Tag: teknologi

Elektor feirar 65 år: Ver med på festi med eksklusive medlemssparingar.

I 1961, då fyrste nummeret av Elektor kom på prent, fanst det ingen heimedatamaskiner, og ein einaste transistor kunne kosta meir enn eit vekebudsjett. No, 65 årgangar seinare, er den samla kunnskapen frå alle desse bladi samla i eit søkbart digitalt arkiv som ein kann bla i på ei skjerm som er tynnare enn eit blad av papir. Det er ikkje berre ei firmasoge – det er ei soge um korleis teknologien sjølv hev vokse, og korleis eit lag av nyfikne menneske hev fylgt han steg for steg.

Frå dei fyrste nummeri med loddereiskap og radiorøyr til dagens kretskort for kunstig intelligens og tingenes internett, hev magasinet bore med seg ei serskilt røyst: ingeniøren som bryr seg um å byggja sjølv, ikkje berre å lesa ferdige rapportar. I ei tid der so mykje vert støypt i lukka system, er det noko djupt tilfredsstillande ved å sjå korleis einskilde komponentar vert sette saman til noko som verkar. Det er den gamle handverkartradisjonen i ny drakt, og nett den åndi hev bore tidsskriftet gjenom seks og eit halvt tiår.

Jubileumsmarkeringi som no er i gang, er ei innbyding til nye lesarar um å verta med i dette verdsfemnande laget av elektronikkentusiastar. Prisen for ein grøn medlemskap – eitt år med digital tilgang til magasinet, det fullstendige arkivet og Elektor Labs – er sett ned frå 99 euro til 65 euro, eit symbolsk tal som peikar rett på føremålet. For dei som set pris på den trykte sida, er gullmedlemskapen tilgjengeleg for 126,50 euro, eit monaleg avslag frå den vanlege prisen på 164,50. Og for dei som vil smaka på tilbodet utan å binda seg, ligg ein prøveperiode på berre 6,50 euro, mot det vanlege 20.

Slike tilbod er meir enn marknadsføring; dei er ei påminning um at kunnskap ikkje berre skal vera for dei få. Det er ein gamal tanke i opplysningstradisjonen, og han hev halde seg levande i Elektor sitt arbeid. Kvar veke vert det skapt hundretals nye innslag – artiklar, videoar, webinar – og dei handlar ikkje um abstrakte teoriar åleine, men um byggjeprosjekt som ein kann fylgja med eigne hender. Det er lærerikt for studenten, stimulerande for hobbyisten og nyttig for den røynde ingeniøren som treng ei praktisk løysing.

Arkivet yver 65 år er i seg sjølv eit kulturminne. Her finn ein dei fyrste koplingsskjema for utstyr som sidan hev endra samfunnet, og ein kann fylgja utviklingi frå analoge krinsar til dagens mikrokontrollar og trådlause nettverk. Det er ei soge fortald ikkje av historikarar, men av dei som sjølve stod på verkstadsgolvet og teikna. Slik vert magasinet ein levande bru millom generasjonar av teknologar.

Dei nye medlemsvilkåri gjeld fram til 30. september, og dei er eit lågmælt vitnemål um at kunnskapstørst og byggjarglede framleis er drivfjører i ei verd som ofte vert skildra med stikkord som overflatisk og flyktig. Når ein slik institusjon kann feira 65 år og samstundes sjå frametter mot nye tiår med nyskaping, er det grunn til å merka seg at det varige ofte byggjer på det enkle: å dela det ein veit, og å hjelpa andre til å byggja sitt eige. Det er ein arv som er verd å ta imot, anten ein er ny i faget eller hev hatt loddebolten i handi i ein mannsaldar.

Kjelde: eeNews Europe

August 3, 2026
Nothings billigproppar er millom dei beste i sin klasse.

Lydkvalitet som fyller ein heil konsertsal kann no liggja i ei lita lomme. Det er ikkje lenger ei gåve for dei få; det er ein kvardag for dei fleste.

Nothings nye, rimelege øyreproppar er eit lysande døme på denne utviklingi. Dei som fylgjer med på teknikknytt veit at selskapet hev hatt sine upp- og nedturar med dei dyraste modellane, men no hev det sloppe laus noko av det beste i budsjettklassen. Fagnemndene er samde: desse proppane er millom dei aller beste for prisen.

