Emne: Teknologi

Norsk selskap rota seg inn i Samsung TV – der fann dei noko hemmelegt.

Eit enkelt Pac-Man-spel på ein Samsung TV gøymde ein funksjon som kunne gjera stova di til ein internasjonal datasentral. Det var det norske tryggjingsselskapet Mnemonic som avdekte koden, og no hev Samsung strama inn reglane – eit dome på korleis gjennomsikt og ansvar kan vinna fram sjølv i den mest innfløkte digitale kvardagen.

Sikkerheitsforskarane frå Oslo kasta eit granskande ljos yver Samsung Smart TV-plattformi, og det var ikkje nokon tilfeldig leit. Dei valde nett denne plattformi for å sjå korleis vanlege heime-einingar kan dragast inn i globale proxy-nettverk, der framande fær nytta privat internett-samband. Funnet var fleire appar med kode frå Bright Data, eit selskap som sel tilgang til slike nettverk, og det mest slåande var at eit av dei – det nemnde Pac-Man-spelet – hadde fenge heidersmerket «Editor’s Choice» frå Samsung sjølv. Men det er ikkje sjølve avsløringi som er den store soga her; det er det som hende etterpå.

Mnemonic sin framgangsmåte fortèl mykje um den stille krafti som bur i norsk tryggjings-miljø. I staden for å slå alarm med skingrande overskrifter, gjekk dei systematisk til verket: dei viste at koden låg i dvale og berre vart vekt um brukaren godtok ein samtykkjeskjerm, dei peikte på at slik teknologi ikkje er ulovleg i seg sjølv, men kan misbrukast, og dei la fram konkret, teknisk innsikt um eit veik punkt i app-godkjenningsprosessen. Mange smart-TV- appar hentar nemleg det meste av innhaldet frå eksterne servarar etter installasjon, so det som vert kontrollert av appbutikken, er ikkje det same som køyrer på TV-skjermen. Denne paktiske, faktabaserte stilen er heilt i tråd med den norske tradisjonen for varsamt, fagleg grunnlag som byggjer tillit i staden for å sprengja ho.

Og det er nett tilliti som no vert styrkt. Samsung svara ikkje med avvising eller trenering, men med snøgge og avklara tiltak: nye appregistreringar med slik proxy-funksjonalitet vart straks avgrensa, og selskapet lova å fjerna alle eksisterande appar med desse komponentane. Dei innførde ogso skarpare utviklarreglar som kategorisk forbyr residentielle proxy-SDK-ar på heile plattformi. For ein produsent med eit vidstrekt øko-system av einingar – frå kjøleskap til vaskemaskiner – er dette eit viktig signal. Det syner at open dialog millom tryggjingsforskarar og tekonologi-giganter ikkje treng enda i skuldingar og skjerming, men kann leida til reelle betringar av den digitale tryggleiken for milljonar av heimar.

Utviklingi peikar ogso mot eit større, vonfullt bilete. Sjå berre på korleis heile greini for smarte einingar er i ferd med å vakna. LG hev nyleg varsla eit tilsvarande forbod, og kvart einaste avdekt svakt punkt – anten det er i ljosbrytarar, høgtalarar eller TV-skjermar – gjer heile marknaden meir medviten. Når eit Oslo-basert selskap med få tilsette kann avdekkja skjult kode i ein global plattform og tvinga fram ein politikk-endring, er det ikkje eit bilete på avmakt, men på ein levande, velsmurd mekanisme for betring. Tryggleiken vert ikkje diktert frå toppen; han veks fram gjenom eit samspel der norsk kunnskap spelar ei liti, men tydeleg røyst.

Det er lett å sjå skuggar i alle dei usynlege sambandi som bind saman heimane våre no for tidi. Men funnet frå Mnemonic og Samsung si snøgge handtering er ein påminning um at det finst vaktarar der ute – både hjå små, spesialiserte selskap og inne i dei store konserni – som er budde til å pløgja gjenom kode og avtaler for å verja kvardagen vår. Stova di vert ikkje ein datasentral i det stille, og det er eit framstig som ikkje hadde vore mogeleg utan nokre få linjer kode oppdaga av eit vake auga i Oslo.

Kjelde: ITavisen

August 3, 2026
Elektor feirar 65 år: Ver med på festi med eksklusive medlemssparingar.

