Vestmennene

Tag: Soge

  • Gifte seg i Nidarosdomen: – Endeleg!

    Gifte seg i Nidarosdomen: – Endeleg!

    Ein silkekjole med gamle blonder, fyrste gong nytta i eit bryllaup for 56 år sidan, kom til heiders att i Nidarosdomen på laurdag. Ida Ratdal Elverhøy bar farmora Kari si brudekjole då ho og Even gav kvarandre sitt ja – eit av 40 par som samstundes vigdest i den ærverdige domkyrkja.

    Det var ei stund full av glede og historisk glød. Nidarosdomen, med sine tunge steinveggjer og spisse bogar, hev på ny synt at han ikkje berre er eit minnesmerke yver heilag Olav, men ein levande møtestad for kjærleik og samhald.

    Å vigja seg i ein slik eldgamal katedral er å stiga inn i ei forteljing som er større enn ein sjølv. Her hev kongar vorte krona, pilegrimar bedi, og generasjon etter generasjon hev sagt ja til eit liv i lag. Dei 40 brudepari som no la sine løfte i dei same skipi, fylgjer i spori etter eit utal av menneske som hev søkt velsigning for sin samnad.

    For Ratdal-ætti vart seremonien endå rikare på meining. Farmor Kari og Arnfinn, som sjølve stod brud og brudgom i 1970, kunde sjå si eigi soge verta vovin inn i dotterdotteri si nye byrjing. Det er eit sjeldant prov på at kjærleik kann vara, og at tradisjonar kann bera fram voner yver mannsaldrar.

    Ordet «endeleg» som ljoma i avisoverskrifti, rommar meir enn berre spenningi fram mot ein stor dag. Det speglar ei takksemd for at alt fall på plass – 40 par, 80 enkeltmenneske, fekk samstundes eit høgtidlegt og personlegt augeblikk.

    Slike massbryllaup hev ein lang, men ofte gløymd, tradisjon. I gamal tid var det ikkje uvanlegt at fleire par gifte seg på same tid under store kyrkjefestar. Å henta denne skikken fram att i våre dagar er eit teikn på at kyrkja framleis kann vera eit samlingspunkt for lokalsamfunnet – ein stad der folk kann dela gleda og lata seg løfta av kvarandre.

    Når dei nygifte gjekk ut av den store døri og treivst i regnet – for det regnar gjerne i Trondheim – bar dei med seg eit minne som ikkje berre er deira eige. Det er eit minne som tilhøyrer byen, domen, og den lange soga um menneske som byggjer liv saman.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Her skytast raketten opp i Trøndelag

    Her skytast raketten opp i Trøndelag

    Ein ljosprikke steig mot skyene frå ein avsides trøndersk kystplass – og i nokre få sekund var himmelen ikkje lenger ei grensa. Dette hendingi, som nyleg er meldt på vestmennene.no, syner at norsk romferd veks fram på breiddfulle skaparkrefter og lokalt pågangsmot. Elden under raketten er ikkje berre teknisk fysikk; det er eit uttrykk for den same utferdshugen som fyrr i tidi dreiv trønderske sjøfolk yver storhavi.

    Det er lett å tenkja seg kva for ei spenning som låg i lufti då tidslæsingi gjekk mot null. For dei unge ingeniørane som hev arbeidt natt og dag, er ein slik uppskyting ikkje ein kvardagskost. Dei hev soleis fenge røynt at tolmod og vilje kann lyfta ein idé frå teiknebrettet og heilt ut i verdsromet. Her ligg òg ei påminning um at stordom i teknikk ikkje alltid treng koma frå dei vanlege storbyane; Trøndelag hev på ny synt at djup fagkunne finst der ein minst ventar det, når berre tilhøvi ligg til rettes.

