Vestmennene

Tag: personvern

  • Sjå kven PC-en din snakkar med – gratis

    Sjå kven PC-en din snakkar med – gratis

    Datamaskini di er ein travel samtalepartnar. Medan du sit og arbeider, utvekslar ho ei stillferdig strøyming av helsingar, spurnader og svar med tenarar på den andre sida av kloten. Mykje av denne trafikken er usynleg – men ho er ikkje løynd. No finst det gratis verkty som Portmaster, TCPView, Netiquette og LuLu som gjer denne skjulte samtalen synleg. Dei er som digitale kartteiknarar for den elektroniske verdi.

    Det er ei utvikling som gjev grunn til optimisme. I ei tid der programvare ofte kjem innpakka i ugjenomsynlege svarte boksar, er det ein stille siger for den opne kunnskapen når eit menneske fær innsyn i kva maskinen det eigentleg driv med. Det minner um den tidlege internett-tidsalderen, då nysgjerrigheit og deling var drivkrefter, og eitkvart nettverkssignal kunne sporast og forståast av alle som brydde seg um å læra.

    Det er ikkje tilfeldig at fleire av desse programmi er opne kjeldekodar. Her ser me eit dugnadsarbeid på tvers av landegrenser. Tryggingsforskaren Patrick Wardle, til dømes, hev laga både Netiquette og LuLu for Mac-brukarar og gjort deim tilgjengelege for alle, utan kostnad. Slike handlingar ber med seg ein klår bodskap: di eigi datatryggleik skal ikkje vera ein løyndom som berre store selskap kann forvalta. Ho skal vera noko du sjølv kann skoda og tukta.

    Gjennom slike verkty fær ein òg eit nytt perspektiv på sjølve ordet ‘nettverk’. Det er ikkje berre ein abstrakt infrastruktur; det er eit finmaska garn av samtalar millom programvaror, tenarar og tenester. Å sjå desse sambandi på skjermen er som å fylja handelsrutone på eit gamalt kart – det gjev samanheng og meining til noko som elles er skjult.

    Lykka er at me ikkje lenger treng vera framande i vårt eige digitale hus. Medan PC-en og Mac-en talar, kann me no lytta med – og velja kven som fær ordet. Det er ein smak av fridom i ein stadig meir tilknytt verd, og ein påminning um at det enno finst rom for eit medvite, sjølvstendigt tilhøve til teknologien. Slike små steg mot større innsyn er verd å heidra.

    Kjelde: ITavisen

  • Microsoft slær tilbake: – Dette er ikkje sant!

    Microsoft slær tilbake: – Dette er ikkje sant!

    I 2025, lenge før skjermbileta byrja sirkulera på X, vart ei stille tenesta lagt til i Windows 11. Namnet var «Windows Health and Optimized Experiences», og ingen ropte varsku då. Det var fyrst då ein observant brukar la ut eit innlegg og mistydde føremålet at stormen tok til – men no hev Microsoft sjølve gjeve ei roleg og opplysande forklåring som set saki i eit heilt anna ljos.

    Det er lett å skyna uroi. Når eit operativsystem dukkar upp med ei ny bakgrunnstenesta som overvaker CPU, temperatur og batteristatus, og sender data av garde, peikar tankane gjerne mot overvaking og unødig ressursbruk. Scott Hanselman, visepresident hjå Microsoft GitHub, avviste påstandane med ei blanding av teknisk klarleik og eit snev av humor: «Å SKRIVA TING MED STORE BOKSTAVAR FOR Å SKAPA DRAMA GJER DEI IKKJE DRAMATISKE,» skreiv han. Og so gav han den verkelege soga.

    Tenesta vart innførd i 2025, ikkje som eit skjult dataspann, men som eit førebuande diagnoseverktøy. Når maskini kjenner seg treg eller ustabil, lagrar ho målretta ytelsesloggar lokalt – ikkje i skya, men i ein mappe brukaren sjølv kann greida ut frå. Desse loggane vert ikkje sende med mindre brukaren aktivt vel å leggja dei ved i ei tilbakemelding gjenom Feedback Hub. Det er, med andre ord, eit friviljugt hjelpemiddel for å gje utviklarane faktagrunnlag i staden for gissing når noko klikkar.

