Det er eit spursmål som melder seg i kvar ny tid: kjem den nye teknikken til å gjera oss overflødige? I desse dagar sviv samtalen ikring kunstig intelligens og frykti for at maskineri skal taka arbeidsplassane. Men um me ser attende, kann me finna fem døme frå historien som syner at dette ikkje er noko nytt – og at svaret jamt hev vore det same.
Alt i det gamle Romarriket var dei rædde for at maskiner skulde taka arbeidsplassane. Då keisar Vespasian fekk syna eit apparat til å flytta unge søylur, lønte han ikkje uppfinnaren. Han sa at folket måtte ha arbeid. Men nyttig teknikken tok seg fram like fullt. Og all denne uroi var til syvende og sist lite til hjelp.
På same vis i 1589, då den engelske presten William Lee uppfann ein maskin til å strikka strumpor i maskin. Dronning Elisabeth I sa nei til å gjeva han patent, av di ho vilde ikkje at arbeidsfolket skulde missa levebrødet. Lee laut flytta til Frankrike.
Og i 1811–16 kom luddittane fram i England – handverkarar som brot ned maskinvevstolar av di dei skulde taka brødet frå dei. Men maskinane kom att, og arbeidet vart ikkje mindre av di.
I vår eigi tid hev me dømet frå bank- og postvesenet. Folk var rædde for at minibankane og sjølvbeteningi skulde gjeva færre arbeidsplassar. Og kva hev hendt? Dei same bankane hev tilsett fleire folk enn nokonsinne, men i andre slag arbeid.
Eg meiner at me kann sjå eit klårt mønster her: ny teknologi fører sjelden til mindre arbeid i det heile. Arbeidsplassane vert umskapte, men dei kjem att i nye formar. Det er som ei elv som skifter far, men vatnet renn like rikelegt.
So lenge me med vit og vilje legg til rette for eit godt samfunn, kann me ikkje tru at den kunstige intelligensen skal taka frå oss alt arbeid. Han kann heller hjelpa oss til å sleppa det meir trælsame, so me kann bruka tidi til det som verkeleg gjer mannen glad – til å skapa, tenkja og vera saman. Og det er ei gledelegt utsikt.
Kjelde: Forskning.no
Leave a Reply