Vestmennene

Tag: Nyskaping

  • Det hender noko i gründerbyen Bergen.

    Det hender noko i gründerbyen Bergen.

    Pengane strøymer til nye idear i Bergen som aldri før. Det er ikkje tilfeldig; det er eit teikn på at byen trur på framtidi.

    Bergen hev alltid vore ein by som måtte tenkja nytt. Han vart bygd på handel, sjøfart og evna til å finna nye utvegar. Då seglskutone vart avløyste av dampskip, fann byen nye vegar. No er det digitale tenestor, grøn teknologi og kunnskapsrike miljø som ber arven vidare.

    Det som skjer no, handlar ikkje berre um pengar. Det handlar um menneske. Kvar ny idé som får hjelp til å veksa, skapar arbeidsplassar, lærdom og ny stoltleik. Unge fagfolk som elles kanskje hadde reist frå byen, får no ein grunn til å verta verande. Det gjer noko med heile byen når dei som bur der, ser at det dei drøymer um, kann verta røyndom.

    Det er heller ikkje slik at det nye kjem i staden for det gamle. Bergens sterke maritime miljø og handelsliv gjev nyskapingi ein fast grunn å stå på. Ein gründer som vil utvikla noko nytt, kann henta røynsle frå reiarlag, verkstader og forskingsmiljø. Dette samspelet mellom gamalt og nytt er ein av dei største styrkane i byen.

    Det er lett å la seg imponera av store tal, men det viktigaste er kva satsingi fører med seg i det daglege. Når ein ny idé vert til eit produkt som gjer kvardagen lettare, eller ei teneste som bind menneske saman, då er det vinst for heile samfunnet. Slik nyskaping hev ein eigen rytme: ho byrjar ofte smått, men veks når mange nok trur på henne.

    Det som skjer i Bergen no, er ikkje berre eit tal i ein statistikk. Det er eit vitnemål um at ein by kann fornya seg utan å missa sjeli si. Når satsingi på nyskaping er større enn nokon gong, ligg det ein stille optimisme i lufti: trui på at morgondagen kann verta endå betre. Det er ein arv verd å ta vare på.

    Kjelde: Bergens Tidende

  • Vil innføra mellombels forbod mot KI-brillor

    Vil innføra mellombels forbod mot KI-brillor

    Eit mellombels forbod mot KI-briller på offentlege stader er ikkje eit nei til ny teknologi. Det er eit teikn på at samfunnet tek eit vanskeleg spursmål på alvor, og vil finna ein veg der både nyskaping og tillit kann leva side um side.

    Regjeringi vil setja ei slik mellombels grense for skular, sjukehus, kjøpesenter og parkar. Samstundes skal ei ekspertgruppe greida ut korleis ei varig, nasjonal regulering bør sjå ut. Det er ikkje eit totalforbod; teknologien skal ikkje leggjast død. Det er ein freistnad på å byggja eit regelverk som ikkje kjem halsande etter, men som veks fram saman med den nye kvardagen.

    Dette er ikkje fyrste gongen samfunnet stend framfor slike spursmål. Då fotoapparatet vart kvardagsleg, vart det òg naudsynt å tala um kva for bilete ein kann ta av andre utan løyve. Då telefonen fekk kamera, kom dei same spursmåli upp att. No kjem brillene, og dei er meir stillferdige enn nokon gong. Det er nett dette styresmaktene vil møta med eit arbeid bygt på ettertanke og kunnskap, ikkje med ein brå reaksjon.

    Det gledelege er ikkje berre at folk skal sleppa å kjenna seg overvaka. Det er at ein held fast på at skulegardar, sjukehusgangar og parkbenkar er sams rom der tillit hev ein eigen verdi. Ein skulegard der born leikar utan otte for at kvar rørsle vert fanga upp og lagra, er ikkje noko ein skal gjeva frå seg lett. Det same gjeld stova på sjukehuset og benken i parken. Desse stadene hev ein annan rytme enn skjermen, og den rytmen er verd å halda på.

    Samstundes opnar ekspertgruppa for at KI-briller kann få si rolle i framtidi. Kanskje vil hjelpemiddel for blinde og svaksynte draga nytte av nett slik teknologi. Kanskje vil briller med KI gjera kvardagen lettare for mange, berre dei gode rammone er på plass. Det er ein sunn måte å møta nyskaping på: ikkje med redsle, men med nysgjerrigheit og klare grenser.

    Difor er dette eit sjeldant døme på politikk som freistar å tenkja lengre enn til morgondagens avisforside. Det vert ikkje berre sagt kva som ikkje skal gjelda; det vert òg lagt til rette for å finna ut kva som bør gjelda. Ei slik framferd gjev rom for at teknologien kann verta ein tenar, ikkje ein herre, i dei romi der folk lever sine liv.