For folk flest tyder dette at ein ikkje treng tøma sparegrisen for å få lyd som rører ved sjeli. Studenten på hybelen, barnefamiliar med trongt budsjett, den eldre som vil høyra lydbøker med klår røyst – alle kann no stiga inn i ein rikare lydheim. Det er eit framsteg med djupe røter.

Ser ein attover i soga, var musikk i lang tid bunden til dei fysiske romi. Konsertsalane og kyrkjone var dei einaste stader der vanlege folk kunne høyra klangen av mange instrument saman. So kom grammofonen, radioen og platespelaren. Kvar ny uppfinning gjorde avstanden millom kunstnaren og lyttarane mindre. Dagens trådlause øyreproppar er det siste leddet i denne lange kjeda. Dei gjer heile verdi til eit flyttbart lydrom.

I eit land som Noreg, der mange bur spreidt og langt frå konsertlokala, er slikt utstyr ikkje berre ein luksus, men ein veg til kunst og kunnskap. Ein kann sitja på fjellet og høyra Bach, eller læra seg eit nytt mål medan ein går til jobben. Lyden knyter menneskje saman, jamvel når vegar og fjordar skil deim.

Teknologien vil halda fram med å betrast, og prisane vil truleg søkka endå meir. Men allereie no er me vitne til ei stille umvelting. Det er ikkje for mykje å segja at gode billigproppar er ei kulturell gåve til folket. Det er som um smedane i den fyrste industrielle tidsalderen hadde funne ut korleis dei kunne smida ei nål som var både kvass og billeg, so alle kunne bøta sitt eige tøy.

So når ein ser på desse ørsmå tekniske underi, er det grunn til å gleda seg. Det er ikkje berre lyden som er god; det er tanken på at det gode livet vert delt ut i små posjonar, dag for dag, og når stadig fleire.

Kjelde: VG

August 2, 2026
Kaffi, sveitte og kulde påverkar handprotesar: – Eitt av problemi er at muskelaktiviteten endrar seg yver tid.

Ein kopp kaffi. Ei kald morgonstund. Litt svette etter ein rask spasertur. Slike heilt daglegdagse småhendingar er nok til å endra dei elektriske signala frå musklane som styrer ein moderne handprotese. Muskelsignali er løyndomen som gjer at protesen opnar og lukkar seg, grip ein blyant eller held eit glas. Men dei er ikkje stabile. Dei vert påverka av kaffi, av kulde, av svette – og dei endrar seg over tid, slik at protesebrukaren stadig må stilla inn greida på nytt. Dette er eit velkjent problem i proteseverdi.

No har ein forskar teke eit grep som minner meir um leik enn um teknisk fiksing. Han vil nytta dataspel for å samla inn betre data. I staden for å strida mot dei stadige endringane, vil han lata spelet fanga opp variasjonane i muskelsignali medan brukaren morar seg. Tanken er at prosessen med å få protesen til å lyda, skal verta ein naturleg del av kvardagen – ikkje ei plikt, men noko som kjem av seg sjølv medan ein kappkøyrer ein digital bil eller skyv frå seg fiendtlege romvesen.

Slik er det ofte med teknologi: det er ikkje alltid dei store, tunge gjennombroti som løyser flokane, men dei små, snedige vendingane i tankegangen. Å sjå på leik som ei kjelda til kunnskap, er ein gamal visdom. Dei gamle norske segnene er fulle av karar som lærer seg handverk gjennom å hjelpa til med gjeremålet heime, leikande og etter kvart som ein naturleg ting. I vår tid er det mange som peikar på at spelarar i dataspeli verda kring utviklar snøggleik, samarbeidsevne og tolmod – eigenskapar som kjem til nytte langt utanfor skjermen.

Når denne innsikten no vert teken inn i proteseutviklingi, opnar det dører. Ikkje berre får brukaren ein meir påliteleg hand, men sjølve innstillingi av protesen vert mindre avbroten av dei små ytre faktorane som elles skaper irritasjon. Ein kald morgon treng ikkje lenger tyda at greidsla må stillast om for hand; spelet gjer jobben medan kaffien vert drukken.

