Tag: Ungdom

Christian (14) landa hovudrolla: – Eg hoppa umkring i stova.

Det som fyrst ser ut som ein baklem, kan snu seg til ein siger i siste liten. For fjortan år gamle Christian Bakke de Mello vart avslaget på ei rolle sjølve startskotet til noko langt større. No er han klar for hovudrolla i musikalfilmen «Gøts» – eit prov på at uthald og mot til å stå på kann føra heilt fram til lerretet.

Teater og film hev alltid vore sterke kulturkrefter i bygd og by, men at ein so ung utøvar fær sjansen til å bera ei heil produksjon, er eit sjeldan og gledeleg teikn. Det fortel um eit lokalt film- og teatermiljø som ser talentet og vågar å satsa på dei unge røystene. Bergensregionen er kjend for å fostra scenekunstnarar, og med «Gøts» fær ein ny generasjon hove til å briljera – heilt i tråd med gamal vestlandsk forteljartradisjon.

Soga um Christian peikar på noko djupt menneskjeleg: korleis det fyrste nei-et ikkje treng vera endestasjonen. Skodespelarkunsten krev at ein møter motgang med ny kraft, og nett denne evni hev den unge bergensaren synt. Han, som hoppa rundt i stova av glede då beskjeden kom, representerer mykje av det ein ynskjer å sjå i framveksande kunstnarliv: ei blanding av alvor og barnsleg hugnad.

Musikalfilmen «Gøts» er sjølv eit døme på korleis lokal skaparkraft finn nye uttrykk. Ordet «gøts» er ikkje berre tittelen; det peikar attende på eit dialektord for noko uventa eller overraskande – nett slik sjølve tilskipnaden vart for hovudrolleinnehavaren. Når ein film set slike ord i sentrum, bind ein saman moderne forteljarteknikk med rotfeste i heimemålet. Det er ei påminning um at nynorsk og dialektar framleis er ei rik kjelde til kunstnarleg inspirasjon.

For publikum på Vestlandet gjev dette forvitnelege vørdnader. Å sjå ein lokal gut steppa fram i ei musicalverd, syngjande og dansande på film, er eit døme på at verdi ikkje treng sendast inn frå hovudstaden. Små og store produksjonar veks fram der folk bur, og dei skapar samhald og stoltheit. Det er i slike augneblink ein ser kva kulturen gjer med lokalsamfunnet: han løfter einskildmenneske og gjev oss noko å gle oss over i lag.

Like mykje som dette er soga um Christian, er det og soga um alle dei vaksne som hev lagt til rette. Regissørar, lærarar, scenearbeidarar og foreldre som trur på prosjektet, er sjølve grunnmuren. Dei gjer at ein ungdom kann få bu seg ut, mislukkast litt, og so sigra. Det er ein liten lærdom i det for alle som hev ansvar for barn og unge: å skapa rom der mislukka forsøk ikkje er slutten, men berre eit steg på vegen.

Kulturlivet i Noreg er i stendig rørsle, og når nye andlit kjem til, fær me håp um at tradisjonane ikkje stivnar. «Gøts» vert ein milepåle for dei medverkande, men det er samstundes eit bilete på alt det uhøgtidelege og levande som skjer i teater- og filmkrinsar kringom i landet. Då er det verd å heidra dei små sigerane, dei som kjem etter eit avslag, og dei som tør å hoppa av glede når draumen vert røyndom. Det er slike stunder som minner oss um at det oftast er verdt å freista ein gong til.

Kjelde: Bergens Tidende

July 29, 2026
Her kjem dei sumartilsette attende år etter år.

Dei same andleti ved kaffikjelten, dei same namni på vaktlistone – år etter år. Det er ikkje ein sjølvfylgje at unge folk skal ynskja seg attende til same arbeidsplassen sumar etter sumar, men nett dette hender i mange av landsens små og millomstore verksemder. Dei sumartilsette hev funne noko der som er meir varig enn ein lønssjekk: ekte trivsel, den djupe kveikja som gjer at ein veks og kveikjest i lag med gjengen.