    Her ligg det noko verdt å gleda seg yver. I ei tid der mykje programvare slepper laus nye funksjonar i ei tåke av uvisse, syner denne saki at openheit og teknisk presisjon enno hev ei røyst. Diagnostikken byggjer på Windows Performance Counters – eit rammeverk som hev vore med sidan gamle dagar, og som allereie gjev administratorar og utviklarar det same innsynet som Oppgåvehandsamaren syner vanlege brukarar. Det nye er at systemet no sjølv kann merka avvik og tilby ei vørdnad for dei som vil hjelpa til.

    Tenkj på det som ein støttefunksjon i staden for ei bør. Ein stasjonær spelmaskin kann sjølvsagt ikkje draga same battinytte av batteriovervaking som ein bærbar PC, men ustabil kjerneytelse eller minnelekkasjar er daudemarsjen for alle maskiner, same kva form dei hev. Ved å samla presise, lokalt lagra data, vert brukarane frivillige medhjelparar i eit sjølvhelbredande system. Dette er ikkje bloat – dette er eit lite stykke framtid der maskinlæring og menneskjeleg innsikt møtest for å gjera kvardagen smidigare.

    Det er heller ikkje fyrste gongen diagnostiske tenester hev skapt ståk. Frå dei tidlege hendingsloggane i Windows NT til dagens skyløysingar, hev vegen alltid vore brota med mistru. Men når mistrui møter ei faktisk utgreiing, føder det ei fredlegare og meir konstruktiv samtale. Microsoft vedgår at Windows 11 enno hev ymse ytelsesutfordringar, og dei lovar framleis betring – no med betre verktøy for å finna orsaki.

    Det finst ein særleg venleik i denne dynamikken: Eit samfunn av observante brukarar fangar upp ein detalj, reiser spursmål, og fær eit avklårande svar frå ingeniørane som byggjer programvaren. Det er ikkje alltid dei ukjende tenestene er vonde. Stundom er dei ein stum, ventande hjelpar – ein som berre bed um løyve til å gje fra seg ledtrådar når maskini møter motbakke.

    So lenge me hev røyster som Hanselman si, og so lenge brukarane er vake nok til å spyrja, er det von om at sjølv det mest vidgjetne ryktet kann snuast til ei lærerik stund. Tenesta frå 2025 er ikkje noko å ottast – ho er eit stille prov på at sjølv dei største systemi kann byggjast med ein tanke for den einstaka brukaren som berre ynskjer seg ein smellfri kvardag.

    Kjelde: ITavisen

  • Spotify testar AI-basert ID-sjekk – kontoen kan verta sletta

    Spotify testar AI-basert ID-sjekk – kontoen kan verta sletta

    Ein algoritme som ser andlitet ditt, vurderer aldri og slettar alle spori sekundet etter – dette er ikkje ei framtidsfabel, men eit stille teknologisk framsteg som no vert prøvt ut av Spotify. Det svenske lydselskapet hev byrja testa ein ny alderskontroll der kunstig intelligens granskar andlitet til brukaren, med hjelp frå identitetsverksemdi Yoti, og det er mykje meir enn berre ein portvakt for musikkvideoar med 18-årsgrense.

    Det finst ei djupt positiv vending i denne saki, som lett vert overskygga av overskrifter um sletta kontoar: me ser eit tiltak som set born og unge i sentrum på ein måte som er både skånsam og respektfull for personvernet. I staden for å stengja ute heile lydverdi, lagar Spotify eit graderte tilgjenge. Syner andlitsanalysen at ein er for ung for dei merkja videoane, misser ein berre det innhaldet – ikkje resten av tenesta. Det er først når ein ligg under den absolutte minstealdri for plattformi, at kontoen stend i fare. Og jamvel då fær ein eit høve til å sanna aldri med legitimasjonspapir på e-post. Det er eit tryggjande sikkerheitsnett, ikkje ei ublid slaktemaskin.