I 1961, då fyrste nummeret av Elektor kom på prent, fanst det ingen heimedatamaskiner, og ein einaste transistor kunne kosta meir enn eit vekebudsjett. No, 65 årgangar seinare, er den samla kunnskapen frå alle desse bladi samla i eit søkbart digitalt arkiv som ein kann bla i på ei skjerm som er tynnare enn eit blad av papir. Det er ikkje berre ei firmasoge – det er ei soge um korleis teknologien sjølv hev vokse, og korleis eit lag av nyfikne menneske hev fylgt han steg for steg.

Frå dei fyrste nummeri med loddereiskap og radiorøyr til dagens kretskort for kunstig intelligens og tingenes internett, hev magasinet bore med seg ei serskilt røyst: ingeniøren som bryr seg um å byggja sjølv, ikkje berre å lesa ferdige rapportar. I ei tid der so mykje vert støypt i lukka system, er det noko djupt tilfredsstillande ved å sjå korleis einskilde komponentar vert sette saman til noko som verkar. Det er den gamle handverkartradisjonen i ny drakt, og nett den åndi hev bore tidsskriftet gjenom seks og eit halvt tiår.

Jubileumsmarkeringi som no er i gang, er ei innbyding til nye lesarar um å verta med i dette verdsfemnande laget av elektronikkentusiastar. Prisen for ein grøn medlemskap – eitt år med digital tilgang til magasinet, det fullstendige arkivet og Elektor Labs – er sett ned frå 99 euro til 65 euro, eit symbolsk tal som peikar rett på føremålet. For dei som set pris på den trykte sida, er gullmedlemskapen tilgjengeleg for 126,50 euro, eit monaleg avslag frå den vanlege prisen på 164,50. Og for dei som vil smaka på tilbodet utan å binda seg, ligg ein prøveperiode på berre 6,50 euro, mot det vanlege 20.

Slike tilbod er meir enn marknadsføring; dei er ei påminning um at kunnskap ikkje berre skal vera for dei få. Det er ein gamal tanke i opplysningstradisjonen, og han hev halde seg levande i Elektor sitt arbeid. Kvar veke vert det skapt hundretals nye innslag – artiklar, videoar, webinar – og dei handlar ikkje um abstrakte teoriar åleine, men um byggjeprosjekt som ein kann fylgja med eigne hender. Det er lærerikt for studenten, stimulerande for hobbyisten og nyttig for den røynde ingeniøren som treng ei praktisk løysing.

Arkivet yver 65 år er i seg sjølv eit kulturminne. Her finn ein dei fyrste koplingsskjema for utstyr som sidan hev endra samfunnet, og ein kann fylgja utviklingi frå analoge krinsar til dagens mikrokontrollar og trådlause nettverk. Det er ei soge fortald ikkje av historikarar, men av dei som sjølve stod på verkstadsgolvet og teikna. Slik vert magasinet ein levande bru millom generasjonar av teknologar.

Dei nye medlemsvilkåri gjeld fram til 30. september, og dei er eit lågmælt vitnemål um at kunnskapstørst og byggjarglede framleis er drivfjører i ei verd som ofte vert skildra med stikkord som overflatisk og flyktig. Når ein slik institusjon kann feira 65 år og samstundes sjå frametter mot nye tiår med nyskaping, er det grunn til å merka seg at det varige ofte byggjer på det enkle: å dela det ein veit, og å hjelpa andre til å byggja sitt eige. Det er ein arv som er verd å ta imot, anten ein er ny i faget eller hev hatt loddebolten i handi i ein mannsaldar.

Kjelde: eeNews Europe

August 3, 2026
OpenAIs nye modell er ikkje ein gong lansert – løyste ti store forskargåtor

2000 dollar og ein dugnad millom maskin og menneskje. Det var alt som trongst for å kasta nytt lys yver ti av dei mest halsstarrige gåtone i ren matematikk. OpenAis nye modellfamilie, Astra, er ikkje eingong lansert enno – men alt no hev ein intern versjon gjort noko som sendar bølgjor gjennom den internasjonale forskingsheimen.

