Det er lett å gløyma kor langt me hev kome, når klagen over det nye og uvande stend så høgt. Men i desse tala finn me eit broteste på framgang: fleire eldre hev teke steget inn i den digitale kvardagen, og det på eit vis som hev gjort deim tryggare og meir sjølvstendige. Det er ikkje ei sjølvsagt rørsla, og det fortener å verta nemnt med ettertanke.
Me hev eit heilt tiår bak oss, der den eldre ætti, ofte skildra som framand for skjermen og tastaturet, hev synt ei vilja og ei evna som er røkjande. Der det fyrr var otte og stengsla, er det no ei datareis som opnar seg. Dei hev lært å senda meldingar, å fylla ut blankettar på nett, å halda kontakt med born og barneborn yver landeglender. Det er ikkje berre eit framsteg i teknologien; det er eit framsteg i menneskjeleg tilknyting, ein trong til å ikkje falla utanum den verdi som elles riv så snøgt avstad.
Likevel er det eit anna drag som melder seg, og det er ikkje mindre viktig. Seks av ti kjenner seg pressa. Den kjensli er ikkje berre ei klaga; ho er ei påminning um at me ikkje må lata det digitale verta eit tvangssystem. Det er ei røvslutning som den gamle norske bonden visste godt: det som ikkje kjem av fri vilja, det festar ikkje rett. Den same innsikti gjeld for den eldre som i dag skal inn i den digitale kvardagen.
Her finn me eit viktig stykke av samfundsbyggingi. Det handlar ikkje um å pressa alle inn i same fyre, men um å byggja bruer, so kvar og ein kann ganga yver når han er reidug. Me hev sett det i Noreg fyrr, med lesing og skriving: ikkje alle tok til på same tid, men med tolmod og hjelp kom dei fleste med. So òg med den digitale verdi. Det er ei gåva for det norske samfundet at dei eldre ikkje let seg stengja ute, men at dei, med den sjølvtilliti som erningslivet hev gjeve deim, krev å få vera med på sine eigne vilkår.
Og det er nettopp dette som gjer meg vonfull: at dei ikkje berre aksepterer, men at dei stiller spursmål. Det er ein gamal norsk skikk, å ikkje lata seg overkjøyra av nyheiter, men å krevja at det nye òg lyt svara for seg. Med det fylkjet av eldre som i dag hev både kunnskap og kritiske augo, kann me vona at den digitale utbyggingi skal verta meir menneskjeleg, meir tilpassa den einskilde. Det er eit gløggt utgangspunkt for ei betre framtid.
Kjelde: Forskning.no
Leave a Reply