    Her er det teknologiske vegvalet verdt å merka seg. Andlitsskanningi hjå Yoti er bygd med ein grunnleggjande idé um at all persondata skal slettast straks kontrollen er fullførd. Ingenting vert lagra, ingenting vert bygt vidare på til andre føremål. I ei tidi der diskusjonen um sporing og overvaking er meir brennande enn nokon gong, syner denne tilnærmingi at det er mogeleg å nytta AI til å verna dei sårbare, utan å samstundes byggja ein stor persondatabank. Det er eit døme på at kloke hovud tenkjer lenger enn berre lovkravi, og tek inn over seg den tillitspakta som lyt liggja millom ein global lydtenest og dei yngste lyttarane.

    Sjølve den kulturelle sida av saki er heller ikkje lita. Musikklivet er ein stad der aldersgrenser hev vore ei utfordring sidan dei fyrste grammofonplatone kom i handeli. Før var det salsdiskar og stengde dører; seinare hev det vore ein enkel avkryssingsboks på skjermen. No vert det ein biletanalyse som ikkje dømer etter namnet eller fødselsdatoen du taster inn, men etter det einaste som ikkje lyg um dei levde åri – andlitet. Det er eit steg mot ei digital verd som møter brukaren som eit heilt menneske, og samstundes tek ansvar for at born skal få eit trygt møte med kulturen, stege for stege.

    Spotify sjølve understrekar at testen berre gjeng føre seg i utvalde marknader, og det er ei klok varsemd. Slik teknologi vert ikkje perfekt yver natti. Nokre andlit vil verta mistolka, men då er det lagt inn ei livline: legitimasjonsupplastingi. Det er eit samspel millom maskin og menneske som minner um den gamle handverkartanken – det eine korrigerer det andre. Og nett som i all god handverk, er det omsynet til sluttbrukaren som er det berande. Her er sluttbrukaren ikkje berre den vaksne, men òg den som enno ikkje er gamal nok til å skyna rekkeviddi av sitt eige val. Å tryggja deim er ein stille, men edel gjerning i ei digital samtid som ofte gløymer dei små.

    Difor kann ein sjå på denne nyordningi som eit frampeik mot ein meir tilpassa og aldersmedveten internettkvardag. Det er ikkje eit spursmål um å stengja ute, men um å opna dei rette dørene til rett tid. Og når teknologien gjer det på ein måte som slettar spori etter seg, då er det grunn til å lyfta blikket og sjå at her ligg eit stillferdig framsteg, eitt som kann gjera at morgondagens unge vaksne fer ein sundare inngang til lydens rike.

    Kjelde: ITavisen

  • EY utvidar kvantedatabehandling med eit system på staden for verksemds-AI.

    EY utvidar kvantedatabehandling med eit system på staden for verksemds-AI.

    Det brusar ikkje lenger berre i teoretiske tidsskrift og forskingslaboratorium; no stend ein kvantedatamaskin på plass i eit kontorbygg i Toronto. Den globale tenesteverksemdi EY hev teke steget frå forsking til fysisk installasjon, og dermed opnar seg nye dører for både kunstig intelligens og næringsliv.

    Investeringi er ein del av ein større plan på over tre milliardar dollar som skal føra AI og kvanteteknologi saman. Tanken er å laga eit miljø der svært kjenslevare arbeidsbelastningar – som optimalisering, avdekkjing av svik, datatryggleik og storskala risikostyring – kann køyrast under full kontroll. Det er ei historisk vending, for her er det ikkje lenger tale um pilotprosjekt; ein ser faktisk innføring i verksemdi.

    Det som gjer steget serskilt verdfullt, er at EY sjølve eig og styrer infrastrukturen. Data held seg innanfor eigne veggjer, noko som er avgjerande for organisasjonar med strenge krav til personvern og regelverk. Eigarskapen gjev dessutan rom for omfattande testing og finpuss av kvanteapplikasjonar før dei vert sende ut til kundar. Soleis vert det ikkje berre eit leiketøy for teoretikarar, men ein reiskap for røyndomsnære behov – alt frå varsling og logistikk til avgjerdstøtte.

