Det er rart å tenkja på at marmorborgi i Rom, Colosseum, hev stått der i eit par tusen år, medan våre moderne husi av betong og stål ofte fær problem alt etter eit par menneskealdrar. Me ser på den gamle romerske byggjekunsten, og der finn me ikkje berre eit døme på styrke og varigdom, men og ein peikepinn millom morgåsdagen og fortidi.
Når byggjebransjen no stend for so stor ein lut av CO₂-utsleppet, ser ein ofte mot betongi med sorg. Men det er nettopp her romarane kann læra oss noko. Dei nytta ein slags tidleg betong, men med ein eigen samansetjing som hev gjort at murverket hev stått imot både jordskjelv og tidi. I staden for å grunnleggja på nytt og nytt, kann me taka fram att den kunnskapen som alt ligg i jordi. Ein må ikkje gløyma at norske byggjemenn i ældre tid nytta mykje stein og jord, og at dei visste noko um å byggja for ævinna. Den kunnskapen er ikkje tapa, men stend og ventar på å verta vekt til live att.
Sjølvsagt kann me ikkje byggja byar slik romarane gjorde. Me hev andre krav til isolasjon, til elektrisitet og til brannvern. Men den underliggjande tanken er den same: å byggja noko som varer lenger enn den fyrste eigaren. Det er ein tanke som kan gjeva oss ein annan vokster på byggjebransjen – i staden for å riva og byggja på nytt kvart femtiande år, kann me laga hus som vert verande i ættir, so borni og barneborni og oldeborni kann bu i dei. Det er ikkje berre godt for miljøet, men fær og eit heilt anna samband millom folket og heimbygdi.
Forskaren som hev set romerske byggjemetodar under luppen, fortel at dei nytta eit blandingsforhold av vulkansk oska, kalk og vatn. Denne blandingi gav ikkje berre styrke, men og ei evna til å «lækja» seg sjølv ved små skadar. Det er ein eigen tanke, at byggjeverket kann verta so levande at det tek seg sjølv av mangelen. Noko slikt hev me sjeldan i dag. Men med moderne materialar og gamal kunnskap kann me kanskje nærma oss den same visdomen.
Så læreriket er det å sjå attende. Ikkje for å verta boande i fortidi, men for å taka med oss det beste av det som var til det som kjem. Colosseum stend enno som eit minne um kva menneskje kan få til når dei byggjer for varigdommen. Og i vår tid, når kloden treng at me byggjer meir varsamt, er det kanskje nettopp slik lærdom me treng. Det er ikkje berre stein og mørtel det er tale um; det er ei lovnad um at me enno kann læra av dei som gjekk fyre oss.
Kjelde: Forskning.no
Leave a Reply