    Noreg kann med dette visa at eit lite land ikkje treng vera sistemann til å ta i bruk nye verktøy. Det kann vera fyrstemann til å ta dei rette grepi samstundes, slik at fridom, tillit og teknologisk framsteg ikkje vert sett upp mot kvarandre, men fær veksa saman.

    Kjelde: NRK

  • Den underjordiske avlingen

    Den underjordiske avlingen

    Eit einaste ljosglimt djupt inne i den gamle kalkgruva til Franzefoss vart byrjingi på ei stillferdig grøn revolusjon. Det er ikkje lenge sia det berre var skumring og stille der inne. No veks det grøne blad i rad og rekkje under ljoset frå spesialtilpassa LED-lamper, og lufti er fylt av angen av friske urter.

    Folk i distriktet kann snart henta fersk salat, basilikum og ruccola frå bergromet – dyrka fram utan korkje mold eller dagljos. Det er eit tankevekkjande samantreff at den same gruva som ein gong gav bønder kalk til å betra jordsmonnet på åkrane, no gjev grønsaker direkte til bygdi. Gruva tener ikkje lenger berre som eit minne um ein svunnen industri, men som ein aktiv part av lokalsamfunnet.

    Den underjordiske dyrkingi er meir enn eit snodig eksperiment. Her møtest gamal næringsdrift og ny teknologi på ein klok måte. Temperaturen i gruva er jamn året rundt, og vernet mot vêr og vind gjer at ein slepp å nytta kjemiske sprøytemiddel. Ein sparer transport og byggjer ikkje ned dyrbar matjord oppå mark. Slik vert dei uttømde bergromi ikkje lenger eit uttrykk for slutt, men for ny byrjing.

    Ordet «underjordisk» fær tankane til gamle segner um huldrefolk og dvergar i fjellet, men her handlar det um eit heilt konkret avlingsbruk. Det viser at den gamle mystikken kann sameinast med framtidsretta nyskaping. Dette nyhendet frå Franzefoss-gruva openberrar ein veg som mange fleire kann slå inn på. Noreg hev tusundvis av nedlagde gruver og fjellhallar – kvifor ikkje la dei bløma på nytt, bokstavleg tala?

    Det vesle ljosglimet hev vorte eit fyrtårn for kva som er mogeleg når ein tenkjer nytt um gamle rom. Frå eit tomrom i berget til ein grønskande hage – det er ei framtid som allereie er i emning. Kanskje vert det underjordiske avlingsbruket ein dag like sjølvsagt som drivhuset, og kalkgruva ved Franzefoss stend att som det fyrste dømet på ein ny tanke.

    Kjelde: NRK

  • Er ultrabreie den nye trenden?

    Er ultrabreie den nye trenden?

    16:10 – to små tal som kann endra heile smarttelefonopplevingi. For over ti år sidan var telefonane breiare og minte meir um små tavler. So kom eit kappløp um å pressa mest mogelegt skjerm inn i ei handvenleg høgd, og resultatet vart lange, smale panel på 20:9 eller meir. No kjem ein motrørsle, og ho er so mykje meir spennande enn dei sedvanlege oppgraderingane i prosessorkraft og kamerapikslar. Huawei er på veg med Nova X, ein heilt vanleg smarttelefon, men med eit uvanleg breidt 16:10-lerret. Det er ikkje ein brettemodell, og nett det gjer nyhendet so uppløftande.

    Her talar ein ikkje berre um ei dyr nisjeløysing, men um ei mogeleg ny hovudstrøyming. Fleire produsentar fylgjer alt med. Oppo skal ha planar for eit liknande format i 2027, og Samsung pønsar på breiare former for dei samanleggbare borni sine. Jamvel Apple hev rykte kring ei breiare iPhone. Det er som um heile industrien samstundes hev innsett at dei avlange glasi ikkje er den einaste vegen fram.

    Kva er det då som gjer 16:10 so tiltalande? For det fyrste byd det på eit romslegare lerret for auge og fingrar. Spel og film fær meir luft, og tastaturet vert mindre trongt. Men den djupare gleda ligg i noko enklare: formatet likjest ei oppslått bok, eit skrivehefte, ei gammal dagbok. Desse formene hev fylgt menneskja i mannsaldrar, og dei gjev ei naturleg ro som dei høge, smale rutone sjeldan byd på.

    Nova X kjem i to utgåvor. Den rimelegaste fær eit batteri på yver 7000 mAh – eit tal som fær ein til å tenkja på dagar, ikkje timar, millom kvar lading. Toppmodellen fær ein Kirin 9020S-prosessor, trippelkamera med periskop-telelinsa og trådlaus lading. Det er ikkje berre ein brei skjerm; det er ein fullvaksen telefon som tek formatet på alvor.