    Historisk set er rakettutsendingi ein arvtakar etter gamal astronomisk kunnskap. Dei norrøne stamfedrane las stjernone fyre å finna vegen yver hav, og no kan deira etterkomarar senda eigne farkostar upp millom deim. Det er eit fagert samband millom fortid og framtid, og ein kjelde til styrke fyre heile bygdi som hev stade saman um prosjektet. Når ein heil landsdel ser upp mot ein raudglødande prikk som susar mot himmelkvelvet, vert det synleg at draumar er smittsame.

    Det tekniske framsteget er meir enn berre eit stykke lærerikt arbeid fyre nokre få. Det opnar døri fyre eit nytt næringsliv og nye arbeidsplassar i distrikt som kanskje elles hev vore sette i skuggen. Raketten som no kvilde på ein steingrunn av lokal vilje, peikar framyver mot ei tid då Noreg ikkje lenger er ein undangøymd granne i den romske familieskapen. Alt dette byrjar med ei lita gnisting – og ein gjeng som ikkje let seg skræma av tyngdi i eigne forventningar.

    Dette nyhendet er difor meir enn ei teknisk vinning. Det er ei soge um menneske som vågar, um eit samfund som hev tru på eigne krefter, og um ei verd som stadig veks seg større. Frå no av vil borni i Trøndelag veksa upp med vitet um at det finst ei paddehatt av eld som ein gong stod på deira eigen jord – og at dei sjølve ein dag kann fylgja same bana, anten på verkstaden eller i tankane. Det er slikt som byggjer ein lut for morgondagen.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Satsar på Haaland-turisme på Bryne: – Det tek av

    Satsar på Haaland-turisme på Bryne: – Det tek av

    Kva gjer ein klubb med knapt 3 000 innbyggjarar når ein av deira eigne plutseleg er fotballverdas største namn? Dei opnar dørene, rullar ut kunstgraset – og lèt turismen bløma.

    Bryne FK, vesleklubben frå Jæren der Erling Braut Haaland tok sine fyrste spark, hev no lagt til rette for eit organisert turisttilbod som dreg vitjande frå heile verdi. «Det tar av», melder dei, og det med rette. For her, på dei opne flatene millom hav og heiar, hev ei ny næring sett rot – ei som ikkje kviler på olje eller fisk, men på minne, historie og draumar.

    At ein liten tettstad som Bryne kann verta eit mål for internasjonale fotballfans, er ikkje berre ein kuriositet. Det er ein påminning um kor djupt lokalsamfunnet står i norsk idrettsliv. Bryne Fotballklubb vart skipa i 1926, og hev fostra mange gode spelarar, men ingen som Erling Braut Haaland. Soga um korleis den unge guten sprang frå Braut-gardane og ut på dei største arenaene, er vorti ein del av stadens identitet. Sjølve namnet «Braut» – eit gamalnorsk ord for oppbroten veg eller bratt sti – vert i dag lese som eit bilæte på reisa frå små kår til toppen av verdsfotballen.

    Turisttilbodet er bygt kring denne forteljingi. Vitjande kann sjå dei fyrste læreplassane, kjenna på stemningi frå tribunane og tevja på lufti som fekk ein verdsstjerne til å veksa. For Bryne handlar dette ikkje berre um pengar i kassa, um det sjølvsagt òg er eit kjærkome tilskot. Det handlar um stoltheit. Når borni i gata ser busslaster med utanlandske fans, veit dei at draumen ikkje er lenger unna enn til nabogrinda. Dei ser at ein kann koma frå deira eigen skuleveg og nå heilt til topps.

    Slik sett er turismen ein ny type ressurstilvekst for distrikts-Noreg. I ei tid der globaliseringi ofte dreg merksemdi burt frå det lokale, hev Bryne funne ein veg til å snu straumen: dei gjer seg sjølve relevante ved å opna seg for verdi. Det er ein fredeleg og framtidsretta strategi, tufta på det viktigaste av alt – ei soge som folk vil høyra.

