Tag: språk

Å setja strek yver helle den amerikanske musikkbransjens gjevaste heidersteikn krev eit mod som er sjeldan. Sju unge menn frå Sør-Korea gjer nett det. Med eit roleg instagram-oppslag melder alle medlemmene i BTS at dei ikkje vil senda inn bidrag til neste års Grammy-utdeling. Grunnen er ikkje vond vilje, men ein stillferdig og tydeleg bodskap um kva musikk er og ikkje er.

For ein månad sidan lanserte Grammy-akademiet ein eigen kategori for asiatisk pop. Det som kunne sjå ut som ei utviding av mangfaldet, vart av mange tolka som ein måte å setja asiatiske artistar i ein eigen ring utanfor hovudarenaen. I staden for å lata poppen frå Asia få tevla på like vilkår med den vestlege, vart det skapt ein serskild innhegning. BTS svarar ikkje med sinte ord, men med handling: dei trekkjer seg frå tevlingi heilt. I meldingi si skriv dei at dei håpar musikken deira «kann verta høyrd og elska for det ho er».

Det er ei haldning som peikar frametter og attende på same tid. Historisk sett hev nye musikksjangrar ofte byrja i randsona – jazz, rock’n’roll, hip-hop – for seinare å verta tekne inn i varmen og umdefinera heile huset. BTS og den globale bølgja av k-pop er ikkje ei avgrensa undersjanger som skal sorterast i eiga hylle. Det er popmusikk på linje med det meste anna, berre sunge på koreansk. Å gjeva ho eit eige rom er ikkje å heidra ho; det er å segja at ho ikkje høyrer til i stova.

Det er her det positive bryt fram. Ei vanleg innvending i slike debattar er at ein eigen kategori trass alt gjev synlegheit. Men det er ei fyrste hjelp som ikkje lækjer årsaki til at pasienten er sjuk. Den verkelege framgangen ligg i å byggja um sjølve tevlingsstrukturane so at dei speglar ein klote der grensone for språk og kultur vert stadig meir flytande. Når dei største pop-aktane i verda – med milliardar av strøymingar – avviser ei slik oppdeling, sender det ein lærerik impuls inn i bransjen. Det er ikkje eit surt fråsegn; det er ei høveleg innbyding til å tenkja nytt.

Ein kann og lesa noko djupare i BTS si avgjerd. Dei hev vore med på å opna augo åt eit heilt verdspublikum for den koreanske kulturskatten, ikkje berre i musikk, men og i språk, biletkunst og litteratur. Å takka nei til ein eigen «asiatisk pop»-kategori er å halda fast ved at den kulturen ikkje treng serskild handsaming for å verta sedd. Han stend på eigne bein, nett som dei romske triumfbogane eller den eldgamle norske kvedingi. Det er ei styrke, ingi svakheit.

Musikkjournalistar som NRKs [[Tomine Walmsness]] hev peika på at BTS med dette utfordrar Grammy-akademiet til å døma god popmusikk uavhengig av språk. Det er ei påminning um at dei gamle skiljelinone – aust og vest, «mainstream» og «verdsmusikk» – er i ferd med å smuldra upp. Og so lenge ikkje alle er einige um det, må nokon gjeva tydeleg teikn. Dei sju karane frå Seoul gjer nett det, og dei gjer det utan skrål.

Soleis flyt det ein stille optimisme gjenom nyhendet. Det er ikkje eit tap at BTS uteblir frå neste Grammy-show; det er eit vonbrot um at nye generasjonar vil byggja eit meir inkluderande musikklandskap, ikkje ved å tilleggja fleire kategoriar, men ved å fjerna dei som skaper skilje. Krafti i den meldingi ligg ikkje i protesten, men i det ho peikar fram mot: ei tid då folk høyra fyrst på tonen og teksten, og so på morsmålet.

Kjelde: NRK