Dei ti matematiske gjennombroti spenner frå kulepakking i høge dimensjonar til postkvantekryptografi og ekstrem grafteori. Eitt av dei er eit motdøme på Connes’ rigiditetsformodning, ei gåta som hev gnaga seg fast i mannsaldrar. Fleire av dei andre er framsteg på Erdős-problem, kjende for sin vridne vanskegrad.

Det som fær augo upp, er ikkje berre sjølve løysingane, men den låge kostnaden. OpenAI reknar at den totale utrekningskostnaden tilsvarar rundt 2000 dollar – ein brøkdel av det eit tilsvarande menneskjeleg dugnadslag vilde ha kosta i løn og levebrød. Til samanlikning hev ein lenge trutt at slike gjennombroti vilde krevja store datakverner og millionbudsjett; her er prisen nede i nokre hundrelappar for kvar gåta. Erdős, den vidgjetne ungarske matematikaren, sette ofte upp pengepremiar for den som kunne løysa desse gåtone. No kann ein få svar for ein slikk og ingenting – i alle fall målt i datakraft.

Likevel er det ikkje snakk um at maskinen åleine hev fare fram som ein galen genius. Selskapet peikar på at menneskje har vore med i heile prosessen – dei hev klårgjort manuskripti og formalisert provi ved hjelp av verktøyet Lean. Det tryggjer at resultati ikkje er vilkårlege innfall frå ei svart boks, men gjennomdrøfte og fagfellevurderte logiske byggverk.

For Noreg, eit land med ei lang og stolt soge i matematikken, tyder dette nye dører. Det er ikkje dei største budsjetti som no set grensone for kva ein kann få til, men evna til å stilla dei rette spursmåli og ha tilgang til slike modellar. Det legg tilhøvi til rette for at norske forskingsmiljø kann kasta seg inn i kappløpet um nye oppdagingar, utan å stija fast i finansieringskø. Ein ung student ved Universitetet i Oslo eller NTNU kann um ikkje lenge setja seg ned med eit gamalt uløyst problem og ha med seg ein tålmodig, hyperintelligent samtaleven som aldri vert trøytt. Det er ei von um at dei komande Niels Henrik Abel-ane vil ha reiskap som berre var draumar for berre eit par tiår sidan.

For kvar gong maskinene tek eit steg lenger inn i det ukjende, vert det klårare at dei ikkje er korkje trolldom eller trugsel. Dei er speglar av den undringi og den hugen til å skyna som bur i menneskje sjølvt. I den spegelen kann kven som helst sjå glimt av framtidige oppdagingar – og kanskje vert det ein norsk hand som fangar dei fyrst.

Kjelde: ITavisen

August 3, 2026
Momentum True Wireless 5 er avslørt – det same er prisen.

299,90 euro – ein pris som ikkje hev rørt seg ein millimeter frå fyregangaren, medan dei fleste andre produsentar hev skrudd upp tala i den siste tidi. Det er ein sjeldan vare i ei verd der prislappane på teknikk ofte berre peikar ein veg: uppetter. Sennheiser syner med Momentum True Wireless 5 at framsteg ikkje alltid krev ei tyngre bør på lommeboki.

Det tyske ljodfirmaet hev røter som går attende til 1945, då Fritz Sennheiser starta eit lite laboratorium i ein avsidesliggjande gard i Nord-Tyskland, knapt ein månad etter at den andre verdskrigen var avslutta. Det er ei historie um ei von om å byggja noko nytt or ruinane – og den eldgamle drivkrafti etter betre lyd. Sidan den gongen hev Sennheiser halde fast ved ein særmerkt filosofi: å dyrka presisjonen, freista nye tekniske loysingar, men samstundes halda fast ved eit menneskeleg mål. Dei trådlause øyreproppane i Momentum-serien er ikkje berre eit stykke avansert elektronikk; dei er òg eit framhald av den lange lina frå dei fyrste dynamiske mikrofonane til dagens kompakte, trådlause undringar.

At dei nye proppane fær eit ladeetui i hard plast i staden for det ikoniske stoffetuiet, hev fenge mange til å sperra augo. Men endringi er ikkje eit brot med tradisjonen – ho er eit teikn på at Sennheiser lyder til dei som brukar tingi. Stoffetuiet var vent og særmerkt, men plastkonstruksjonen gjer etuiet meir motstandsdyktig i kvardagen. Dei nye fargone – Graphite, Cream, Copper, Denim og Lavender – fortèl um ei tid der ljodutstyr òg er ei form for personleg uttrykk, ikkje berre eit svart, anonymt reiskap. Det minner um den leiken med form og farge som hev prega skandinavisk design i mannsaldrar, der det funksjonelle aldri utelèt det vene.

