Vestmennene

Tag: regn

  • Ikkje berre regnet som var problem med plassen til musikken på Olavsfest i år.

    Ikkje berre regnet som var problem med plassen til musikken på Olavsfest i år.

    Regnet sila inn over Nidaros-domen og dei mange teltleirane på festivalområdet, men det var ikkje vassdroparne som skapte dei varige tonane under Olavsfest. Då regnbygene jaga folk saman under tette segldukar og i steinportalernes skjul, vart det nettopp samtalene som stod att som det sterkaste minnet. Musiken dreiv nok i mylderet dette året, men det var som ei utsparing for noko djupare – eit ordskifte som minna sterkt um dei gamle tingstadene der folk kom saman for å lyda på kvarandre og ikkje berre verta underhaldne.

    Festivalsjefen og dei mange friviljuge hev ofte tala varmt um ynskjet um å skapa ein møtestad, ikkje berre ei scene-rekkje. I 2024 ser det ut til at denne visjonen fekk ein reiskapsleg framsyning av regnet sjølv. Familjetilbodi, med verkstader og forteljarstunder for borni, fekk gløde i dei trongaste romi, og dei vaksne samla seg i tette samtalkrinsar. Dette minner um den norske munnlege tradisjonen, der kunnskap og undring vart borne vidare frå lepp til øyra, ofte medan uvêret rasa utanfor. I ei tid då mykje av kulturlivet er upphengt i konsertprogram og scenedisiplinar, syner Olavsfest at sjela til ein folkefest like mykje bur i dei stille ordskifti.

    Historisk set er dette eit heimleg terreng for Nidaros. Sia Olavs-tidi hev byen vore ein samlingsstad for pilegrimar og søkjande, der det viktige ofte hev fenge form i gåande samtalar og uformelle møte. Regnvass-sundagen i år er soleis ikkje eit brot, men ei heimkome til denne eldgamle arven. Når ein festival maktar å gjeva rom for borni og foreldri samstundes, til dei enkle familjeaktiviteterne som styrkjer bandi millom dei små og dei store, kann ei heil festivalrøynsle lysa upp mykje meir enn den gjævaste ljodkulde.

    Det er lett å missa slikt i ein forfjamsa reportasje der teljingar av besøkstal og toppartistar fenger. Men ei verkeleg kulturhelg syner seg ofte i dei små glimti: ei bestemor som fortel eventyr for eit barnekull innunder ein alkove, ein diskusjon um livsspursmål som held fram i eit telt langt etter programmet er avslutta. Olavsfest 2024 kann ikkje målast i desibel, men i dei menneskelege tonane som skal klinga vidare i samtaler og tradisjonar lenge etter at scenene er rivne ned. At dei harde regndropane ikkje vaska burt, men samla desse møten, gjer det tydeleg at skuggesida i mylderet i røyndi var ein løynd styrke.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Ein potpurri av beste kvalitet

    Ein potpurri av beste kvalitet

    Regnet silte ned. Stemningi steig. To norske artistar snudde ein klissvåt kveld til eit minne som vil gløda lengje.

    Ordet «potpurri» kjem frå fransk og tyder bokstavleg «rotna gryte» – eit mildt sagt uventa opphav til ei musikalsk blanding av finaste slag. Men det er nett denne spenningi millom det grove og det gylne, millom det ytre uvéret og den indre varmen, som gjorde konserten med Espen Lind og Bertine Zetlitz til noko langt meir enn ein vanleg sumarkveld.

    For dei som stod i regnbyga, var ikkje dei våte kledi ei hindring. Dei vart tvert um ei ramme um noko ærleg og levande. Når regnet piskar mot andlit og klede, vert opplevingi sårbar og sanneleg. Då krevst det ekte artistisk kraft for å halda publikum i si makt. Lind og Zetlitz eig nett den krafti. Røystene deira fann saman i ei rekkje av velkjende tonar, og publikum svara med ein allsong som trassade veret.

    Her låg ingen stiv seremoni. Samansetnaden av songar – eit potpurri av beste kvalitet – vart framført med ein leiken lettleik som smitta yver på dei våte sjeler i tusental. Det er ein kunst å blanda det kjende med det overraskande, og dei to artistane meistra det til fulle. Dei viste at norsk populærmusikk held eit nivå der stemneklang og melodisk teft stend seg i all slags vér.

    Det er noko djupt freistande ved slike stunder. Dei minner oss um at dei store gledene ikkje er avhengige av godvér. Tvert um kann sjølve motgangen – i dette høvet ei gjennomvåt skjorte – verta den limen som bind folk saman. I ei tid der me ofte søkjer mot skjerm og kunstig ljos, er det godt å høyra um at det enno finst kveldar der ljoden av menneskelege røyster overdøyvar regndropar.

