Vestmennene

Tag: Trondheim

  • – Rakk ikkje å fullføra den fyrste setningi fyrr applausen braut laus.

    – Rakk ikkje å fullføra den fyrste setningi fyrr applausen braut laus.

    Fram til 2031. Det er eit tal som i seg sjølv fortel om eit val mange ikkje gjer lenger. I Trondheim vart bodskapen teken imot så varmt at han ikkje rakk å fullføra fyrste setningi før applausen tok over.

    Slike augneblinkar er meir enn godt huglag. Dei syner at eit samfunn hev knytt seg til ein person, og at personen hev knytt seg til samfunnet. Når nokon vel å verta verande i Trondheim heilt til 2031, er det ikkje berre ein kontrakt på papiret. Det er eit løfte um å byggja vidare på noko som alt er i vokster.

    I ei tid då utskiftingi ofte er snøgg, er det ein eigen verdi i å høyra heime ein stad. Byar og lag vert ikkje sterke av einskilde triumfar åleine; dei vert sterke av at nokon vert verande lenge nok til å kjenna grunnen under føtene og til å læra nye generasjonar upp i dei same verdiane. Trondheim hev alltid hatt ei serskild tyngd i norsk soge, og denne tyngdi kjem ikkje av tilfeldige gjestar. Ho kjem av menneske som set spor etter seg over tid.

    Applausen som kom før setningi var ferdig, var difor ikkje eit avbrot. Det var ei stadfesting. Dei som høyrde på, trong ikkje høyra fleire ord. Dei visste kva som vart sagt, og dei likte det.

    Det er lett å undervurdera kor mykje slikt tyder for eit lokalsamfunn. Ei langvarig satsing gjev arbeidsro, gjev høve til å planleggja, og gjev born og unge nokon å sjå upp til over fleire år. Det er ikkje småting. Når ein mann vert møtt med ståande applaus før han i det heile hev fenge sagt setningi si, er det eit teikn på at tilliten er gjensidig.

    Fram mot 2031 vil mykje endra seg, men noko vert verande. Det er det som gjer Trondheim til ein by der folk vil vera, ikkje berre arbeida. Og når salen jublar over eit langtidsval, er det eit lite stykke framtidshåp som fær ljod.

    Kjelde: Adresseavisen

  • – Eg budde på Britannia i eitt år

    – Eg budde på Britannia i eitt år

    Eit heilt år på hotell er ikkje noko vanleg utgangspunkt for ei kunstutstilling. Men når Håkon Gullvåg no syner fram nye verk i Britannia, er det nett den lange tida i huset som gjev utstillingi ei eigi djupn.

    Gullvåg hev sjølv fortalt at han budde på Britannia i eitt år. Eit slikt opphald gjev ein kunstnar eit nært tilhøve til staden, og det merkar ein i utstillingi. Her møtest verk som vart til i samarbeid med Håkon Bleken, og heilt ferske arbeid frå Gullvågs eigen hand. At desse to namni står side um side, fortel um ein levande tråd i norsk målarkunst.

    Samarbeidet mellom Gullvåg og Bleken er eit døme på at kunst ikkje berre er einsam skaping, men og ein samtale mellom menneske. Når ein etablert kunstnar og ein yngre kollega arbeider i lag, kann det opna dører som ingen av dei hadde funne åleine. Dei sams verki ber bod um det, og dei ferske verki syner at Gullvåg ikkje kviler på eldre laurbær.

    Britannia er eit av dei mest kjende husi i landet, og hotellet hev vore eit samlingspunkt i byen i lang tid. Når kunsten no får plass i desse romi, vert hotellet meir enn ein utstillingsstad. Det vert ein part i soga um verki, og ein stad der folk kann møta kunsten i ein kvardagsleg og likevel høgtideleg samanheng.

    Utstillingi er soleis eit lite stykke norsk kunstsoge, fortald gjennom eit hotell som hev teke imot både reisande, byfolk og kunstnarar. Ho minner folk um at dei gode møta mellom menneske ofte skjer der ein minst ventar det. Når Håkon Gullvåg no syner fram det han hev skapt i lag med Håkon Bleken, og det han hev skapt på eiga hand, er det ein grunn til å gleda seg – både for kunstinteresserte og for alle som set pris på levande tradisjonar.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Då ho fekk jobben, stod ho allereie klar med champagnen i handi.

    Då ho fekk jobben, stod ho allereie klar med champagnen i handi.