Historia um handprotesar er lang og rik. Frå tre-og-lêr-hender i gamle dagar til dei fyrste myoelektriske protesane på 1960-talet, har menneskja alltid drøymt um å gjeva attende det tapte. No er draumen i ferd med å verta finstilt. Forskingi på dette feltet er prega av samarbeid millom ingeniørar, legar, fysioterapeutar og ikkje minst brukarane sjølve, som med sine røynslor peikar vegen. At denne norske forskaren no vil henta inn data gjennom spel, fortel um eit miljø som ikkje er redd for å tenkja utradisjonelt. Kanskje er det i skjeringspunktet millom hard teknologi og mjuk menneskekunnskap at dei største framstegane ligg.

Den dagen kaffi, svette og kulde ikkje lenger er fiendar i soga um proteser, men berre naturlege fylgjesveinar, då er eit stort steg teke. Og det fyrste steget kan like godt takast med ein spelkontroll i handi.

Kjelde: Forskning.no

August 1, 2026
Minst mogeleg innsats. Det fær konsekvensar.

Ei handdrevi kaffikvern frå gamal tid ligg ofte som ein støyvt prydgjenstand på hylla, men når ho vert teken i bruk, krev ho ei stille, tolmodig innsats som på eit snodig vis er med og skjerpar smaken. Denne enkle upplevingi fær fram ein djup sannheit: innsatsen er ikkje berre ein kostnad – han kan vera ein ven.

I eit nyare debattinnlegg vert det sukka yver at den menneskelege innsatsen vert bytta ut med maskiner og knappetrykk, og at noko verdifullt glid undan. Jamvel um skribenten peikar på reelle utfordringar, er der likevel ei meir oppmodande røyst å høyra. Trongen til å leggja ned innsats er ein varig kraft i menneskja, og ho lèt seg ikkje so lett sløkkja av ein robotstøvsugar. Tvert um kann ein sjå korleis folk frivillugt søkjer seg til krinsar der dei fær brynt seg.

Rundt i landet er teikni mange på at menneskja ikkje er passive nyttarar av bekvemme innsatsløysingar. Langrennssporet fyllest kvar vinter av mosjonistar som legg inn mil etter mil i motbakkar og flatt lende, sjølv um det finst heis til fjells. Handverkslag for treskjering, smiing og bunadssaum melder om stendig nye deltakarar, og på internett blømer det av småskala matproduksjon – frå surdeigsbrød til heimelaga pølser. Her er ikkje berre eit ynskje um eit visst utkome; sjølve vegledet dit er ein lut av gleda.

Dei gamle bøndene og fiskarane på kysten laut streva for kvar einaste matbit, og likevel skildrar dagbøkene deira ofte ei djup tilfredsheit ved velgjort arbeid. Dette er ingi romantisering av slit, men eit vitnemål um at menneskja hev funne meining i å nytta kreftene sine. Det er som um det bur ei gamaldags bryggjekjerring i menneskjesinnet, som fyrst fær ro når ein hev arbeidt med nevane og sett eit bilæte av eiga skaparhand. Forskingi på mestring syner det same: den beste sjølvkjensla veks ikkje ut av det som kjem lett, men av uppgåvor som krev ein viss porsjon strev og tolmod. Når ein elev lærer seg eit matematisk prinsipp utan hjelp av kunstig intelligens, sit ei uppleving av eigarskap att – noko som ikkje kann kjøpast for pengar.

Sjølve det at ein skribent i eit moderne dagblad tek til orde for meir innsats, er i grunnen eit gledeleg teikn. Det syner at ein enno i Noreg set pris på arbeidsame hender og vilje til å skapa noko sjølv. Teknologien kann frigjera folk frå det mest trautande repetisjonsarbeidet, og so kann den frigjorde energi nyttast til dei aktivitetane som gjev livet farge og innhald. Framtidsspørsmålet er ikkje um ein skal ha robotar, men kva ein vil bruka dei frigjorde timane til.

So sjølv um elsparkesyklane stend parkerte i bygater og kunstig intelligens byd på lettvinte loysingar, finst det eit taust flertal som kvar morgon smør smørbrødet sjølv, bind skoreimane og tek trappi heller enn heisen – ikkje for di dei må, men for di dei kjenner at innsatsen er ein ven, ikkje ein fiende.

Kjelde: Adresseavisen

July 31, 2026
Digitalt kjæledyr fekk deltakarane til å gå meir.

