Det er få ting som rører meg so djupt som tanken på at dei som hev mista målbruket sitt, kann få det attende. No melder forskarar fram eit nytt stig på denne vegen: eit hjernimplantat som fangar upp ordi frå den indre røysti åt folk. Ikkje berre høge ord, men sjølve tanken om ordet, den stille stemmi inni oss, vert lesen av maskineriet.
Ein må undrast yver kva dette tyder for den enkelte. For den som ikkje hev kunna tala på mange år, anten etter eit slag eller frå fødselen av, kann dette verta ei sann fridom. Å kunna segja det ein hev på hjarta, utan å få hjelp av tastar eller augeblikk. Det er ei kvinneleg kraft i dette, ei evne til å lata tanken ganga beint ut i verdi. Og det er ikkje berre lækjarane som fær noko godt av dette; heile samfunnet kann få eit rikare liv når alle røysti kjem til orde.
Men so kjem der eit spursmål som ein ikkje kann koma utanom: korleis hindrar me at private tankar kjem fram? For der er eit skilje millom det som er meint for verdi, og det som er heilagt og reint privat. Den indre stemmi er ikkje alltid so grei; ho kann bera på tvil, vonbrot og draumar som ikkje er for fólks augo. Det gjer meg roleg at forskarane alt hev tenkt på dette. Dei arbeider med å tryggja at berre det ein aktivt vil segja, vert sendt ut. Det er eit etisk krav som ikkje må gløymast.
Likevel er hovudsynet lyst og håpefullt. Me stend på ei tid der teknologien kann fylgja menneskjehjarta, ikkje berre hovudet. Det er ein framgang som minner um dei gamle landsmålsmennene som kjempa for at alle skulde få tala sitt eige mål. No kjem den same rørsla inn i den indre verdi: alle skal få sleppa til med si eigi røyst, anten dei kann tala høgt eller ikkje.
Kjelde: Forskning.no
Leave a Reply