Tekniske detaljar er framleis ikkje kjende, men mykje tyder på at Sennheiser hev bygt vidare på den solide grunnmuren frå Momentum True Wireless 4. Den modellen baud på Snapdragon Sound, aptX Adaptive og avansert aktiv støyduping – teknologi som hev gjort grensa millom trådlaus og trådbunde lyd nær sagt usynleg. Når prisen held seg uendra, ligg det ei stillfarande stordom i det: Sennheiser bed ikkje forbrukarane um å betala for nye versjonstal åleine. Det er ingeniørkunsti og den grundige tjukkelsen på lydbiletet som skal tala for seg.

Lanseringi er venta 19. august 2026, og det er ikkje utan grunn at det knyter seg spaning til denne datoen. I ei tid der mange kjenner på at kosta stig, er det ei lindring å sjå eit selskap som held att på priskrava. Det er ikkje berre eit spursmål um pengar – det er eit signal um at framsteg og respekt for forbrukaren kann ganga hand i hand. Sennheiser syner at ein kann halda på kvaliteten, driva fram nyvinningar, og likevel lata vere å skuva rekningi yver på kjøparen.

Difor er Momentum True Wireless 5 meir enn ein ny øyrepropp. Han er eit døme på den tålmodige, umsorgsfulle ingeniørkunsti som hev bore det tyske firmaet gjenom tiår med teknisk bryting. Det er ein arv frå det vesle laboratoriet i 1945 – og ei påminning um at det stundom er dei små tingane, som ein uendra pris, som segjer mest.

Kjelde: ITavisen

August 3, 2026
Upraktisk, knotut og dårleg lyd: – Men dei ser kulare ut.

Talet på selde høytelefonar med leidning byksar i vêret, medan hyllene med dei mest avanserte trådlause modellane stend urørde. Det er ikkje ljodkvaliteten som driv salet, og det er ikkje praktisk bruk som lokkar – men dei gamaldagse øyreproppane fær likevel eit oppsving som fær marknadsanalytikarane til å sperra upp augo.

Musikaren Mikkel, som vert intervjua i saki, set ord på det heile med eit enkelt, men kraftfullt utsegn: Det handlar um å bremsa litt upp – og um å sjå bra ut. Dette utsegnet segjer mykje um den stillferdige kulturkrinsen som no veks fram, ein krins der det medvitne valet av ei upraktisk snor er minst like viktugt som musikken ho formidlar.

I ei tid då alt krev batteri, ladarar og programvareuppdateringar, er det noko frigjerande i å stikka pluggen i kontakten og vita at ljoden gjeng beinveges der han skal, utan komprimering og utan risiko for at sambandet brotnar midt i ein tone. Snori hev ei lang soge. Frå dei fyrste telefonistinnone som kopla samtalar på manualbordi til Walkman-tidi, hev leidningen vore eit band millom menneske og ljod. No, når snori er vorten eit medvite val og ikkje den einaste mogelege løysingi, vert ho eit slag flagg for ein rolegare livsrytme.

Rundt landet samlar ungdomen seg med dei små kvite øyreproppane dinglande frå øyra, ikkje som eit teknologisk tilbakesteg, men som ein estetisk manifestasjon av at det er lov å velja noko anna enn det alle andre hev. Det er ein stille protest mot eingongsmentaliteten i forbrukarsamfunnet, der trådlause proppar vert kasta når batteriet sviktar etter berre tvo år. I eit land der me set pris på å reparera og halda ved like, er leidningshøytelefonane ein liten siger for haldningsskiftet burt frå kast-og-kjøp-kulturen.