Ein liten elektronisk ven, som krev daglege lufteturar og selskap, er ikkje lenger berre eit minne frå barndomens Tamagotchi. No kjem han i ny ham, utvikla med teknisk innsikt frå NTNU, og med eit mål um å få folk til å røra meir på seg.

Det er eit døme på korleis spel ikkje lenger treng vera einaste ein fritids-syssla knytt til stillesitjing. I staden kann dei verta ein lekk i det daglege vellevetti, som ein moderne variant av dei gamle stegteljarane, men med langt meir sjel. Her er ikkje målet berre å telja skritt, men å byggja eit band til eit digitalt dyr som treng omsorg og fylgje – nett slik ein hund eller ein hest gjer i røyndommen.

Bak det heile ligg eit samarbeid millom spelutviklarar og helseforskarar ved Noregs teknisk-naturvitskaplege universitet. Dei hev studert kva som motiverar menneske til å brigda vanar, og funne at omsorg for noko levande – um det so er eit digitalt dyr – set djupe kjenslor i sving. Det skaper eit tilknyte som er vanskelegare å få til med turre statistikkar og poengtavlor. Når kvart steg på gata gjev ny energi til vesenet på skjermen, vert kvardagsturen noko meir enn plikt.

Ikkje uventa minner dette um den eldgamle bandi millom menneske og dyr. I mannsaldrar hev bønder, gjetarar og ferdafolk gått milevis i lag med hundar og hestar. No tek teknologien upp denne arven og gjev han ei ny form, tilgjengeleg for alle med ein mobiltelefon. Slik renn gamal visdom og nyskapning saman i ei leikande eining.

Slike spel kann òg skapa nye fellesskap. Deltakarar som møtest på gata, kjenner att kvarandre ved at dei begge steller med eit digitalt dyr, og det kann føra til spontane samtalar og felles turar. Slik vert byrommet og naturen ein felles arena, ikkje berre ein bakgrunn for skjermen. Det er ei stille påminning um at dei beste idéane ofte veks fram der menneskeleg trong møter gjennomtenkt teknologi.

Det er eit frampeik mot ein digital kvardag der teknologien ikkje berre ligg i lomma og stel folks merksemd, men òg leier dei ut, mot frisk luft og rørsla. Norske forskarar og gründerar syner veg, og det er god grunn til å tru at slike innovasjonar vil sprei seg til nye bruksområde. Kven veit – kanskje det neste steget er eit spel som får folk til å sykla, symja eller klatra meir?

I ei tid då stillesitjingi trugar folkehelsa, er slike tiltak meir enn moro. Dei er små, verksame innstikk i ein kvardag som lett vert for stilleståande. Det digital kjæledyret minner folk um at det å røra seg ikkje treng vera eit ork, men kann verta ei glede – og ein naturleg del av livsrytmen.

Kjelde: Adresseavisen

July 29, 2026
Opningskonserten delte publikum i to.

Ei kyrkje er ikkje berre ein stad for stilla andakt – ho er eit rom som i mannsaldrar hev teke imot dei djervaste musikalske freistnadene. Då åpningskonserten nyleg fylte eit slikt rom med ljod frå maskinar og menneske i ei tidvis mektig vev, vart publikum kløyvt i si umsvar. Denne kløyvingi er i seg sjølv eit teikn på at noko levande og viktigt stod på spel.

Møtet millom menneske og maskin i det kyrkjelege romet er ikkje eit framandt påfunn. Orgelet – trufaste fylgjesvein i norsk gudstenesta – var eingong ei teknologisk nyvinning som vekte strid. Det same galdt innføringi av fleirstemmig song, og seinare elektrisk ljos. Kyrkja hev alltid vore ein arena der nye uttrykk vert tvinga fram or spaningi millom tradisjon og samtid. Når no avanserte lydteknologiar og maskinelle rørsler tek plass under kvelvingi, er det ein naturleg framhald av denne lange lina. Dei som stod framfor altaret med elektroniske klangar, gjorde noko langt meir enn å provosera; dei opna døri for eit nytt kapittel i kyrkjemusikken.