Slik trivsel er ikkje noko som kjem av seg sjølv. Ho må såast, vatnast og vernast, som ein hage. Arbeidsgjevarar som fær dei same sumartilsette attende år etter år, hev ofte skapt ei kultur der kvar einskild vert sedd og verdsett – ikkje berre som arbeidskraft, men som menneske. Dei lærer deg faget frå grunnen av, gjev deg ansvar og stolar på at du veks inn i rolli di. Slik vert sumarjobben meir enn eit tidsrom på curriculum vitae; han vert ein stad der du høyrer heime, um so berre for nokre vikor.

Det er freistande å draga historiske liner her. I gamal tid reiste folk til seters kvar sumar, ofte dei same familiorne til dei same stølshus, og arbeidet fylgde ein rytme som var like gamal som dalen sjølv. Dei kom att for di dei kjende landskapet, visste kvar bekkefari gav best vatn og kvar lyngen var mjukast å kvila på. Noko av den same tryggleiken finst når ein ungdom kjem attende til fabrikken, hotellet eller landhandelen der dei arbeidde i fjor. Dei møter ikkje eit framandt system, men eit levande minne av sitt eige arbeid – og vert tekne imot som ein del av eit lag.

Ordet «trivsel» hev ein djupare klang i målet vårt enn berre «nøgd». Det stammar frå norrønt «þrífast», som tyder å gripa, veksa og verta sterk. Den som trivst på arbeidsplassen, er ikkje passiv; han er i rørsle, lærer nye ting, knyter band og ser at det han gjer hev meining. Når sumartilsette finn ein slik stad, vert dei ikkje berre verande i ei tidsavgrensa stilling – dei kjem att og hentar meir av den same voksteren.

I ei tid der mange skifter jobb ofte og sumarjobbar kann verta anonyme innleiggjengar i ein stor maskineri, er det noko stille og stort ved dei verksemdene som fær dei same andleti attende år for år. Dei byggjer kontinuitet, ikkje berre i eige arbeidslag, men i heile bygdi. Ein ungdom frå Voss som i fjerde sumar tek til ved det same verkstaden, ber med seg ei røynsla som smittar over på nye læregutar og gjer miljøet rundare. Slik vert trivselskulturen sjølvforsterkande, eit lite hjul som held det store hjulet gangande.

Det er lett å lata seg blenda av store tal og snøgge suksesshistorior, men her tala me um ein roleg triumf. Arbeidsplassane som fær sumarfolket attende, held fast ved noko menneskeleg i ei verd som er svært skiftande. Dei syner at nøkkelen til trivsel ikkje er ein millimetertjukk personalhandbok, men eit levande fellesskap der ein framleis kann risikera at forgangne sumarar sit att i veggjerne og ynskjer velkomen.

Kjelde: Adresseavisen

July 28, 2026
Vetle starta som friviljug – no lever han draumen.

Medan tusund av tilskodarar fylgjer striden på Stiklestad, er det ein ungdom der ute på scenen som ber eit stort alvor. Det er Froste, hærmannen – og bak rolla stend Vetle, 24 år gamall. Få år tidlegare var han ein av dei mange friviljuge som heldt liv i det store friluftsspelet. No er han sjølv vorten ein berande del av soga.

For Stiklestad-spelet er ikkje berre ei teaterhending; det er eit kulturelt samlingsmerke i Trøndelag og langt utyver. År etter år møtest bygdefolk, tilreisande og ungdomar som Vetle for å gjeva liv til forteljinga um Heilag Olavs fall. Det er ein tradisjon som hev rota seg djupt i jordi, og som stadig fær ny vokster når unge krefter melder seg.

Vetle byrja som friviljug med praktiske uppgåvor – å hjelpa til med bygg, bera fram utstyr, vera til stades der det trongst. Slikt arbeid er usynleg for dei som berre ser ferdighugsingen av spelet, men det er sjølve grunnmuren. At ein av desse no stig fram i ljoset som hærmann, er eit vitnemål um den krafti som ligg i dugnadsanden. Ein ungdom som fyrst var ein av mange i kulissane, er no sjølv med og ber soga vidare.