    Og medan Haaland sjølv er langt burte og knuser målrekordar i Manchester, er det heimen hans som no fær vitjing av dei som vil sjå kvar alt byrja. Slik vert dei små tettstadene ikkje forflogne minne, men levande stader med noko å by på. Bryne gjev eit lysande døme på at stille stader kann veksa ved å hugsa stort.

    Korleis denne turismen vil utvikla seg i åri framyver, er vandt å segja. Men alt no er tilstrøymingi tydeleg. Det er noko djupt menneskjelegt i å ynskja å sjå røtene til ein helt. Og når ein liten klubb veit å ta vare på og visa fram desse røtene, fortener dei merksemd – og vitjing.

    Kjelde: NRK

  • Klippar hekk i Trondheim for å få sett sønene sine.

    Klippar hekk i Trondheim for å få sett sønene sine.

    Halve jordkloden legg ho bak seg – for å klippa ein hekk i Trondheim. For Beate Hustad Aamodt er ikkje dette eit vanleg hagearbeid; det er vegen til sønene. Frå ein fjern himmelkant reiser ho, kvar gong hekken treng klipping, for å vera nær deim.

    Det er lett å tenkja på slitet, på flyreiser og tidsskillnad. Men den verkelege soga her handlar ikkje um det – ho handlar um det som fær eit menneske til å fara so langt. Kjærleiken til borni. Den eine rotekte krafti som fær ei mor til å fara yver hav og fjell.

    Ein hekk er meir enn ein grøn mur. Han er eit grensemerke, eit vern, men og ein slags vedlikehald av heimen. Når ho klipper kvistane, steller ho ikkje berre ein hage; ho steller um sambandet til sine eigne. I klippet ljodar stilltidi, eit arbeid som bind fortid og notid saman.

    Trondheim, med si rike soge og sine gamle bygardar, gjev ramma um denne vesle soga. Byen hev sett so mangt, men kanskje ikkje ei reise som ber vitnemål so sterkt um mors kjærleik. Det minner oss um at det finst krefter som ikkje lèt seg måla i mil eller kilometer – mors kjærleik er den eldste og sterkaste drivkrafti me eig.

    So vert hekkeklippingi eit bilete på sjølve livet: noko ein steller og held ved lag, år for år, fordi ein veit kva det gjev att. Og når ein legg halve jordkloden bak seg for det, so er det ikkje hekken ein ser fram til – det er andliti på hi sida.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Festivalen er full av Oslo-folk, men dei lokale insisterer likevel: – Dette er den einaste Øyafestivalen.

    Festivalen er full av Oslo-folk, men dei lokale insisterer likevel: – Dette er den einaste Øyafestivalen.

    Det er noko eigenrådig vakkert ved ein stad som ikkje gjev slepp på namnet sitt, ikkje eingong når hovudstaden sender ein heil flaum av gjester. På Jeløya har ein venefest vorte til ein festival som trekkjer til seg Oslo-folk i store mengder, men dei fastbuande held fast på kva denne samlingi verkeleg er. For deim er dette den einaste rette Øyafestivalen – og det ligg meir i den påstandi enn berre lokal stae.

    Sjølve ordet «øy» ber i seg ei soge om avgrensing og samband. Ei øy er eit stykke land som fjorden hegnar um, og som krev at ein tek seg dit med vilje. Å koma til Jeløya er ikkje å snuble inn i noko tilfelle; det er ei liti reise, eit val. Når oslofolk tek den turen, er det ikkje berre for å finna ein billegare versjon av ein byfestival. Dei søkjer noko som storbyen ikkje kann gjeva: eit rom der skiljet millom utøvar og tilhøyrar, millom framand og grann, vert tynnare.

    Festivalen byrja som ein privat venefest. Slike samkjomer hev ein lang og ærerik soga i norsk bygdeliv – ofte hev dei vakse fram or dugnadskulturar der innsatsen er like viktig som resultatet. At nett denne tilskipnaden no kan samla både lokale og innflyttarar frå hovudstaden, syner at trongen til det nære og ekte ikkje er svekka av tidsanda. Tvert um verkar det som om den digitale kvardagen gjer slike møtestader meir ettertrakta.

