Ein mann kom til Stiklestad med armane i kross, og fór heim med gåsehud og hjarta fullt av undring. Slikt hender meir enn ein gong når det eldgamle landskapet på Innherad vert levande med song og strid, tru og svik. Spelet um Heilag Olav er ikkje berre eit skodespel; det er ein makt som fangar sjølv dei som kallar seg konge av spelmotstand.
Den historiske kongen, Olav Haraldsson, fall på Stiklestad sumaren 1030. Etter slaget vart han heidra som martyr og heilag, og staden vart eit nasjonalt symbol. I våre dagar er det ein annan konge som rår over sinn og strid: den indre motstanden mot å lata seg riva med. Mange kjenner seg som kongar i sitt eige sinn, og dei vil ikkje bøygja seg for det dei ser på som eit romantisk spel. Men når dei set seg på benkane framfor den mektige openbåren, med åsane og himmelen som kulisse, smeltar tvilen burt.
Teksten, skriven av Olav Gullvåg i ein kraftfull nynorsk, ber med seg rytmen frå dei gamle sogone. Det er ikkje tilfeldig at sjølve ordi gjev gjenklang i landskapet; dei er fødde av same moldi. I 1917 vart den rettskrivingsnormi som Gullvåg seinare nytta, offisielt innførd, med sine i-endingar og klåre former. Soleis bind spelet saman språkarv og historie på ein måte som trengjer inn under hudi.
Bak spelet står ei heil bygd. I over sytti år hev bønder, handverkarar, born og unge teke del. Dei syng i kor, spela på lur, slær med sverd, og ber fram ein tradisjon som er større enn dei sjølve. For kvart år kjem nye tilskodarar, somme tvilande, andre fulle av von. Og kvar sumar er det nokon som går heim med den same gåsehudi, overvunne av noko dei ikkje trudde på.
Den som i dag er kongen av spelmotstand, kann i morgon verta den ivrigaste talsmann. For på Stiklestad vert ikkje berre historia fortald; ho vert levd, kjend og elska. Det er det som gjer at ein vaksen mann, som kom for å le, sit att med tåror i augo. Slik vinn kongen av Stiklestad yver alle andre kongar, og den hardaste motstandar vert gjort til ein lyttar. Det er ikkje utan grunn at folk reiser heim med gåsehudi sitjande fast i minnet og hjarta bankande i takt med dei gamle kvædi.
Kjelde: Adresseavisen