    Kva gjer ein skodespelar når draumen um ei hovudrolle nærmar seg? Ho kann i alle høve ha champagnen klar, lenge fyre svaret kjem.

    Ei skodespelarinne frå Trondheim hev fenge ei av hovudrollone i den nye serien um Henry Rinnan. Då meldingi kom, stod ho alt klar med champagneglaset i handi. Det er ikkje noko lett stoff ho skal inn i. Henry Rinnan var ein av dei mest notoriske Gestapo-agentane under okkupasjonen, og nettverket hans sette djupe sår i mange familiar.

    Likevel er det noko uppbyggjande i at slike sogor vert fortalde. Dei mørke kapitli i soga må ikkje gløymast. Dramatiseringar hev ei serskild evne til å gjera historia nærverande for nye ætter, ikkje som turre fakta i ei lærebok, men som menneskelege val og konsekvensar. Når ein møter Rinnan-soga gjennom eit serieformat, fær mange høve til å reflektera over korleis eit samfunn kann venda seg mot overgrep og angjevarar.

    At ei skodespelarinne frå Trondheim fær ei slik rolle, er òg eit teikn på at det finst eit sterkt kunstnarmiljø utanfor hovudstaden. Byen hev lange tradisjonar for teater og film, og når lokale talent kjem heilt fram i tunge nasjonale produksjonar, løfter det heile regionen. For unge menneske i Trøndelag vert det eit prov på at vegen til dei store forteljingane ikkje alltid går gjennom Oslo.

    Det vesle glimtet frå då meldingi kom – at ho stod klar med champagnen – segjer noko varmt um kor mykje slike augneblinkar tyder for den som hev arbeidd lenge med draumen. Det er ikkje brot på alvoret i stoffet; det er eit menneskeleg uttrykk for gleda ved å få lov til å gjera det ein elskar. Denne gleda smittar ofte over på publikum, og ho gjer det tydeleg at det å fortelja vanskeleg historie ikkje treng vera utan von.

    Serien vil vekkja ordskifte um okkupasjonen, um svik og mot, og um kva eit samfunn må vakta seg mot. Når ei skodespelarinne frå Trondheim tek del i dette ordskiftet med både dugleik og glede, er det noko å gleda seg over.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Svært triveleg og ganske vemodig.

    Svært triveleg og ganske vemodig.

    Kva er det som fyller ein konsertsal når ein artist seier farvel? Laurdag kveld var Olavshallen fullsett, og publikum var rørt då ein av landets finaste artistar tok avskil med konsertpublikumet.

    Det er lett å tenkja på eit farvel som eit punktum. Men ein fullsett sal fortel noko anna. Han fortel at songane ikkje høyrer til artisten åleine; dei høyrer til alle som har bore dei med seg gjennom livet. Når so mange møter fram, er det ikkje berre for å høyra ein gong til. Det er for å takka for alt som har vore.

    Ein artist som fyller Olavshallen på ein slik kveld, hev bygt noko meir enn ein karriere. Han hev skapt eit rom der folk kjenner seg heime. I ei tid då mykje skiftar snøgt, er slike konsertkveldar som ei roleg hamn. Publikum syng med, minnest og kjenner at det dei høyrer, er verd å ta vare på.

    Å verta rekna millom dei finaste artistane i landet er ikkje noko som kjem av ein enkelt konsert. Det kjem av mange år med songar som har fylgt folk gjennom glede og sorg, ved høgtider og kvardagar. Difor er eit fullsett hus på ein avskilskveld noko meir enn applaus; det er eit kollektivt vitnemål um at desse songane har vorte ein del av det norske lydlandskapet.

    Slike stunder hev ogso ein historisk klang. Norsk songarv er full av røyster som ikkje lenger er millom oss, men som likevel ljomar i salane. Når ein stor artist tek farvel, vert det ei påminning um at musikken ikkje døyr med framføraren. Han lever vidare i dei som lærde songane, i dei som spela dei heime, og i dei unge som høyrer dei for fyrste gong.

    Det er ogso noko varmt ved at eit farvel kan vera både triveleg og noko vemodig på ein gong. Triveleg av di gleda yver eit langt kunstnarliv får rom; vemodig av di ein veit at noko er ved vegs ende. Men det er eit vemod som ikkje er tungt. Det liknar meir ein mild kveldshimmel, der ein ser at dagen var god.