Jamvel um somme hevdar at ljoden ikkje er like klår som frå dei kostesame trådlause proppane, so er det nett denne uperfekte klangbotnen som gjer at musikken kjennest nær og ærleg. Det er som med boki og vinylplata – når noko krev litt meir av oss, gjev det ofte so mykje meir attende. Mikkel og dei andre som vel snori framfor blåtann, peikar på eit enkelt, men vakkert poeng: Stundom er det dei små hindringane – den litle knuten på leidningen, dei tvo sekundane det tek å finna rett plugg – som gjer opplevingi meir ekte. Det er i desse andedragi at musikken fær rom til å leva, og i snori sin stille dans millom lomma og øyra ligg ei påminning um at den djupaste ljoden ikkje alltid er den mest perfekte, men den som vågar å vera upraktisk.

Kjelde: NRK

August 3, 2026
Nye EU-reglar for AI, Noreg og EØS heng enno langt etter.

Fyrst i august 2026 skal dei strengaste fyresegnene i den nye KI-lovi i EU taka til å verka. Forbod mot samfunnsrisikabel bruk av kunstig intelligens, strenge plikter for høgrisikosystem, og nye krav til innsyn og dokumentasjon skal då gjelda for alle medlemslandi. Endå heng Noreg og EØS-området langt etter – ei eiga norsk lov um kunstig intelligens er ikkje på plass, og arbeidet med å taka inn reglane i norsk rett er i si tidlege fase. Men å sjå på dette som eit forsømingstilfelle er å misforstå både den norske lovgjevartradisjonen og sjølve føremålet med det nye regelverket.

Sjølv um tidsskilnaden er påtakeleg, romar han og ein mogelegdom til å læra av dei fyrste erfaringane i EU-landi. Det er ikkje fyrste gongen eit stort europeisk regelverk når norsk jord med noko tidssegn. Då personvernforordninga GDPR kom for nokre år sidan, var det same biletet. Noreg innførde reglane noko seinare enn fleire andre, men då dei fyrst var på plass, vart den norske handsamingi sett på som sers grundig. Til sist vart Noreg eit føregangsland i gjennomføringi av personvernlovgjevingi. Det same kann no henda med KI-reglane. Regjeringi hev late arbeidet gå sine grundige rundar, og det er brei semje på Stortinget um at ein ynskjer ei lov som ikkje berre kopierer EU-reglane, men hentar dei inn i norsk tradisjon med sterke demokratiske kontrollar og klåre rettar for borgarane. Slik grundigheit er ikkje eit hinder, men eit løfte um kvalitet.

Regelverket frå EU er i seg sjølv eit banebrytande steg. Det er millom dei fyrste store rettslege rammeverki i verda som tek for seg kunstig intelligens på tvers av sektorar. Målet er å skapa tillit til teknologien, so at nyvinningar kann veksa fram på ein etisk og trygg grunn. Når Noreg, som ein del av den indre marknaden, sluttar seg til, vil norske verksemder og offentlege instansar få eit føreseieleg og einskapleg sett med spelereglar. Det er ein styrke, ikkje eit hinder, for innovasjon. Den uthaldande lovgjevingsprosessen gjer at næringslivet og det offentlege fær tid til å førebu seg, og at dei faglege rådi frå Datatilsynet og andre tilsyn fær verka saman med lovgjevararne.

I ei tid der teknologien utviklar seg snøggare enn nokon gong, kann det verka underleg at eit lite land tek seg tid til grundige avtalar og grundig utreiing. Men det er nett denne stetiske framgangsmåten som hev gjort Noreg til eit land med stor tillit frå borgarar og næringsliv. Den dagen KI-lovi er på plass, vil ho standa støtt på ein solid demokratisk grunn. So sjølv um augneblinket syner eit gap, er det eit gap som gjev rom for visdom, og som i siste instans styrkjer båe rettstryggleiken og dei teknologiske framsteg som samfundet treng.

Kjelde: VG

August 3, 2026
Tesla sitt smarte grep avslørt i nye Model Y – kann gjeva alle lengre rekkjevidde

11 kilometer ekstra rekkevidde i steikande sol – og det berre ved å byte ut glaset i taket. Slike små tal skjuler ein storslegen metode: å sjå på kvar einaste watt som gjeng tapt, og so vinna han attende.

Dei nye talstormane frå Tesla um Model Y L fortèl um ein klår kurs mot meir effektiv energibruk i kvardagen. Med eit nytt glasstak som sender upptil åtte gongar meir solenergi burt frå kupeen, slepp klimaanlegget å arbeida so hardt. Ei ny legering av aluminium og nikkel – kalla AlNi3 – minkar varmetapet i sjølve kjøleanlegget. Det er små, stille materialval som til saman gjev meir komfort og fleire kilometer: 23 prosent betre termisk effektivitet i varmt vêr, 15 prosent snøggare nedkjøling og 11 kilometer ekstra rekkevidde.