    Sjølvsagt melder spursmålet seg: vert han for brei for ei hand? Truleg, men det er kanskje ikkje so farleg. Ein telefon som innbyr til å haldast med båe hender, kann faktisk få folk til å stogga litt upp, lesa meir medvitne og spela meir fokusert. I ei tid der dei fleste skrollar tankelaust med ein tommel, kann ei liti motrørsle vera sundt.

    Og nett her ligg noko stort. Mobilmarknaden hev lenge sakna verkeleg nytenking. No kjem ei frisk strøyming frå aust som ikkje berre kopierer, men utfordrar. Det er for tidleg å segja um 16:10 vert den nye normalen, men sjølve viljen til å prøva noko anna er ein siger i seg sjølv. Kanskje sit ein i sofaen um eit par år med ein telefon som minner meir um ei god bok enn um ein fjernkontroll – og smiler ved tanken på kor langt teknologiutviklingi hev kome.

    Kjelde: ITavisen

  • USA-fond har gjort storkjøp i Trondheim. NTNU-professor fekk ein halv milliard.

    USA-fond har gjort storkjøp i Trondheim. NTNU-professor fekk ein halv milliard.

    Ein halv milliard kroner. Det er den stille, men talande summen som no ligg att hjå NTNU-professor Curtis Hays Whitson etter at eit amerikansk fond gjorde eit stort innkjøp i eit programvareselskap frå Trondheim. Sjølve handelen var på 1,6 milliardar kroner, og Whitson, som var med på å skapa selskapet, fekk 550 millionar for sin lut. Likevel var tonen frå gründeren roleg: «Business as usual», lydde det nøkterne svaret.

    Det er nett denne sindige, jamne haldningi som ofte kjenneteiknar dei djupaste framstegi i norsk innovasjon. Dei store tals kraft vert ikkje alltid møtt med fyrverkeri, men med ein slags sjølvsagd tillit til at god forsking og hardt arbeid ber med seg verdi. Curtis Hays Whitson er ikkje ein vanleg gründer; han er ein internasjonalt anerkjend professor i petroleumsteknologi, ein mann som i årevis har bygd bruer millom tung akademisk innsikt og praktisk programvareutvikling. Selskapet han var med å grunnleggja, har levert avanserte løysingar for olje- og gassindustrien, og det er denne unike kombinasjonen av kunnskapsrikdom og teknisk presisjon som no har fanga interessa til amerikanske investorar.

    For Trondheim og NTNU-miljøet er dette ikkje berre ei god nyheit – det er ei stadfesting av ein lang og målretta strategi der idear får veksa frå laboratorium til globale marknader. Mykje av den programvara som i dag hjelper ingeniørar verda rundt med å forstå undergrunnen, har røtene sine i dei stille kontorlokalane ved Gløshaugen. Å sjå eit slikt produkt vert verdsett til 1,6 milliardar kroner er eit prov på at norsk forskingsbasert næringsliv stend seg i hard internasjonal tevling.

    Det er og verdt å leggja merke til korleis denne avtalen syner ein veksande tendens: at djupt spesialisert, norsk programvare trekkjer til seg store utanlandske investeringar. Amerikanske fond leitar ikkje etter kvikk vinst; dei leitar etter tryggleik, framtidsretta teknologi og solide folk. Når dei då vel å leggja store summar i eit trøndersk selskap, er det eit tillitsvotum til både menneski og systemi bak. Det er ikkje tilfeldig at det skjer i Trondheim – ein by med ei særskild evne til å fostra tette band millom høgskule og næringsliv.

    Professor Whitson sjølv tek det heile med fatning. Det er som um han, med sine 550 millionar kroner, berre held fram arbeidsdagen. For det er kanskje den djupaste sannningi ved denne soga: Dei som verkeleg skapar noko stort, gjer det ikkje for gullgravingi si skuld, men for sjølve saki. Dei byggjer programvare, dei løyser gåter, dei deler kunnskap. Rikdomen kjem som ein fylgje av ein indre, fagleg givnad.

    Og soleis vert eit enkelt oppkjøp ikkje berre ei transaksjon, men ein rosenkrans til den stille, langsame krafti som bur i norsk forsking og utvikling. Medan verdi stirer på summane, held arbeidet fram. Morgondagens teknologiske sprang vert til i dei same miljøi, med dei same haldningane, i den same byen ved Nidelvi. Det er, når alt kjem til alt, ganske rørande – og slett ikkje berre «business as usual». Det er ei arv me fær gleda av å sjå veksa.

    Kjelde: Adresseavisen

Fylg oss: YouTube Telegram
Meld deg inn i Vestlandske Mållag

Få dei fem viktigaste sakene frå Vestmennene rett i innboksen - éin e-post i veka.

Andre prosjekt: Fjordgefluster.no Nordisches.se Maalmannen.no