    For dei som sat i salen laurdag, vart kvelden nok ein skatt å minnast. Og for alle som ikkje fekk sita der, er det godt å vita at slike kveldar finst, at ein framleis samlar seg um song og musikk, og at eit fullsett hus er den finaste takken ein artist kann få. Det er ikkje berre eit farvel; det er eit vitnemål um at noko varer.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Flyt til Oslo, utan arbeid, bustad, pengar eller ein plan.

    Flyt til Oslo, utan arbeid, bustad, pengar eller ein plan.

    Ein 27-åring utan jobb, bustad, pengar eller plan tek toget frå Trondheim til Oslo. Det er ikkje eit naudrop; det er eit val.

    Eva gjer det mange hev drøymt um, men få tør. Ho forlèt det kjende for å sjå kva hovudstaden vil syna henne. I ei tid då mykje vert planlagt ned til minste detalj, er det noko friskt ved å lata vegen bli til medan ein gjeng.

    Historisk er dette ingen nyhende. I mannsaldrar hev unge nordmenn teke same retningi. Dei kom frå bygder og småbyar med lite i lomma og mykje i viljen. Oslo var ikkje alltid målet i seg sjølv, men porten til arbeid, utdanning og nye møte. Det er den same tilliten til framtidi som no fær ein 27-åring til å setja kursen sørover utan tryggleiksnett.

    Det er lett å kalla det uforsiktig. Men bak valet ligg ei ro som er verd å leggja merke til: trua på at høve opnar seg for den som møter dei med opne augo. Ein by som Oslo er full av slike høve. Han er ikkje berre ein stad, men eit landskap av moglegheiter, der sume dører må bankast på før dei opnar seg. Å koma utan plan kann vera ein styrke, for då er ingenting førehandsavgjort og mykje kann henda.

    Røynsla av å byrja på nytt gjev òg noko varig. Den som klarar seg i eit nytt miljø med små middel, lærer kva ho eigentleg treng. Ho lærer å spørja om hjelp, å gripa dagen og å finna vegen i eit ukjent landskap. Slike røynsler er ikkje burtkasta, same kor vegen sidan ber.

    Oslo hev teke imot mange slike nykomarar før, og byen vert rikare av det. Han er vorten til av folk som kom utan full pakke, men med noko meir verdifullt: mot, trong til å skapa og vilje til å høyra til. Det er god grunn til å ynskja Eva lukke til.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Prestisjefylt pris til Britannia-sjefen

    Prestisjefylt pris til Britannia-sjefen

    Eit hotell som opna dørene i 1870, og ein direktør som no vert heidra av ei heil verd av historiske hotell. Det er ramma kring meldingi um at Arild Sjødin er kåra til Årets hotelier av Historic Hotels Worldwide.

    For den som arbeider i eit hus med so mange år på baken, er ikkje ein slik pris berre eit personleg heidersteikn. Det er eit prov på at gamle bygningar kann halda fram med å leva, og at tradisjon og nytenking ikkje treng stå mot kvarandre. Britannia er ikkje eit museum; det er ein arbeidsplass der folk møter gjester kvar einaste dag, år etter år.

    Ein hotellmann skal ha teft for både dei små og dei store gjeremåli. Det handlar um å kjenna huset, forstå gjestene og sjå kva som må til for at eit opphald skal verta noko meir enn ei natt i framand seng. Når ein direktør fær ei internasjonal utmerking av dette slaget, er det eit tydeleg teikn på at heile laget bak disken, i kjøkenet og i etasjane gjer ein innsats som vert lagd merke til i mange land.

    At prisen kjem frå Historic Hotels Worldwide, gjer han endå meir verdifull. Organisasjonen samlar hotell med sterk historisk identitet, og dei veit kva det vil segja å ta vare på arven utan å stivna i honom. Her er det ikkje berre snakk um å halda fasaden fin; det gjeld å fylla romi med liv, tenester og varme som høver vår tid.

    Her er det òg grunn til å gleda seg over at norsk gjestfridom fær eit slikt internasjonalt ljos på seg. I eit land der fjellet og fjorden ofte fær all merksemdi, er det godt å sjå at byane og dei historiske hotelli òg hevdar seg. Trønderar og tilreisande hev i generasjonar hatt Britannia som ein møtestad, og no fær heile verdi høyra um det.

    For unge som vurderer eit yrke i hotell- og restaurantfaget, er dette ei påminning um at faget hev djupne og framtid. Det er ikkje berre eit gjennomgangsyrke, men eit handverk der kunnskap, språk og evna til å møta menneske vert sett pris på. Ein direktør som vert heidra internasjonalt, syner at vegen frå resepsjon til verdstoppen er open.