    EY Canada stend i spissen for initiativet og vert no ein global innovasjonshub for kvanteteknologi. Dei nyttar ein serskild «Klient null»-metode: nye løysingar vert fyrst utvikla og testa internt, før kundane får ta dei i bruk. Biren Agnihotri, teknologidirektør i EY Canada, meiner at dette skifter ordskiftet kring kvanteteknologi frå konsept til praktisk nytte. Slik vert lokale talent og eit sterkt partnarskap drivkraft for å omsetja innovasjon til konkrete løysingar.

    Samstundes legg verksemdi stor vekt på tillit. Joe Depa, global innovasjonssjef, peikar på at krafti i ein kvantemaskin må parast med ansvar – å verna kjenslevare data medan ein nyttar teknologien til å løysa det som verkeleg monar, frå nettryggleik til presisjonsmedisin. I ei tid der AI alt endrar arbeidskvardagen, kann kvantemaskinen endra sjølve grensone for kva som er mogeleg. Det er ein påminning um at framsteg og tryggleik må ganga hand i hand.

    Satsingi fell saman med lanseringa av EY sin eigen AI-plattform, eit teikn på at kunstig intelligens og kvantekraft no vert tenkt saman frå grunnplanet. Når eit selskap av denne storleiken sèt milliardar inn på framtidsretta teknologi og samstundes trekkjer fram dataetikk og styring, gjev det von. Det mest spennande er kanskje ikkje sjølve datamaskinen i Toronto, men at ho representerer ei ny tid der teoretiske draumar finn veg til reelle kontor og verksemder. Kan henda er det nett her, i stilla kring dei nedkjølte prosessorane, at morgondagens løysingar vert til.

    Kjelde: eeNews Europe

  • Advantech utvidar Edge AI-porteføljen sin med NVIDIA Jetson T2000 og T3000.

    Advantech utvidar Edge AI-porteføljen sin med NVIDIA Jetson T2000 og T3000.

    865 FP4 TFLOPS i ei 70-watts innpakning er ikkje lenger eit tal som hoyrer heime i ei fjern skyløysing – det kjem no til å bu i armen på ein robot eller i ein verkstadautomat rett ved samlebandet. Advantech har kunngjort at dei utvider Edge AI-porteføljen sin med støtte for NVIDIA sine nye Jetson T2000- og T3000-modular, og dermed fylgjer ein lang tradision med å trekkja kraftig databehandling ut or dei store datasentri og inn i maskinene som faktisk arbeider ute i verdi.

    Nyhendet peikar mot eit stillferdig, men djuptgripande skifte. I fleire mannsaldrar har tung utrekning vore bunden til sentraliserte anlegg: fyrst stormaskinar, sidan skyløysingar. No byrjar brikkene å verta so kompakte og energigjerrige at avanserte kunstige intelligensar – sjølv store språkmodellar og visjonsmodellar – kann køyrast lokalt på ein verkstadrobot, ei leveringsdrone eller eit overvakingskamera. Med Jetson T3000 fylgjer opp mot 865 FP4 TFLOPS i eit termisk hylster på berre 70 watt, medan den meir budsjettvenlege T2000 leverer 400 FP4 TFLOPS på 40 watt. Det er på høgd med ytinga frå dei langt meir straumkrevjande T5000-modulane, men med mindre varmeutvikling og lågare kostnad – ein kombinasjon som gjer det mogelegt å setja intelligent maskinsyn og autonome avgjerder inn i langt fleire fysiske miljø.

    For europeisk industri og norsk verkstadteknologi er dette ikkje berre ein brikkepresentasjon, men eit steg nærare ein kvardag der robotane ikkje treng å spørja ei sky om lov for å ta eit grep. Advantech byggjer ut heile Thor-familien i sine MIC-AI- og MIB-serieplattformer, medrekna avanserte robotkontrollar som AFE-A702 og flerkameravisjon i AIR-075, utstyr som kann koplast rett til fleire IP-kamera gjennom innebygde 10GbE-grensesnitt utan eksterne svitsjar. Dermed vert installasjonane enklare, responstidi stuttare og personvernet tryggare – datai slipper aldri ut av fabrikkhallen.

