me les um kvantesensorane, ser me ikkje berre ei våpning mot ein framtidig krise, men og ei stadfesting av at evna til å tenkja nytt og byggja på gamal grunn er levande i Noreg. Det er ei glæde å sjå at medan sume slovar og ventar på at noko skal koma utanfrå, so arbeider andre stillferdig med å gjera oss frægare og tryggare. Slik held me fram med å finna vegen, anten stjernone lyser eller ikkje.
Kjelde: Forskning.no
Leave a Reply