    Dei lokale på Jeløya insisterer ikkje på namnet av trass, men av di dei kjenner soga frå innsida. Når dei segjer at dette er den einaste Øyafestivalen, ligg det ein klår og roleg stolt som ikkje treng å agitere. Det er ikkje ei avvising av det som finst andre stader, men ei innrømming av at noko særskilt hev slått rot i moldi her. I den lokale munnviken vert ordet ei markering av eigarskap – ikkje til merket, men til upplevingi og fellesskapen.

    For den som lyttar, er det òg noko friskt i å høyra at eit tradisjonsrikt ord som «øy» vert halde varmt, nett i ei tid då stadnamn ofte vert skifte ut med abstrakte merkenamn. Språket sjølv manar fram eit landskap: Soli som glittar i sjøen, fjellknausane som stig or vatnet, vinden som kjem inn frå skjergarden. Festivalen på Jeløya hev teke vare på den samanhengen – han er ikkje ein lausriven industri, men ein del av den pulserande rytmen i lokalsamfunnet.

    Det er lærerikt å sjå korleis ein freistnad som byrja i det små kann veksa utan å missa sjela si. Ofte er det nettopp slik levande kultur vert til: ikkje gjennom store planar og strategiar, men ved at nokon opnar porten til hagen sin, byd på musikk og gjer plass til framande. Dei unge og dei vaksne, dei som er fødde på øyi og dei som hev funne vegen dit, finn saman under open himmel.

    Det er noko stillfarande optimistisk i denne forteljingi. At folk strøymer til frå hovudstaden er ikkje eit teikn på at det lokale vert utvatna, men eit prov på at det ekte hev ei tiltrekkingskraft som ikkje let seg kopiera. Når dei heimfaste smiler og segjer at dette er den einaste Øyafestivalen, bør resten av landet lytta. For i dei ordi bur ei fortruleg visse um at dei beste tingi ofte finn sin eigen veg, utan å beda um løyve.

    Kjelde: Aftenposten

  • – Ikkje so mange på Steinkjer som har ein slik jobb.

    – Ikkje so mange på Steinkjer som har ein slik jobb.

    Himlen som speglar seg i blikkstille fjord, og bruset frå ein motor som syng mot det opne havet – slike lydar og syn er langt frå kvardagen for dei fleste i ei innlandsbygd. Men for Pål Svarte frå Steinkjer er nettopp dette den daglege arbeidsplassen. Han hev valt eit yrke på sjøen, eit val som ikkje mange i heimbygdi gjer.

    I ei tid då ungdomen ofte søkjer seg inn mot byane og dei trygge, faste rammone ein finn i kontor og varehandel, er det forfriskande å sjå at ei anna røyst enno talar til somme. Draumen um frihorisonten og arbeidsdagar utan fire vegger hev lokka sjøfolk i uminnelege tider, og det er ein arv som ikkje er nedgraven i moldi, men som framleis sprett upp der ein minst ventar det. Steinkjer ligg ikkje langt frå Trondheimsfjorden; i eldre tider siglde fartøy inn elvemunningen og bytte varer med bønder og handelsmenn. At ein moderne steinkjerbu no sjølv fer ut og skipar sin veg på bølgane, er som eit stille svar på ei gammal soge.

    Det er verdt å heidra dei som tek slike utradisjonelle yrkesvegval. Dei ber med seg noko levande inn i eit lokalsamfunn – ei påminning um at verdi ikkje berre vert skapt i tal og tabellar, men i møte med naturkrefter, ansvar for skip og last, og i den særeigne samansetnaden av fridom og plikt som sjølivet fører med seg. Når ein av deim som kjem frå eit strok der slike jobbar er sjeldne, kann jamvel fleire unge auge opnast for at det finst andre leier enn dei upptrakka. Det lærer ein òg at eit godt liv ikkje alltid er det som er mest vanleg; stundom ligg lukka i saltvatn på huda og ei dirrande line under stjernone.