    Historisk sett er slike sprang sjeldan høglydte. Dei minner meir um den gongen straummotoren vart liten nok til å setjast på kvar verkstadbenk, ikkje berre i ein sentral drivaksling. Eller då mikrokontrollarane fyrst gjorde det mogelegt å gjeva kvar hushaldningsmaskin eit eige, lite hovud. Det er i denne tradisjonen ein bør lesa framstøyten frå Advantech og NVIDIA: ein stille demokratisering av kunstig intelligens, der avanserte resonnement vert lokal infrastruktur, ikkje ein teneste ein abonnerer på.

    Ein må heller ikkje gløyma det språklege og kulturelle aspektet. Når maskinlæring flytter ut til kanten, opnar det for modellar som kann tala norske dialekter, kjenna att lokale produktmerke eller lesa handskrivne vedlikehaldsloggar frå ein vestlandsk mekanikar, alt utan å senda sensitive data over landegrenser. Det er ein fridom som byggjer på den same brikketeknologien som no skal ut på marknaden fyrste kvartal 2027.

    Advantech, som Elite Partner hjå NVIDIA, hev alt systemutviklarar i tankane. Plattformene deira skal hjelpa dei som vil ha robotar, autonome maskiner og agentbasert AI raskt i produksjon. For eit land som Noreg, med spreidd busetnad, ein avansert prosessindustri og veksande havbruksautomasjon, er dette ei utvikling som fortener merksemd. Her ligg ikkje framtidi i ein blinkande serverhall langt borte – ho kjem til å sitja i ein liten, viftefri boks på veggen i naustet, i landbruksroboten på bøen eller i den sjølvkøyrande trucken på lageret. Det er ei styrking av det lokale, av den konkrete staden, og eit framifrå døme på at teknologisk framsteg ofte er på sitt beste når det gjer seg usynleg.

    Kjelde: eeNews Europe

  • Difor vurderer Apple å droppa viktig smartbrillefunksjon.

    Difor vurderer Apple å droppa viktig smartbrillefunksjon.

    Kamera i brilleinnfatningi er alt forbode på sjukehus, i rettssalar og på treningssenter – ikkje av di teknikken sviktar, men av di folk kjenner seg utrygge når kva som helst kann fangast upp og lagrast utan samtykke. No stig Apple fram med ei overraskande vending: dei vurderer å droppa sjølve mogelegheiti til å filma og fotografera frå sine komande smartbriller.

    Bak avgjerda ligg ikkje teknisk vanmakt, men ein medviten personvernstrategi. Medan konkurrentar som Meta hev fått hard medfart for manglande omsyn til dei som vert filma i det stille, vil Apple heller byggja tillit frå grunnen av. Selskapet diskuterer internt um brillone skal ha kamera berre for KI-analyse av umgjevnadene – utan at brukaren kann lagra biletæte eller film. Tanken er at Siri AI skal kjenna att gjenstandar, stader og tekst, medan sjølve synsinntrykki ikkje vert tekne vare på.

    Det er ei linje som peikar framover, ikkje attover. Ved å setja grenser for kva einingi gjer, frigjer ein seg frå den uhyggjestemningi som hev fest seg ved smartbriller med løynde augo. For norsk folkeskikk hev alltid sett ein æra i å lata folk få ha sitt eige rom – ein verdi som no fær teknologisk ryggdekning. Når Apple samstundes lovar mest mogeleg lokal handsaming av data på sjølve einingi, utan skyopplasting eller andlitskjensle, vert brillone meir lik ei snild hjelpar enn ein vaktar.

    Her ligg voni for ei ny tid. Smarte briller som ikkje kann missbrukast til snikfilming, men like fullt gjev rikare informasjon um verdi rundt oss, kann opna dører for folk med nedsett syn, for reisande i framande byar, eller for den som vil ha fakta um eit bygg eller eit kunstverk utan å ta upp telefonen. Den same viljen til avgrensing kann gjeva heile produktkategorien eit betre rykte og ei breidare godtaking.