For dei som bur på breiddegrader der soli verkeleg bit, er dette ikkje berre desimalar på eit datablad. Det er færre stoggar, rolegare pulsslag i bilkøen og ei racerlading som ikkje sviktar i motvarmen – 16 kilometer fleire etter 25 minutt på superlading på ein varm dag, ifylgje Teslas eigne uppgåver.

Sett i eit lengre historisk ljos er slike framsteg meir enn bilnyhende. Dei er barneborn av den same sanningssøkjande ingeniørkunsti som eingong gav oss ei glødelampe som ikkje brende upp tråden, eller flygande maskinar der vekti på kvar einaste nagle vart vegen. Då Charles Martin Hall og Paul Héroult kvar for seg fann upp den elektrolytiske prosessen for aluminium i 1886, snudde det ei tung, dyr og sjeldan metall om til eit kvardagsmateriale for kasseroller og flykroppar. Same diupeteknikk ser ein her: ein spesiallegering som vert sett inn i ein varmepumpa, nett der energien ofte pip ut, og som på eit vis temjer den ustyrlege solvarmen.

Den vaksne opplevingi av slike nyvinningar er ikkje avgrensa til ein bilmodell. Når eit glasstak slepp inn 30 prosent mindre solvarme, og eit legeringsbyte i klimaanlegget sparar straum, opnar det vegen for at heile vognparken – frå små bybilar til større familietransportar – kan køyra lenger på same batteripakka. Slik vinn ein attende rekkevidde ikkje ved å byggja endå større batteri, men ved å ta vare på den energien ein alt hev.

Det er denne trugne, stegvise framgangen som gjer elektrisk mobilitet til meir enn ei miljøvinning; det gjer kvar einaste køyretur lettare og meir føreseieleg. Framtidi er ikkje berre ljos – ho er snart ljosare, og kjøligare, i ordets beste meining.

Kjelde: ITavisen

August 2, 2026
Microsoft-legenden lagar Windows Task Manager til Mac.

85 kilobyte. Det var alt den opphavlege Windows Task Manager for Windows trong for å halda styr på heile maskineriet. I ei tid då programvare ofte svell til mange hundrad megabyte, hev mannen som skapte det legendariske verktøyet i 1996 no gjeve Mac-verdi ei tilsvarande gåve – og ein lærdom i programvarehandverk.

Dave Plummer bygde den fyrste Task Manager som eit privat sideprosjekt, inspirert av Unix-kommandoor som «ps» og «top». Det vesle programmet vart snart teke inn i Windows NT, men Plummer heldt fast ved ein enkel, radikal idé: Eit systemverktøy skal vera raskt, nytta mindst mogeleg ressursar og framleis fungera når resten av maskinen heng. Han skreiv grensesnittet so berre dei delane av skjermen som faktisk endra seg vart teikna på nytt. Operasjonar som kunne blokkera brukargrensesnittet vart lagde i eigne trådar. Resultatet var eit program som ikkje berre var nyttigt – det var pålitelegt under krise.

No hev den same tankegangen funne vegen til macOS. Den nye, gratis appen Task Manager OG er bygd med Swift og AppKit på native vis, utan Electron eller nettlesargrunnlag. Det er eit program som heidrar den gamle filosofien: sanntidsovervaking med opptil 60 bilete i sekundet, oversyn over CPU-kjernor, minnepress, GPU, nettverkstrafikk og straumforbruk – og alt samstundes so lett at det ikkje tyngjer maskinen. Det er som ei stille påminning um at god programvare ikkje må vera tung for å vera mektig.

Det som gjer denne historia so tiltalande er ikkje berre det tekniske. Det er kontinuiteten. Plummer, som i tiår hev vore ein stillferdig helt millom utviklarar, syner korleis djup kunnskap og eit medvite handverk kan skapa noko som varer. Han er ikkje den einaste som saknar lettare tider; i juli lanserte han TinyRetroPad, eit Notepad-alternativ på berre 2,6 kilobyte skrive i x86-assembly. Slike prosjekt rører ved noko gamalt og verdifullt i dataverdi: hugnaden av eit verktøy som gjer éi ting og gjer det vel.