    Noreg hev vore, og er, eit ferdafolk og ei fiskarferd. At enkeltmenneske som Pål Svarte tek vare på denne tradisjonen, jamvel frå ein stad som Steinkjer, gjev meining til ordi um at kysten er ei open bok. Ein treng ikkje leita lenger enn til denne eine mannen for å sjå at framtidi enno hev rom for djerve val og for ein kvardag som ikkje liknar noko anna i bygdi. So lenge slike draumar finst og vert fylgde, glipper ikkje soga.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Helene trossa trenden. Flytta frå hovudstaden til hansastaden.

    Helene trossa trenden. Flytta frå hovudstaden til hansastaden.

    Bergen veks, men ikkje av innflytting – fleire flyt ut or byen enn inn. Likevel tek Helene, ein tidlegare Oslobuar, det motsette valet: ho flyttar til hansastaden. Det er ikkje berre eit personleg eventyr; det er ei påminning um kva som gjer ein by livande og verdt å bu i.

    Ho fortel at det beste med Bergen er folki. I ei tid då mange søkjer seg mot sentrale strok i Oslo, minner valet hennar oss um at livskvalitet ikkje lett lèt seg mæla i tal. Det er noko med dei tronge smogi, dei brusteinslagde gatone og dei fargerike trehusi på Bryggen som vekkjer ei kjensle av samband – både til soga og til kvarandre.

    Bergen var i mannsaldrar ein sjølvstendig handelsrepublikk, knytt til Hansaforbundet og dei store marknadene kring Nordsjøen. No er byen ikkje lenger ein kontorstova for tyske kjøpmenn, men anden frå den tidi sit enno i veggjene. Å bu her er å leva midt i ei forteljing som byrja for åttehundre år sidan. Og forteljingi held fram, for kvar ny innflyttar som tek med seg sine eigne drøymar.

    For Helene er det ein fridom i å sleppa kappløpet i hovudstaden. Her kann ein nå dei høge fjelli på få minutt med bane, og likevel sitja på ein kafé i Vågsbunnen med ein kaffikopp og ei avis. Byen er stor nok til å hysa eit rikt kulturliv, men liten nok til at ein møter kjende andlit på gata. Det er denne balansen som fær somme, mot alle trendar, til å søkja seg vekk frå den store byen og inn i eit tettare fellesskap.

    Språkleg er det òg ein heimkomestad. Vestlandske Mållag hev sete i byen, og nynorsken lever i skulestovor og avisredaksjonar, jamvel um bergensdialekten ofte ljomar i gatene. Å flytja hit er å koma nær grunnfjellet i norsk identitet – både den hanseatiske og den nynorske arven. Dei to gjeng hand i hand på ein måte som gjer byen til ein sannskuld leikeplass for den som er glad i soge og mål.

    Sjølvsagt er ikkje alt roseraude. Gravråk og regn hev Bergen nok av, og utflyttartala er ikkje til å stikka under ein stol. Men når ein einsleg innflyttar som Helene vel å ganga mot straumen, minner det oss um at byen hev ein tiltrekningskraft som ikkje lèt seg fanga i statistikkar. Det er eit vitnemål um at folk ikkje berre leitar etter jobbar og bustadar – dei leitar etter ein stad å høyra til.

    Og nett det er Bergen god på. Byen tek imot, som han hev gjort i mannsaldrar, og han gjev attende meir enn det ein først kann venta. Soga, språket, landskapet og folki – alt dette vev seg saman til ei eineståande livsrøynsle. Helene hev gjort sitt val, og for henne er det ikkje eit spursmål um trendar. Det er eit spursmål um livet.