    Historisk set hev nyvinningar ofte tapt seg i fyrste møte med ålmenta dersom dei trampa på grunnleggjande umsyn. Apple synest å ha lært av slike feilsteg. Når selskapet jamvel arbeider med personvernfunksjonar som ikkje finst i nokon av deira noverande produkt, teiknar det eit bilete av ei framtid der teknologi og fridom ikkje er motsetnader. Dei bryggjer ikkje på at KI-en enno ikkje er sterk nok til å bera brillone åleine – dei kjenner sin vitjingstid og vel tillit fyrst.

    Dette er ikkje berre ei industriell tilpassing; det er eit teikn på eit modnare tilhøve millom skapar og brukar. Marknaden fær sjå at ein kann velja vekk freistande funksjonar for å vinna noko større: ro i sinnet og respekt for medmenneskjet. I ei tid der digital overvaking aukar, er det forfriskande å sjå ei verksemd som set grenser for seg sjølv – og kanskje lærer heile teknikkloten at stundom er mindre verkeleg meir.

    Kjelde: ITavisen

  • Brukte mobilens «sjølvdestruksjonskode» under passkontrollen – no er han tiltalt.

    Brukte mobilens «sjølvdestruksjonskode» under passkontrollen – no er han tiltalt.

    Eit einaste tastetrykk kann gjera ein telefon til ein ubrukeleg klump – og det er nett denne brå vendingi som gjer rettssaki mot Samuel Tunick i USA so tankevekkjande. For kva hender når borgarar tek digitalt sjølvforsvar i eigne hender, og styremaktene svarar med tiltale? Her ligg eit djupare verdskifte og ulmar, men og eit vonfullt teikn um at den einskilde sin trong til personvern slett ikkje er avleggs.

    Saki, som no er komen for retten, gjeld ein amerikanar som nytta eit nødpassord på si Pixel-telefon med GrapheneOS. Då tollarar ved grensa kravde tilgjenge og han gav deim ein kode, vart innhaldet sletta i ein fart – telefonen starta på nytt som eit tomt skal. Påtalemakti meiner dette var brot på ei føderal lov um å øydeleggja eigedom eller bevis, medan forsvaret peikar på at grensekontrollen var ulovleg. Mykje står på spel juridisk, men det som verkeleg skin ut or sakstilhøvet, er tanken på mennesket som aktivt vernar um sitt eige liv på den digitale arenaen.

    Funksjonen i GrapheneOS er ikkje ein spøkefull løyndom, men eit vel gjennomtenkt verktøy for naudssituasjonar. Eit eige nødpassord set brukaren i stand til å tørka ut maskini på eit blunk um tvang skulde melda seg. Slikt kann minna um gamle dagars brenning av brev før fienden når fram, berre på eit vis som fangar inn heile brevskapar, fotografi, samtalar og ferdslespor i eitt einaste grep. Det er ein påminning um at sjølv i ei tid der store datasystem samlar inn meir enn nokon gong, finst det rom for sjølvråderett – ikkje minst for dei som set seg inn i kva andrelektronikken deira verkeleg kann gjera.

    Norske tryggjingsfolk hev alt merka seg ringverknadene. Runa Sandvik, ein kjend tryggjingsrådgjevar, peikar på det praktiske i å planleggja vel framfor å lata tingen gå på lykke og fromme. Hennar råd er enkelt og framtidsretta: tenk gjenom kva slag data du ber med deg yver landegrenser, og last heller ned det du treng når du er vel framme. Ei slik haldning snur spørsmålet frå stengsler og mistru til ei roleg og førebuande livsvisdom.

    Saki om Tunick reiser sjølvsagt vanskelege spursmål um kvar grensa gjeng for statsmakt ved innreise. Men um ein ser ut yver rettssalsveggene, er det ikkje vondt å få auga på ein ljosare grunntone. For fyrste gong er eit nødpassordmekanisme dradt fram i ljoset og vert rettsleg prøvt, ikkje berre i mørke forumtrådar millom spesielt interesserte. Det gjer at samfundet lyt tala um digitalt sjølvforsvar som eit faktisk fenomen, ikkje som ein sær hobby. Alt medan domstolane finn si form, fær ålmenta ein sjeldsynt sjanse til å læra meir um korleis frigjeringsteknologi verkar i røyndi.