For Mac-brukarar som hev sakna eit verktøy med den originale Task Manager-åndi, er dette ei gledeleg hending. Programmet kjem med eit rikt utval av data: CPU-frekvens, cache, oppetid, trådar, lagring, temperaturar og til og med Neural Engine-opplysningar der macOS slepp deim til. Men mest av alt kjem det med ei innstilling som set funksjon framfor fjas. Det er ikkje vanleg i ei verd der program ofte vert målt i mengdi funksjonar, ikkje i kor smidig dei møter brukaren.

Mange vil kanskje spørja kva me skal med enno eit systemverktøy. Men kvar tid hev sin lekkam. I vår tid, der maskinvare er kraftigare enn nokon gong, er det paradoksalt at programvara so ofte kveler henne. Plummer minner oss på at det ikkje trong vera so. Den nye Task Manager OG er ikkje berre eit program; det er eit døme på korleis ein kan byggja med respekt for maskineriet og for dei som sit attmed skjermen. Det er ei stille feiring av kunnskap, trugskap mot gamle dygder og ein invitasjon til å tenkja nytt um gammal visdom.

Kjelde: ITavisen

August 2, 2026
Linux skyt i vêret til over 10 prosent marknadsandel – kann tali stemma?

Ei årrekkje med trugne utviklarar, stille oppdateringar og ein voksande kunnskapsskatt millom frie programmerarar har bana veg for eit sprang som fær teknologiverdi til å sperra augo. I juli 2026 skal Linux ha nådd 10,65 prosent av alle skrivebordsmaskinene i Nord-Amerika, ifylgje analysetal frå StatCounter. Det er ei bratt stiging frå vel tre prosent berre tvo månader tidlegare, og same kva ein meiner um talfestingi, fortel ho ei soge om eit dyneløft for den opne kjeldekoden.

Få ting i dataverdi hev vokse so organisk som nett dette styresystemet. Då Linus Torvalds i 1991 sende ut den fyrste spede e-posten sin um eit fritt operativsystemkjerne, var det neppe mange som såg fyre seg at same kjerna ein dag skulde driva alt frå superdatamaskiner til røterrutarar og no – i ei monaleg målestokk – vanlege folks heimedatamaskiner. Denne lange soga er framfor alt ei soge um samhald: tusundvis av hender som hev lagt kode, retta feil og bygt brukargrensesnitt på dugnad, ofte utan anna løn enn gleda ved å skapa noko som er til fritt bruk for alle. At denne dugnadsmodellen no maktar å tevla med dei største programvarehusi i verdi, er eit prov på kor mykje eit målbore fellesskap kann få til.

Sjølve marknadsdelen er nok prega av at Linux stend sterkt på serverar, og automatisert trafikk kann ha hjelpt til å blåsa upp tala i StatCounter. Men burtanfor dei tekniske atterhaldi ser ein tydelege teikn til at frie system er i ferd med å verta kvardagsvare. Spelstøtta hev gjort kvantesprang dei siste åri, ikkje minst takk vere Valves Proton og eit breitt samarbeid um grafikkdriverar. Samstundes hev distribusjonar som Ubuntu, Fedora og Linux Mint vorte so brukarvenlege at ein ikkje lenger treng vera nokon teknikar for å koma i gang. Forbrukarar som er leie av påtvinga nettskytenester, annonser og stadige oppmodingar um å knyta seg til ein Microsoft-konto, ser seg ikring etter alternativ – og finn dei på frijords-sida.

I Noreg merkjer ein òg ei stille bølgja. Offentlege etatar og skular hev i årevis nytta open kjeldekode i infrastrukturen, men no er stemningi i ferd med å smitta over på private brukarar. Linux-forumi og lokale brukargrupper melder um auka pågang frå nyfikne som vil bryta ut or dei store plattformene. Dette er ein fridomsimpuls som minner um framvoksteren til Internett sjølv: eit desentralisert nettverk der kvar einskild ikkje berre er forbrukar, men òg ein mogleg bidragsytar.

