«Viktig milepåle» og «stort stig» på vegen mot eit tryggare internett

Det hender at dei store gjennombroti kjem i det små – i laboratoriet, i stilla, der ingen ståk og ropar. So og no, når danske granskarar hev meldt at dei hev klart å styra éin einsleg lyspartikkel i sving. Dette er ikkje berre eit framsteg i fysikken; det er eit varsel um at framtidi til internettet kann verta mykje tryggare enn den dagen me no lever i.

Me hev i fleire år høyrt um kvanteinternett – eit nett som ikkje lèt seg hacka, fordi sjølve laskapet i kvantemekanikken gjer at kvar ulovleg innblanding vert synleg med det same. Tanken er vakker, men vegen dit hev vore lang. Når danskane no hev klart å styra lyspartiklane – fotonane – på einskildnivå, er det som å få ein sentral brikke på plass i eit stort puslespel. Ein kann ikkje gjera eit kvantesamband utan å hava kontroll over kvart einaste signal; det er som å byggja ei bru der kvar stein må leggjast med varsemi.

Det som gjer dette sers gledelegt, er at det ikkje er nokon einsleg, stor institusjon som står bak, men eit nordisk samarbeid. Danmark og Noreg hev båe sterke tradisjonar for gransking, og når slike resultat kjem frå vår eigen kant av verdi, fær ein ei kjensla av at me ikkje berre er tilskodarar i den store teknologiske utviklingi. Me er med og legg grunnen.

Frå eit kvardagslegt syn kann ein spyrja: Kva hev dette med meg å gjera? Svaret er enkelt. Alt det me gjer på nettet – bankærend, samtalar, innkjøp – er i dag sårbart for åtgang frå uynskte hender. Eit kvantesamband vil gjera at slike innbrot vert umoglege. Det er ikkje nokon magi, men reint naturvitskap: når ein freistar å avlytta eit kvantesignal, vert signalet endra, og avsendaren veit med ein gong at nokon er på ferde.

Det er lenge sidan fyrste kvantedatamaskin var berre ein draum. No ser me små, men sikre steg mot noko som kann verta like vanlegt som dagens internett. For oss som set pris på fridom og tryggleik i den digitale kvardagen, er slike nyhende ikkje berre tekniske – dei er von. Von um at det er råd å byggja noko som ikkje kann brotast. Og vona kjem ofte frå dei minste partiklane.

Kjelde: Forskning.no