    Difor er dette eit nyhende som varmar meir enn ein kopp kaffi i peisestova. Det fortel um stolte hus, dyktige folk og eit fag som held stand gjennom tidene.

    Kjelde: Adresseavisen

  • La grunnlaget i Trondheim. No er han den beste vinkelneren i verdi.

    La grunnlaget i Trondheim. No er han den beste vinkelneren i verdi.

    Gullmedaljen frå Lisboa heng no kring halsen på ein 29-åring frå Sula. Nikolai Haram Svorte gjekk til topps i VM-finalen for vinkelnerar fredag. Det er eit resultat som skin langt utover restaurantbransjen.

    Grunnlaget vart lagt i Trondheim, og det fortel um noko viktig. Slike sigrar kjem ikkje av slump. Dei kjem av år med systematisk arbeid, prøving og feiling, og ei djup nyfikenheit på råvarer, jordsmonn og årgangar. Ein vinkelner på dette nivået må kunna lesa eit vinkart som andre les notar. Han skal kjenna att lukter og smakar, ja ofte berre ved hjelp av eit lite glas, og han skal setja ord på det so gjesten kjenner seg vel. Å setja fram ein drykk er ikkje berre å opna ei flaske; det er å hjelpa gjesten til å finna den smaken som løfter heile måltidet. Det er ei røyst for landet og for faget når ein nordmann lukkast i ei slik tevling.

    For Sula og heile Møre og Romsdal er dette ein siger å gleda seg over. Det er ikkje kvar dag eit lite øysamfunn fostrar ein verdsmeister i eit fag som krev so mykje finkjensle. Det er ei påminning um at små miljø kann fostra store talent. Slike sigrar gjev òg von for norsk mat- og drikkekultur. Dei syner at ungdom med interesse for handverk kann nå heilt til topps, og at kunnskap bygd stein på stein er verdt å satsa på.

    Når gullmedaljen no er heime, er det eit høve til å løfta blikket og gleda seg over det rolege arbeidet som låg bak. Ein mann frå Sula hev synt at presisjon og lidenskap ikkje kjenner landegrenser. Det er ein siger for faget, for landsdelen og for alle som trur at øving gjer meister.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Huset fyller ti år – her er bilæti.

    Huset fyller ti år – her er bilæti.

    Litteraturhuset i Trondheim fyller ti år, men spursmålet er ikkje kor mange kvadratmeter det er. Det er kor mange tankar som hev fenge rom der. Ti år etter opningi er det tydeleg at dette huset ikkje berre hev vore ein møtestad, men ein voksterstad for ordi.

    Tanken er gamal. Lenge fyre eit eige hus fekk namnet litteraturhus, samla folk seg i leseselskap og heimestovor for å høyra og dryfta bøker. I Trondheim hev byen alt i mannsaldrar hatt eit rikt ordskifte, frå katedralskulen til universitetsmiljøet. Det nye huset hev gjeve denne gamle straumen eit fast punkt.

    Bileti frå jubileet syner ikkje berre forfattarar på podiet; dei syner lesarar i alle aldrar og friviljuge folk som set fram stolar. Slike små augeblikk er sjølve hjarta i huset. Ti år med litteratur kann ikkje summerast i tal, men i menneske som hev fenge ein stad å vera.

    Eit litteraturhus i Noreg hev ei særskild rolle. Her møtest bøker på begge målformene og sogor frå mange land, utan at noko treng stillast upp mot noko anna. Det er ikkje eit hus for dei få; det er eit hus for alle som vil høyra ei røyst som ikkje er deira eigi.

    Ti år er både langt og stutt. For eit hus som skal bera litteraturen vidare, er dei ti fyrste åri som grunnmuren. Det som no stend att, er å byggja vidare med nye røyster, nye lesarar og nye bøker. Jubileet er soleis ikkje eit punktum, men eit komma i ei lang setning.

    Når eit hus fyller ti år, er det lett å telja arrangement og besøk. Men den verkelege arven frå Litteraturhuset i Trondheim er noko enklare: at ordi enno hev ein heim.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Etter Trondheim-smellen: Panta flaskor for å få råd til sumarfest

    Etter Trondheim-smellen: Panta flaskor for å få råd til sumarfest

    Kor mange tomflaskor skal til for å gjera ein draum um til røyndom? For ein flokk som ser på kvarandre som søsken, var svaret ikkje store sponsoravtaler, men småpengar frå pant.