    Kjelde: Bergens Tidende

  • Elleville tal for trøndersk bedrift

    Elleville tal for trøndersk bedrift

    Det er ikkje ofte eit trøndersk føretak ser rekneskapstali sine skyta i vêret som ein geysir. Men for Radionor i Trondheim er det nettopp det som skjer no – og bak dei elleville tala ligg meir enn krigsfrykt.

    Radionor utviklar avanserte radio- og kommunikasjonssystem for det norske Forsvaret og allierte. Dei små, lette einingane gjev trygg og stabil samband sjølv under ekstreme tilhøve – på isdekte vidder, i våte skogar eller på opne hav. Det er teknologi som krev ei djup forståing av både elektronikk, signalhandsaming og tryggleikstenking, og han vert til i laboratoria i Trondheim.

    For byen og regionen er framgangen ei gåve med fleire sider. Radionor hev vorte ein viktig arbeidsgjevar for ingenørar og teknikarar, og kring verksemda veks det fram eit økosystem av underleverandørar og unge teknologibedrifter. Trondheim styrkjer staden sin som eit nasjonalt knutepunkt for forsvarsteknologi – ein arv som går attende til byens grunnleggjing. Frå vikingtidens leidang og Kystartilleriets utbygging til NTNU si elektro-utdanning hev byen alltid hatt evna til å smida praktisk handlag og teoretisk djupn saman. Radionor er den nyaste lenkja i denne lange, stolte soga.

    Samstundes minner framgangen um ein ofte gløymd sannleik: investeringar i forsvar er ikkje berre ei forsikring mot vonde tider – dei er òg drivkraft for innovasjon. Satellittnavigasjon, internett og sjølve mikroprosessoren er døme på teknologi som fyrst vart utvikla for militære føremål og seinare endra kvardagen til milliardar av menneske. Kven veit – kanskje vil dei sikre, trådlause radiosystemi frå Radionor ein dag tryggja utstyr på havbotnen, slik at norsk olje og gass flyt endå sikrare.

    Difor, når ein les dei elleville tala frå Radionor, er det ikkje berre krigsfrykt ein skimtar i attgrunnen. Ein ser òg ein teknologi på verdsnivå, skapt av framsynte, trønderske hender, med ein morgondag som er meir mangfeltig enn ein fyrst kann ana.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Her tilbringar familien sommarferien. – Kvifor skulle me ha reist burt når me hev det so artig her?

    Her tilbringar familien sommarferien. – Kvifor skulle me ha reist burt når me hev det so artig her?

    Kvifor reiser ein heim når heile verdi ropar på sydover? For mange er sommarferien lik reisefeber mot varmare strøk, men for familien Holthe Kjesbu ligg lukka i skuggen av Olav den heilage. Medan naboane pakkar bilen for Danmark eller set seg på flyet til Syden, køyrer dei til Stiklestad – og finn alt dei treng.

    Det er ikkje vandt å skyna freistingi. Stiklestad er meir enn ein plett på kartet; det er ein grunnvoll i den norske sjølvkjensla. Her fall kong Olav Haraldsson i 1030, og her vart soga um den heilage kongen til. Like vel er staden ikkje eit museum for familien – det er eit levande landskap der borni fær springa på dei same vollane som soga vart skriven i, og læra historie medan dei leikar. Det er ein verdi som ikkje mælar seg i flybillettar.

    Sjølve tanken um å vera heimekjær vert ofte uppfatta som stillstand, men her ser ein noko anna. Familien Holthe Kjesbu rører ved ei djupare åre: den gamle bondevisdomen at det beste stundom ligg beint framfor ein. Stiklestad byd ikkje på palmesus, men på eit anna slag sus – suset frå soga, frå kyrkjeklokkone, frå vinden som hev fare yver desse markene i snart tusund år.

    Kanskje er dette eit teikn i tidi. I ei verd der alle skrik etter det eksotiske, stig det fram ei stille motrørsle: ei glede yver det nære og trufaste. Rundt i landet uppdagar familiar at ein biltur kann opna dører til undring – fjordar, fjell, stavkyrkjer, bygdetun. Når ein fyrst hev augo upplétne for slike skattar, vert spursmålet eit anna: Kvifor skulde ein reisa burt når ein hev det so morosamt her?