At konserten var krevjande for sume, er ingen katastrofe. Tvert um syner det at kunsti tok mål av seg til å røra ved djupe strengjer i tilhøyrarane. Ei røyst som uttrykkjer undring eller motvilje, er ikkje ei røyst som bør teiast i hel, men eit utgangspunkt for samtale. I eit samfunn som ofte dyrkar det glatte og forbruksvenlege, er det ein styrke når eit kulturarrangement vågar å vera djervt nok til å skapa brytingar. Det tyder ikkje at alt var vellukka, men at noko stod på spel – og det er i slike augneblink at ny forståing kann veksa.

For den som lydde etter, var det vonleg spor av ein djupt menneskeleg samband midt i alt det maskinelle. Dei tidvis mektige augneblinki viste at teknologien ikkje er ein fiende av det heilage, men eit reiskap som – når det vert brukt med medvit – kann forsterka dei kjenslene kyrkjerommet alltid hev bore fram: age, von, og ei kjensla av å vera del av eit større heile. Liksom gotiske bogar peikar mot himmelen, kann moderne lydlandskap peika mot nye dimensionar av det andelege.

Dei som gjekk ut or kyrkja med kløyvde kjenslor, ber med seg eit frø til ettertanke. Morgondagens kyrkjemusikantar vil sjå tilbake på denne åpningskonserten og finna noko som liknar på den fyrste gneisten av ei ny tid. Slik vert tradisjonen ikkje svekt, men halden i rørsla. Det er ei påminning um at levande kultur ikkje kann frysast fast i former frå fyrr – ho må få rom til å anda, jamvel når andedraget er framandt for nokre.

Kjelde: Adresseavisen

July 29, 2026
Apple knuste 5 200 milliardar kronor – passerte historisk milepåle.

Fem tusen milliardar dollar – eit tal so veldugt at det er vandt å fatta. No hev Apple-selskapet, som aller fyrste børsnoterte verksemd i verdi, streifa denne grensa, om enn berre for ein stutt time på børsen i New York.

Milepålen kom på ein vanleg tysdag, då aksjen steg til 342,89 dollar og lyfte den samla børsverdien yver den historiske toppen. Dermed er Apple på nytt det høgst verdsette selskapet, framum Nvidia, og vinningane so langt i år er på heile 24 prosent. Men slike tal fortel ikkje heile soga. Dei peikar utyver reknearket og inn i eit langt og spanande samspel millom menneskjeleg skapartrong og daglegdagse gjeremål.

Soga um Apple tok til so smått i 1980, då selskapet vart børsnotert med ein verdi på 1,8 milliardar dollar. Fire tiår seinare er biletet eit heilt anna: i 2018 passerte dei 1000 milliardar, i 2020 2000 milliardar, og i 2022 3000 milliardar. No er talet dobla frå den gongen. Det er ein vokster som minner um at teknologien ikkje stend stille, og at nyvinningar kann slå rot i eit vanleg heim, ja, i lomma på folk flest.

Mange vil undrast kva som eigentleg hev drive aksjen uppover dei siste månadene. Det er ikkje berre voner um kunstig intelligens, men òg eit solid sal av iPhone, eit nytt leasing-program i lag med den svenske betalingstenesta Klarna, og ei prisjustering på fleire produkt – men ikkje på sjølve telefonen. Dette siste er eit lite men talande poeng: medan anna utstyr hev vorte noko dyrare, er inngangsporten til det digitale livet halden stabil, og soleis held ein døri open for mange fleire. Det er klokskap som ikkje berre gagnar aksjonærar, men òg den vanlege brukaren.

For alle som set pris på nynorsk i kvardagen, er det verd å merka seg at Apple utanum børsuro og kvartalsrapportar hev synt språket vårt vørdnad. Både på iPhone, iPad og Mac hev ein i årevis kunna velja nynorsk som systemspråk, slik at knappar, meldingar og rettelister talar til brukaren på eit mål som kjennest heimleg. Det er ikkje småtteri for eit språk som ynskjer å leva med i den digitale tidsalderen.

Denne historiske verditoppen er difor meir enn eit tal på ei børsskjerm. Han er eit vitnemål um at langhug og hugnadsarbeid kann bera frukt langt utyver dei einskilde produkta – at det store og det nære kann ganga hand i hand. Med røter i ein garasje i California hev Apple vorte ein fylgjesvein for millionar av menneske, og samstundes er selskapet ei påminning um at teknologisk framsteg ikkje treng gløyma det små og kulturelt verdfulle. Morgondagen vil syna kvar aksjen endar, men den djupare soga er alt skrivi inn i dei liva som vert rikare, kvardag for kvardag.