    Dette er ikkje berre ei soge um ein konsert. Det er ei påminning um at når laget er godt, so vert jamvel regnbyga til ein medspelar. Og medan tonane kling ut og folk vender heim, sit ei felles erfaring att i bringone – ei varm, musikalsk klangbotn som ikkje let seg vaska burt av nokon skur.

    Gjev at slike kveldar må koma oftare. For dei viser at den norske folkesjeli er robust, og at kunstnarar som Lind og Zetlitz ber ei gåve som tenner von i hjarta, uansett kor vått det er under beini.

    Kjelde: Adresseavisen

  • – Berre dette vêret kunde ha skapt denne musikken.

    – Berre dette vêret kunde ha skapt denne musikken.

    Det er ikkje berre regnet som silande søv nedetter sju fjell og gjev Bergen sin grøne drakt; det er sjølve støyten av dropar mot stein og blikk, dei tunge skyene som heng lågt og trykkjer landskapet saman, og dei lange, mørke månadene som tener som eit slags verkstad for tonar av ei heilt serskild tyngd. Når ein festival som «Beyond the Gates» samlar metal-folk frå alle verdsens kantar i nettopp denne byen, stadfester det noko langt meir enn ein musikksmak – det syner fram ein løyndomsfull sambandskap millom natur, stadidentitet og skapande kraft.

    I eit verdsbilete der musikkfestivalar ofte vert strødd ut yver flate sletter og solrike kystlinjer, stig Bergen fram med eit heilt anna uttrykk. Byen sjølv er som ei ramme kring ljodbilete som trivst i det fuktige, det rå, det som ikkje gjev seg ved fyrste ljos. Her er det ikkje flukta frå uvêret som lokkar, men heller ei draging mot noko ekte og uglatta. Ein kann ikkje lata som ingenting når regnet piskar mot rutene i den gamle trearkitekturen på Bryggen; tonane som veks ut av slike umgjevnader fær ein kropp som er metta av stadens eige andlet. Den som kjem frå eit tørt fastland, vil merkja korleis ljodbilete her fær ei ny djupn, noko som sit i sjølve grunnfjellet.

    Internasjonale gjester som legg vegen til denne festivalen, vitnar um eit samhald som gjenom mange mannsaldrar hev vore eit kjennemerke for den vestnorske hamnebyen. Hamnene hev alltid sleppt inn framande, men her vert dei framande snart ein lut av ei større forteljing. Når dei står i eit lokale med svarte plakatar og lyser opp andlet ved ein dobbel bass-trumme, er dei med på noko som er rotfeste i bybiletet sjølv. Det er ikkje berre ei tilskiping; det er ei stemning som heng i bergveggene, ein tone som hekk i lufti.

    Det er freistande å peika på sjølve ljodbilete innanfor metal-sjangrane, som ofte vert umtalte som mørke og tunge, og sjå det som ein spegel av vêret. Men ein slik parallell vert for enkel. Det me serskilt kann merka oss, er korleis eit tilsynelatande grått ytre kann skapa eit so varmt og innbydande indre. Bergen hev lenge vore ein by der kulturen ikkje hev bede um løyve, men i staden utvikla seg i samtale med regnbygene og fjordarmane. Festivalar som «Beyond the Gates» syner at denne samtala verkar langt ut yver landegrensene. Det er noko stort i at eit lite, vestlandsk bysamfunn tener som samlingspunkt for eit verdsfemnande publikum som søkjer etter ekte, uflidd kunst.

    Utan å draga for store bogar kann ein segja at nett dette vêret – det som so ofte vert umtala som ein prøvelse – er med på å halda ved like ei kulturhistorisk kontinuitet. Byen som gav oss komponistar og forfattarar med sans for det særeigne, gjev også i vår tid næring til tonar som ikkje let seg tukta av internasjonale trendar. For dei som kjem sjøvegen eller luftvegen til festivalen, er møtet med regnet ikkje eit hinder; det er ein part av sjølve opplevingi, ein ljodkulisse som fyller romi millom slagverket.

    Ein festival vert aldri større enn dei menneska som lyfter han fram, men «Beyond the Gates» minner oss um at ein stad kann vera ein medskapar av rang. Når dei fyrste gitarlydane bryt laus under låge skyer, stig det fram ei slags trugse um at sjølv dei mørkaste dagar ber i seg eit fræ til noko vakart. Det er eit utsyn som er fylt av håp, og som gjer denne festivalen til noko langt meir enn ein konsertserie – han vert ei feiring av den skaparkrafti som bur i sjølve umgjevnadene.

    Kjelde: Bergens Tidende

Fylg oss: YouTube Telegram
Meld deg inn i Vestlandske Mållag

Få dei fem viktigaste sakene frå Vestmennene rett i innboksen - éin e-post i veka.

Andre prosjekt: Fjordgefluster.no Nordisches.se Maalmannen.no