    Den friske, ukunstla gleda gjeng att i dei få ordi frå familien: «Kvifor skulde me ha reist burt når me hev det so morosamt her?» Her er ingi sut yver å gå glipp av noko; her er berre ei freisting på noko som er rikare enn mange turistfeller. Det talar til ein barnleg hugnad: at eventyret ikkje alltid krev fly, men berre eit ope sinn.

    Difor kann bilturen til Stiklestad peika mot noko større. Kanskje står ein andsynes ei tid der det kjende og nære fær ein ny renessanse – ikkje som naudsyn, men som eit fritt val. Og då er det godt å ha slike føregjengarar som familien Holthe Kjesbu, som med smil og handlekraft syner at den beste reisa stundom berre er eit par mil lang, men likevel fører djupt inn i landskapet og inn i seg sjølv.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Spelet har fått tilbake trui.

    Spelet har fått tilbake trui.

    Det hev hendt eit nytt mirakel på Stiklestad. Spelet um Heilag Olav hev fenge att trui – og med det livskrafti som ein gong i tida skapte den mest sjeldsynte kulturopplevingi landet eig.

    I ei tid då bygdene minkar og dei store samfunnsforteljingane slit med å halda på folk, hev Olsok-spelet enno makt til å trekkja tusund til den slette vollen ved Verdalsøra der kongen fall. Sidan 1954 hev dette spelet, bygt på drapet i 1030, vorte framført år etter år. Ikkje av utøvarar med millionløn og lysskip, men av fleire hundrad friviljuge som syng, slåst og bed med ei truverde som smittar. Mange av deim er bønder, lærarar og studentar frå bygder ikring, og dei talar på eit mål som ikkje smaka av museumsstøv.

    Dialogen lever i den gamle nynorsken med i-endingar, eit mål som hev den sjeldsynte evna til å syna den norske soga som noko levande og ikkje noko tilslørt i eit framandt riksmål. Når skodespelaren ropar på Herren med røysti frå 1917-normi, då kling det som eit ekko frå sjølve landsens grunn. For folket som kjem til Stiklestad, er ikkje spelet berre eit minne. Det er eit møte med si eiga soge, fortalt på eit mål som i bokstaveleg forstand puster liv i fortidi. Det er eit under i den sekulære tidi at so mange kann finna fram til ei tru – ikkje nødvendigvis den kristne trui, men trui på fellesskap, på tradisjon, på at noko er større enn den einskilde.

    Dei seinare åri hev ikkje vore lette. Økonomiske skor og sjukdomsåri stilte spørsmålet um framtidi for eit spel som krev so mykje av ei heil bygd. Men no, med fullsett amfi og nye røyster på scena, hev trui fenge sin renessanse. Det er eit nytt mirakel, ja, men ikkje eit av den overnaturlege sorten. Det er eit mirakel født av vilje, av eit folk som nekta å gjeva slepp.

    Dette er sigeren for det lokale, for det rotfaste, for eit mål som hev stade imot påverknad frå både dansk og bokmål. Spelet på Stiklestad er ein kulturkatedral som ikkje er bygd av stein, men av ord og song og samhald. So lenge det finst ei bygd som vil bera soga vidare, og so lenge det finst eit mål som kann bera børi, vil Stiklestad-spelet halda fram å vera ein stad der trui – anten ho gjeld Gud, landet eller morsmålet – ikkje er ein gløymd leivning, men ei lysande von.

    Kjelde: Adresseavisen

Fylg oss: YouTube Telegram
Meld deg inn i Vestlandske Mållag

Få dei fem viktigaste sakene frå Vestmennene rett i innboksen - éin e-post i veka.

Andre prosjekt: Fjordgefluster.no Nordisches.se Maalmannen.no