Kjelde: ITavisen

July 28, 2026
Snittprisen er ville 50 000 kronor!

50 000 kroner – det er ikkje prisen på ein brukt småbil lenger, men på eit einskild grafikkort til datamaskini. For mange høyrest det ut som galskap, men tala frå norske nettbutikkar syner at det er røyndom: ASUS ROG Astral GeForce RTX 5090 OC ligg no på nærare 47 000 kroner, og snittprisen på toppmodelli har klive til 50 000. Det er eit tal som fær augo upp i pannen på dei fleste. Likevel, under denne tilsynelatande ublu sumi, rører det seg noko langt meir vonfullt – ei teknologisk moldtid som ikkje berre gagnar dei rikaste entusiastane, men som kann føra til at meir datakraft vert spreidd til langt fleire hender over tid.

For samstundes med at prisen på det dyraste kortet nærmar seg det astronomiske, fortel marknaden ei anna soge: korti med noko mindre videominne held seg stabile eller fell i pris, og bruktmarknaden blømer som aldri fyrr. RTX 5080, med sine 16 GB GDDR7-minne, kann framleis kjøpast for rundt 14 000 kroner – ja, einskilde modellar har vore nede i 13 990 kroner. Det er ikkje småpengar, men det er eit tilgjenge som gjer at den jamne spelaren og den kreative fagmannen faktisk kann få tilgang til siste generasjons grafikkraft. Når toppmodelli vert so kostbar, vaknar det ein naturleg straum av teknologi nedover i laga: dei som kjøper det aller nyaste, sel dei eldre korta sine, og soleis leverer dei kraft inn i ein stadig meir livskraftig sirkulærøkonomi. RTX 4090 held seg på over 20 000 kroner på bruktmarknaden – eit tydeleg teikn på at kvalitetskorti hev lang levetid, og at dei ikkje vert kasta etter eitt år, men fær nye eigarar og nye oppgåver.

Prisøkningane kjem av auka produksjonskostnader, særleg for den nye GDDR7-minneteknologien. Det er lett å sjå på dyrare minne som eit vonbrot, men det er like mykje eit vitnemål um at utviklingi ikkje stend stille. Kvar gong minneprodusentane tek eit slikt sprang, opnar det dører for raskare reknekraft, meir avanserte simuleringar og betre kunstig intelligens – ikkje berre for dei som spelar, men for alle som nyttar datamaskiner til skapande arbeid. Den same teknologien som driv prisen på eitt luksuskort, vil um nokre år finna vegen inn i billegare modellar, nett som det hende med tidlegare generasjonar. Medan RTX 5090 i dag er eit produkt for dei mest dedikerte, er det nett denne spydspissteknologien som peikar ut vegen mot framtidige kvardagskort.

Ein kann og gleda seg yver at produsentane held fast på mangfaldet. Dei hev ikkje gjeve upp og berre satsa på toppmodelli; tvert um held dei fram med å tilby kort i ulike prisklasser, og RTX 5070 Ti og 5070 vil framleis vera innanfor rekkjevidd for mange, sjølv um prisane på desse ogso stig noko. Når distributørprisane no varslar 15–20 prosent auke, tyder det at heile marknaden er i rørsle – men ogso at etterspurnaden er stor nok til å bera kostnadsauken. Me ser ei næring i vokster, ikkje ein som sygnar.

I eit større ljos er det noko djupt menneskjelegt yver denne utviklingi: me hev alltid vore viljuge til å betala for det nyaste og beste, og nett den viljen driv teknologien frametter. Det er ikkje lenge sidan einkvan måtte selja ein bil for å få råd til eit datamaskinsystem som i dag ligg i lomma vår. Mønsteret gjentek seg: toppmodellar er dyre fyrst, so vert dei allemannseige. Dei 50 000 kronene er soleis ikkje eit teikn på ein marknad i krise, men på ein teknologi som modnast i rasande fart – og som skapar ringverknader langt ut over spelmarknaden, inn i AI-laboratorium, filmskapargrupper og ingeniørverksemder. Framtidi er ikkje berre for dei som kann betala mest no, men for alle som fær nyta teknologien når han, som vatn, søkjer nedetter og finn nye vegan.

