Vestmennene

Tag: dialekt

  • 30 år med ein ungkall i dobbeltseng

    30 år med ein ungkall i dobbeltseng

    Kva gjer ein med ein ungkar i dobbeltseng etter tretti år? Ein lærer seg at einsemdi ikkje er so farleg når heile bygdi syng med.

    Jubileet til Vassendgutane er ikkje berre ei feiring av eit band. Det er ei feiring av ein heimleg humor som hev halde seg frisk gjennom tre tiår, medan mykje anna i musikklivet hev skifta ham og namn. Vassendgutane-land er ikkje eit stad på kartet, men det finst likevel: i bygdehus, på festplassar, i bilhøgtalarar og i stemni kring langbordi.

    Ein song som «Ungkar i dobbeltseng» kann høyrast ut som ein skjemt, men skjemten ber ei djupare sanning: at kvardagslivet, med alle sine små og store nederlag, er verdt å syngja um. Det er lett å gløyma kor mykje ein dialekt kann bera. Når eit band syng på sitt eige talemål, vert kvar konsert ein liten språkfest. Vassendgutane hev ikkje late seg freista til å leggja um til eit meir nøytralt mål; dei hev halde på røysti frå heimstaden, og det er ein grunn til at songane deira framleis kjennest nære.

    I tretti år hev mykje endra seg i platebransjen. Kassettar vart CD-plator, CD-plator vart straumar, og straumar vart algoritmar. Men eit refreng som folk kann syngja med på frå fyrste lina, hev ikkje vorte gamalt. Tvert um er det meir verdt enn nokon gong, fordi det samlar folk i ei tid då mykje anna spreier deim.

    Ein konsert med Vassendgutane er sjeldan ei stillesitjande stund. Det er dans, allsong og ein god porsjon sjølvironi. Slik musikk hev ein eigen funksjon: han løyser upp høgtid og minner folk um at gleda ikkje treng vera innvikla. Jubileet er ikkje berre eit attersyn. Det er og eit prov på at lokal kultur kann leva lenge når han fær lov å vera seg sjølv. Vassendgutane-land er bygt på songar som ikkje prøver å vera noko anna enn det dei er: små sogor frå kvardagen, sette i takt.

    Tretti år med ein ungkar i dobbeltseng er i røyndi tretti år med felles minni. Det er ikkje noko teikn på at denne gleda vil stilna. Tvert um peikar jubileet frametter: nye kveldar, nye allsongar, nye generasjonar som lærer refrenget av foreldri sine. Slik vert ein song um ein ungkar i dobbeltseng ikkje ei soge um einsemd, men ei soge um samhald.

    Kjelde: Bergens Tidende

  • Rotlaust i folkesjeli

    Rotlaust i folkesjeli

    300 millionar avspelingar og titusenvis av tilhøyrarar kvar veke – det er eit tal som for eit par tiår sidan vart rekna som urøynleg for eit band som song på eit norsk bygdemål. No stend Rotlaus der, etter elleve år på vegen, som eit av dei største musikalske fyrtårni i Noreg.

    Bandet frå Sogn hev teke steget frå lokale bygdafestar til dei store konsertscenone, og dei hev gjort det med ein musikalsk stil som er rotfesta i den norske folkemusikktradisjonen. Det er ikkje berre melodiane som fangar; det er like mykje ordi. Rotlaus syng på eit mål som kling av heim, av fjord og fjell, av kvardagslivet til folket langs vestlandskysten. Det er eit språk som er nært knytt til den munnlege forteljartradisjonen, og som ber med seg ei soge utyver dei engelske klisjéane som lenge hev dominert popmusikken.

    Dette er ei påminning um noko som er lett å gløyma i ei tid med straumetenester og globale plattformer: det lokale og det nære hev ein heilt serskild kraft. Dei 300 millionane avspelingane er ikkje berre eit tal; dei er vitnemål um at lyttarane søkjer noko ekte, noko som talar til deira eigen identitet. At eit norskspråkleg band kann nå slike høgder utan å syngja på engelsk, er ein siger for det språklege mangfaldet og for den norske folkesjela.

    Det er òg eit prov på at det ikkje finst nokor motsetnad millom det tradisjonelle og det moderne. Rotlaus spelar ikkje berre på gamle minne; dei skapar ny musikk for samtidi, med tekst og tone som talar til unge og elder like mykje. Dei hev bygt seg eit publikum som kjem att og att, og som fyller dei store hallane landet rundt.

    I ei tid der mykje tyder på at dialektane vert svekte i det offentlege romet, stend Rotlaus fram som eit levande døme på at målforma enno hev si plass. Det er lett å verta motlaus yver språkskifte og tap av lokale uttrykk, men når titusenvis samlar seg kvar veke og syng med på songar på sitt eige mål, so er det von i det. Framtidi for den norske folketonen er ikkje berre tryggja; ho blømer.

    Dette er det store ved Rotlaus: dei hev gjort det urådlege rådand. Dei hev synt at vegen til det store publikumet ikkje alltid går gjenom dei internasjonale språka, men at dei djupaste røtene ofte gjev den rikaste frukti.

    Kjelde: NRK

Fylg oss: YouTube Telegram
Meld deg inn i Vestlandske Mållag

Få dei fem viktigaste sakene frå Vestmennene rett i innboksen - éin e-post i veka.

Andre prosjekt: Fjordgefluster.no Nordisches.se Maalmannen.no