No er 24-åringen klar for eit nytt stort uppdrag. Kva det er, fær tida syna, men yvergangen frå friviljug innsats til sentral rolle syner at slike kunstnarlege miljø gjev spelerom for vokster og draumar. Det er ikkje alle som fær eit slikt høve, men når ein som Vetle tek steget, vert det eit døme til etterfylging for andre unge i lokalmiljøet.

Stiklestad-spelet er med detta ikkje berre ei minning um ei blodig fortid; det er ein levande møtestad der soga vert nykveikt av nye røyster og nye andlet. Vetle er ei av dei røystene, og med si reise frå friviljug til hærmann minner han oss um at kulturarven er i trygge hender so lenge ungdomar finn vegen dit. Det neste store uppdraget er berre byrjingi på eit nytt kapittel i eit historisk spel som aldri misser si tiltrekkingskraft.

Kjelde: Adresseavisen

July 26, 2026
Ei av landets mest populære utdanninger – Kaya (20) kom gjennom nålauget.

Det stend eit glimrande nålauge ved inngangen til ambulansefaget. Kvart år står hundrevis av unge søkjarar og ynskjer å sleppa igjennom, men berre eit fåtal får naudasynet som krevst. Kaya Gullaksen er ein av dei utvalde. Ho hev no fenge ein av dei mest ettertrakta studieplassane i dette faget, og det er ein siger som talar til noko meir enn berre karakterar.

Det er ikkje vandt å skyna kvifor ambulanseyrket hev vorte so populært. I eit land med lange fjordar, høge fjell og spreidde bygder er ambulansetenesta den fyrste handi som mange får i ei krise. Ho ber med seg ein urgamal tradisjon: viljen til å draga ut i storm og stille for å berga liv. Frå dei små sjukestovone på 1800-talet til dagens velutstyrte redningsbilar med telemedisin og hjartestartar – faget hev vakse i både kunnskap og tyngd, men kjernen er den same: eit menneske som stig ut or bilen med ro og omsut når hjarta bankar som hardast.

Når unge som Kaya tek steget inn i dette faget, er det eit friskt vonartekn for bygder og byar. Det syner at yrkesstoltheit ikkje berre er noko ein finn i gamle handverk, men òg i dei nyaste helseberedskapane. Ambulansefolket er ofte dei fyrste på staden, og i aust og vest veit ein at dei tryggjer dagar og netter. Det er ein tenestetanke som er djupt rotfest i norsk samfundsliv, og som no held fram i nye generasjonar.

Det å koma gjennom nålauget er ikkje berre eit spursmål um teoretisk snøggleik. Inntakskravi ser ikkje berre på poeng, men på heile mennesket: ro under press, praktisk skyn og evne til samarbeid. Difor er det ei glede at ein som Kaya kom igjennom. Der ho kjem frå, vil grannar og venelag sikkert kjenna stoltheit yver at ein av deira eigne skal gå i tenesta for liv og helse.

Morgondagens ambulansearbeidarar vil møta nye utfordringar: klimaendringar gjev meir ekstremvêr, teknologien utviklar seg snøgt, og samfunnet vert eldre. Men med ungdommen som no fyller rekkjene med mot og dugleik, kann ein sjå frametter med trygg forvissning. Kaya Gullaksen er ein representant for ei ungdom som vil noko med levetidi si – ikkje berre få, men gjeva.

Det er stille i vegkryss og på kaier når ambulansen kjem. Blålysi ljoser i natti, og inni sit menneske som hev valt eit yrke der kvar einaste time kann tyda eit liv. At vegen dit byrjar med eit trongt nålauge, gjer berre innsatsen endå meir agefull. Det er grunn til å vera glad for at det finn dei som gjer seg bryet verdt – og at dei slepp igjennom.

Kjelde: NRK

July 25, 2026

Fylg oss: YouTube Telegram

Meld deg inn i Vestlandske Mållag

Andre prosjekt: Fjordgefluster.no Nordisches.se Maalmannen.no