    Soga som er fortald, handlar um ein gjeng som samla inn tomflaskor og fekk råd til sommarfesten. Det er lett å undervurdera slike summar, men dei representerer noko langt meir enn kroner og øre. Kvar flaska som vart samla inn, var ei lita handling for eit større fellesskap. Når mange gjer litt, veks det til noko som ber heile laget.

    At dei ser på kvarandre som søsken, er ikkje berre eit fint ord. Det syner seg i praksis når dei vel å bruka fritidi på å samla pant i staden for å venta på at nokon andre skal ordna opp. Det er ein arbeidsmoral som hev vakse fram nedanfrå, og som gjev ein serskild styrke når nye mål skal nåast.

    Etter Trondheim-smellen, då Trondheim ikkje lukkast, hev Falun no teke på seg den same oppgåva. Det er ikkje sagt at vegen vert lettare for dei, men dei hev med seg noko som ikkje kan kjøpast for pengar: tillit, samhald og ei kjensla av at alle dreg i same retning. Slike eigenskapar er ofte dei som skil eit godt lag frå eit middels lag.

    Det er òg verdt å leggja merke til korleis små økonomiske bidrag kan få stor tyding når dei vert samla. Panteflaskor vert ofte kasta utan ettertanke, men her vart dei byggjesteinar for ei fest som gav minne for livet. Det er ei påminning um at verdi ikkje alltid ligg i store summar, men i viljen til å gjera noko saman.

    Falun-gjengen hev synt at glede og fellesskap ikkje treng å kosta mykje. Dei hev skapt si eiga sommarfest med eigne hender, og det er eit godt føredøme for andre. Når ein gjeng fyrst hev lært å dela både arbeid og gleda, stend dei sterkare når større utfordringar møter deim. Det er slik samhald vert bygt, flaska for flaska.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Opnar avsperra område i Trondheim

    Opnar avsperra område i Trondheim

    Hundre og seks år er lang tid å venta på eit ja. I 1920 bad bygartnaren i Trondheim um å få opna eit avsperra område. No fær han viljen sin.

    Det er lett å smila av ein søknad som hev lege so lenge. Men saki fortel noko viktig um korleis byar veks fram, og korleis gode idéar ikkje alltid vinn den fyrste avrøystingi.

    Bygartnaren såg truleg eit høve der andre såg eit hinder. Eit avstengt område midt i byen var ikkje berre eit tomrom; det var ein lut av byveven som ikkje var i bruk. Han bad um opning, men vart ikkje bønhøyrd. No, fleire mannsaldrar seinare, er avgjerdi teki.

    For Trondheim er dette eit stig frametter. Byar som let grøne og opne rom koma til sin rett, vert rikare stadar å bu og ferdast i. Eit område som hev vore stengt, kann no verta ein møtestad, ein snarveg eller eit stille andehol i kvardagen. Det er ikkje berre praktisk; det er ei påminning um at byen ikkje er ferdig bygd, men vert ny til kvar tid.

    I ei tid då dei fleste ventar svar på ein dag eller ein time, er det noko forfriskande ved eit saksframlegg som hev lege i eit heilt århundre. Det minner um at ikkje alle gode avgjerder lèt seg skunda. Nokre gonger krev dei at tida mognar, at byen veks, og at nye augo ser det same som ein gamal fagmann såg.

    Det er og noko rørande i at eit fagleg råd frå 1920 framleis hev tyngd. Bygartnaren er kanskje ikkje noko stort namn i soga, men han sette ord på noko som seinare generasjonar hev teke vare på. Slik hev byplanleggjarar og grøntarbeidarar ein usynleg arv. Dei legg grunnlaget for avgjerder som kann koma lenge etter deira eiga tid.

    Når portane no opnar seg, er det ikkje berre eit gjerde som vert teke ned. Det er eit stykke av bysoga som fær si løysing. Trondheim fær eit nytt rom, og bygartnaren fær eit ettermæle som viser at gode idéar ikkje hev nokon siste frist.

    Kjelde: Adresseavisen

Fylg oss: YouTube Telegram
Meld deg inn i Vestlandske Mållag

Få dei fem viktigaste sakene frå Vestmennene rett i innboksen - éin e-post i veka.

Andre prosjekt: Fjordgefluster.no Nordisches.se Maalmannen.no