Kjelde: ITavisen

July 28, 2026
– Mi fyrste bekymring var at det skulle gå i stykke, etter at me har brukt 40 millionar.

Førti millionar kronor, støypt i stål, silikon og eit mylder av linjer med kode, skal no dansa under dei gotiske bogane i Nidarosdomen. Det er ikkje ei kvardagsleg opning Olavsfesten byd på i år; her møtest menneskekroppen og maskinkroppen i ein kunstnarisk dans, eit samspel som tøyer grenser for kva ei gamal kyrkje og ein moderne festival kann romma.

När dei fyrste tonane ljomar, vil mange i benkjane kjenna ei ørliti uro: Kann dette gå sund? Slike tankar er ikkje uturvande. Den eine tingen er at ein sofistikert robot lett kann få leddbrekk eller sensorfeil – den andre er at heile prosjektet er smidd saman med 40 millionar kronor. Men nett denne sårbarheiti gjev framsyningi ein eigen glans. Ho minner um at levande kunst alltid kviler på eit underlag av usikkerheit; ein skodespelar kann gløyma replikkane, ein songar kann missa ein tone, og ein maskin kann stogga. Det er det levande møtet, med all sin risiko, som gjer kvelden verdfull.

Nidarosdomen sjølv er ikkje framand for dristige steg. I snart tusund år har dei høge kvelvi fanga opp song, klokkeklang og stille undring. Her tok byggmeistrar og bilethoggarar i bruk den tidas mest avanserte teknikkar, frå steinkvelving til glasmåleri. I eit slikt lys er ikkje ein robot som rører seg under rosevindauga eit brot med tradisjonen – det er ein ny sats i den same langvarige hymnen. Det er eit teknologisk vedunder som møter eit kulturelt minne, og båe parter vert rikare av møtet.

Dei 40 millionane er ikkje kasta bort på eit lettvint blikkfang. Dei syner ei djup tru på at kunst og ingeniørkunst kann finna ein felles rytme. Ingen veit sikkert kor mange timar med programmering, mekanisk finpuss og koreografisk prøving som ligg bak ein einaste danserørsle, men resultatet er eit prov på at menneske og maskin ikkje treng vera motstandarar. Dei kann lyfta kvarandre.

När maskinen lyfter armen og menneskedansaren svarar, stig ein ny tone gjennom skipet i den gamle domkyrkja. Det er eit bilete på at framtidi ikkje treng vera eit framandt land, men noko ein kann dansa seg inn i – side um side med båe menneske og maskinar.

Kjelde: Adresseavisen

July 27, 2026
Vellukka test av SpaceX-rakett

Natt til laurdag gjennomførde romfartsselskapet SpaceX ei vellykka testoppskyting av den kraftige Starship-raketten. Det var den fyrste slike testen etter at selskapet vart notert på børs, og testen vart møtt med jubel frå ingeniørar og romfartsentusiastar verda rundt.

Menneskje hev alltid kasta blikket mot himmelen. Frå dei fyrste polynesiske seglfararane som kryssa Stillehavet, til norske vikingar som sette ut på ukjent hav, ligg det i naturen vår å søkja nye horisontar. Dagens romferder er eit framhald av denne gamle draumen, og Starship er eit stort steg på vegen.

Raketten er den kraftigaste nokon sinne bygd, med 33 motorar i fyrste steget. Planen er at raketten ein gong skal bera menneske til månen og Mars. Det er eit teknologisk meisterverk som syner kva menneskeleg snille kann få til.

Bak testen står tusundtals ingeniørar, teknikarar og forskarar frå heile kloten. Mange av deim er unge, og dei representerer ein ny generasjon av romfararar. Arbeidet deira minner um at store mål krev samarbeid på tvers av landegrenser.

Med denne testen kjem draumen um faste busetnadar på månen eit steg nærare. Ein kann tenkja seg framtidige slektled som veks upp under ein annan himmel, men med same lengten etter utforsking.

So lenge menneske ser upp og undrar, vil byggingi av rakettar halda fram. SpaceX-testen er eit lysglimt i ei verd som ofte hev bruk for von.

Kjelde: VG

July 25, 2026

Fylg oss: YouTube Telegram

Meld deg inn i Vestlandske Mållag

Andre prosjekt: Fjordgefluster.no Nordisches.se Maalmannen.no