Kva er prisen for å kunna leggja ei tung, stille byrd frå seg? Svaret fekk Noreg i dag, då ei milliardavtale vart signert med svenske Studsvik AB. Dermed får det høgradioaktive atomavfallet frå Kjeller og Halden ein trygg veg ut av dei utdaterte lageri der det hev lege i fleire tiår.
Atomforskingi på Kjeller og Halden hev vore ein viktig del av norsk vitskap og industri. Reaktorane har tent landet i fredlege ærend, men etterpå har det mest krevjande avfalli vorte liggjande på gamle lager som ikkje lenger svarar til dagens krav. Det er ikkje til å leggja skjul på at dette burde vore løyst tidlegare. Nett difor er avtala verd å merka seg: ho snur ein langdryg og uviss tilstand til ei konkret, planlagd handling.
Det mest lovande i saki er ikkje berre summen, men retningi. Noreg vel å nytta den røynsla og det utstyret som alt finst hjå eit nært granneland. Svensk industri hev opparbeidt seg eit godt namn på dette feltet, og Studsvik AB er ein av dei aktørane som hev arbeidt med radioaktivt avfall i mannsaldrar. Når to nordiske land no knyter seg saman um eit so krevjande praktisk spursmål, er det eit døme på korleis tillit og fagleg dug kann kryssa landegrensor. Det er ikkje ei flukt frå ansvaret, men ei ansvarleg overføring til dei som er best skikka til å handsama avfallet trygt.
For lokalsamfunni kring Kjeller og Halden tyder dette noko konkret: ei langvarig uro for gamle lager vert mindre. Dei som hev budd og arbeidt nær anleggi, får no eit tydeleg teikn på at moderniseringi ikkje berre gjeld ny teknologi, men og opprydding etter gamle tider. Det er ein stille siger for eit samfunn som ofte må bera tunge etterverknader av framsteg som heile landet hev havt nytte av.
Avtala er ikkje slutten på arbeidet, men ho er eit stort steg. Ho syner at Noreg tek gamle lovnader og nyare tryggleikskrav på alvor. I ei verd der store tekniske spursmål ofte vert skuva framfor seg, er dagen i dag eit prov på at det er mogeleg å ta tak. Det er ikkje minst eit godt døme for komande ættleder: det som er skapt, skal og takast hand um.
Kjelde: NRK