Vonleg er ikkje dette ein topp, men eit stabilt plattformnivå. Dei komande månadene vil syna om tala held seg. Uansett er tala ei påminning um at teknologisk innovasjon ikkje berre kjem frå lukka laboratorium; ho kann òg bløma der menneskje samlar seg fritt ikring eit felles mål. I ei verd der store selskap kappast um å innhegna brukarane sine, er det upplivande å sjå at eit alternativ bygt på open kunnskap og friviljugt samarbeid vinn fram. Tidi for Linux på skrivebordet er ikkje berre komen – ho er i ferd med å festa seg.

Kjelde: ITavisen

August 2, 2026
Er dette betre enn iPhone?

Over trehundre og femti tusen appar – eit tal som fær dei fleste til å tenkja på dei store, amerikanske plattformene. Men dette er ikkje frå Silicon Valley; det er frå Shenzhen, og det er bygd på eit operativsystem som ikkje inneheld ei einaste linje Android-kode. Når ein utviklar no hevdar at dette nye systemet er jamnare, snøggare og langt mindre hakkut enn iOS, er det ikkje berre ei teknisk melding – det er eit vitnemål um ein ingeniørbragd som kann endra heile tevlingi.

Den kinesiske teknologigiganten Huawei hev dei siste åri gjenge ein veg som få andre hev våga. Etter å ha vorte tvinga burt frå Google sine tenester, kunde selskapet ha valt den trygge leidi: å halda fram med eit skin av sjølvstende, men i røyndi byggja vidare på open kjeldekode frå Android. I staden tok dei det radikale steget og skapte HarmonyOS NEXT – seinare HarmonyOS 5 – med ein heilt eigen kjerne, kalla HongMeng, som vart lansert allereie i 2022. No er resultatet her: eit system som ikkje berre er frigjort frå fortidi, men som i fylgje røynsler frå utviklaren Daniel Kuntz gjev ei betre brukaruppleving enn sjølvaste iOS på iPhone.

Det er ikkje småtteri. Apple hev i mange år vore sjølve symbolet på den flytande og elegante rørsleopplevingi, der peikefingeren glid som på silke yver skjermen. Når ein konkurrent då klarer å yvergå dette, tyder det at dei gamle sanningane vert utfordra. Framgangen kjem ikkje frå eit lite motorvern på eit eksisterande system, men frå ein komplett, sjølvbygd arkitektur. Huawei hev teke kontroll yver kvar einaste komponent – frå den lågaste programvaren i kjerna til den øvste teikningi av ikon – og det syner seg i ytingi.

For den jamne teknologientusiasten er dette ei gledeleg utvikling. Sund konkurranse, der fleire store aktørar kappast um å laga det beste, er den sikraste motoren for innovasjon. Når Apple veit at det finst eit alternativ som ikkje berre heng med, men på einskilde punkt dreg ifrå, vil det spora dei til endå større framsteg. Det er nett slik framtidi vert skapt – ikkje ved at ein aktør sit åleine på trona, men ved at nye krefter melder seg med kraftfulle svar.

Sjølvsagt er ikkje vegen fram heilt utan utmaningar. Enn so lenge er HarmonyOS i stor grad eit kinesisk fenomen, med dei 350 000 appar i si eigi forretning, men utan den globale gjennomslagskrafti som iOS og Android hev. Likevel er grunnmuren lagd. Når eit operativsystem frå fyrste stund er bygd for å binda saman telefonar, nettbrett, datamaskiner og klokkor i eit einaste sømlaust nettverk, peikar det fram mot ei verd der det ikkje lenger er skilje millom dei ulike dingsane – berre ei levande, flytande røynsle.

Soga um personlege datamaskiner og smarttelefonar er full av slike vendepunkt, der ein underdog med eit klårt teknologisk mål hev rista lausvyrket i bransjen. At eit kinesisk selskap no viser at dei kann byggja noko som er både vakrare og meir responsivt enn det meiste av det me hev set frå Vesten, er ikkje trugsmål – det er ei gåve til heile kloten. Det set ein ny standard, og den standarden vil alle måtta strekkja seg etter.

Kjelde: ITavisen

August 2, 2026

Fylg oss: YouTube Telegram

Meld deg inn i Vestlandske Mållag

Andre prosjekt: Fjordgefluster.no Nordisches.se Maalmannen.no