    Difor er dette ei forteljing um mogelegheiter. Det er ei forteljing um at nybrotsarbeid i open kjeldekode – slik GrapheneOS er – gjev vanlege folk verktøy som fyrr var forsvunne i tunge tryggingsapparat. Og det er ei forteljing um at gamle krav til privatliv og verde finn nye former, frå brevbrann til tastetrykk, og held fram med å setja djupe spor i rettsutviklingi. Den dagen dom fell, vil røystene ikkje berre handla um ein mann frå Atlanta, men um det romet me alle skal ha til å eiga våre eigne minne.

    Kjelde: ITavisen

  • Treng me ei samtykkelov for KI-briller?

    Treng me ei samtykkelov for KI-briller?

    Eit par KI-briller på naseryggen kann i dag fanga inn andlit, samtalar og heile rørslemønster – og senda dei til skyi for analyse. Det er ikkje framtidsfabulering; det er røyndom som alt ligg i butikkhyllone. Professor Inger Marie Sunde ved Politihøgskolen hev no reist spursmålet um ei samtykkelov for slike briller, og med det lagt grunnen for ei samtale som når langt utover teknikkens eigne krinsar.

    Innlegget hennar er ikkje eit rop um forbod, men ei stillferdig innbyding til umtanke. I ei tid der digitale verktøy veks snøggare enn lovgjevingi, er det eit sunnskapsteikn at nettopp ein politikar-skulert jurist tek ordet. For den norske rettskjensla hev djupe røter. Dei gamle lovene um heimfred og gardsfred var ikkje tomme bokstavar; dei verna um ein kvardagsro som framleis sit i folkesjela. Å ikkje verta sett utan løyve når ein berre er seg sjølv, hev vore ein kjerneverdi i bygder og byar like sidan den fyrste tunet vart rydda.

    Samstundes er dei nye brillone noko langt meir enn ein trugsel. For den som strider med å kjenna att kjende andlit, kann slik teknikk vera ein mild hjelpar som kviskrar namnet i øyret. For blinde og svaksynte opnar briller med kamera og kunstig intelligens dører til sjølvstende som fyrr var stengde. Turisten som ikkje skynar skilti på ein framand stad, fær tekst umsett beint inn i synsfeltet – nærast som eit under av vår tid. Difor er det klokt at samtala um samtykkelov ikkje vert eit krav um å stogga utviklingi, men ei oppmoding um å byggja ho inn i eit etisk landskap.

    Kvar skal grensa ganga? Kva rett hev ein forbipasserande til ikkje å verta filma og analysert? Dette er spursmål som høver seg i eit land der ein frå gamalt av hev sett på fridomen til å vera i fred som ein grunnstein i samfunnet. Professor Sundes innlegg minner um at teknologi aldri er verdinøytral. Men den norske tradisjonen for brei samfunnsdebatt – med røter attende til tinget på 800-talet – syner at ein kann møta slike utfordringar med open, sakleg samtale. Her er ikkje målet å skapa frykt, men å tryggja at den nære framtidi vert bygd på same grunnmur av tillit som hev bore landet fram.

    Andletet utetter kann vera ukjendt, men innetter er det eit spursmål um kva slags medmenneske ein vil vera. Det er i denne spenninga millom det gamle og det nye at svaret på spursmålet um ei samtykkelov ligg – og det er ein rikdom at slike røyster fær høyra til i offentlegheiti, før brillone hev fest grepet for alvor.

    Kjelde: Aftenposten

Fylg oss: YouTube Telegram
Meld deg inn i Vestlandske Mållag

Få dei fem viktigaste sakene frå Vestmennene rett i innboksen - éin e-post i veka.

Andre prosjekt: Fjordgefluster.no Nordisches.se Maalmannen.no