Vestmennene

Tag: Nyskaping

  • Den underjordiske avlingen

    Den underjordiske avlingen

    Eit einaste ljosglimt djupt inne i den gamle kalkgruva til Franzefoss vart byrjingi på ei stillferdig grøn revolusjon. Det er ikkje lenge sia det berre var skumring og stille der inne. No veks det grøne blad i rad og rekkje under ljoset frå spesialtilpassa LED-lamper, og lufti er fylt av angen av friske urter.

    Folk i distriktet kann snart henta fersk salat, basilikum og ruccola frå bergromet – dyrka fram utan korkje mold eller dagljos. Det er eit tankevekkjande samantreff at den same gruva som ein gong gav bønder kalk til å betra jordsmonnet på åkrane, no gjev grønsaker direkte til bygdi. Gruva tener ikkje lenger berre som eit minne um ein svunnen industri, men som ein aktiv part av lokalsamfunnet.

    Den underjordiske dyrkingi er meir enn eit snodig eksperiment. Her møtest gamal næringsdrift og ny teknologi på ein klok måte. Temperaturen i gruva er jamn året rundt, og vernet mot vêr og vind gjer at ein slepp å nytta kjemiske sprøytemiddel. Ein sparer transport og byggjer ikkje ned dyrbar matjord oppå mark. Slik vert dei uttømde bergromi ikkje lenger eit uttrykk for slutt, men for ny byrjing.

    Ordet «underjordisk» fær tankane til gamle segner um huldrefolk og dvergar i fjellet, men her handlar det um eit heilt konkret avlingsbruk. Det viser at den gamle mystikken kann sameinast med framtidsretta nyskaping. Dette nyhendet frå Franzefoss-gruva openberrar ein veg som mange fleire kann slå inn på. Noreg hev tusundvis av nedlagde gruver og fjellhallar – kvifor ikkje la dei bløma på nytt, bokstavleg tala?

    Det vesle ljosglimet hev vorte eit fyrtårn for kva som er mogeleg når ein tenkjer nytt um gamle rom. Frå eit tomrom i berget til ein grønskande hage – det er ei framtid som allereie er i emning. Kanskje vert det underjordiske avlingsbruket ein dag like sjølvsagt som drivhuset, og kalkgruva ved Franzefoss stend att som det fyrste dømet på ein ny tanke.

    Kjelde: NRK

  • Er ultrabreie den nye trenden?

    Er ultrabreie den nye trenden?

    16:10 – to små tal som kann endra heile smarttelefonopplevingi. For over ti år sidan var telefonane breiare og minte meir um små tavler. So kom eit kappløp um å pressa mest mogelegt skjerm inn i ei handvenleg høgd, og resultatet vart lange, smale panel på 20:9 eller meir. No kjem ein motrørsle, og ho er so mykje meir spennande enn dei sedvanlege oppgraderingane i prosessorkraft og kamerapikslar. Huawei er på veg med Nova X, ein heilt vanleg smarttelefon, men med eit uvanleg breidt 16:10-lerret. Det er ikkje ein brettemodell, og nett det gjer nyhendet so uppløftande.

    Her talar ein ikkje berre um ei dyr nisjeløysing, men um ei mogeleg ny hovudstrøyming. Fleire produsentar fylgjer alt med. Oppo skal ha planar for eit liknande format i 2027, og Samsung pønsar på breiare former for dei samanleggbare borni sine. Jamvel Apple hev rykte kring ei breiare iPhone. Det er som um heile industrien samstundes hev innsett at dei avlange glasi ikkje er den einaste vegen fram.

    Kva er det då som gjer 16:10 so tiltalande? For det fyrste byd det på eit romslegare lerret for auge og fingrar. Spel og film fær meir luft, og tastaturet vert mindre trongt. Men den djupare gleda ligg i noko enklare: formatet likjest ei oppslått bok, eit skrivehefte, ei gammal dagbok. Desse formene hev fylgt menneskja i mannsaldrar, og dei gjev ei naturleg ro som dei høge, smale rutone sjeldan byd på.

    Nova X kjem i to utgåvor. Den rimelegaste fær eit batteri på yver 7000 mAh – eit tal som fær ein til å tenkja på dagar, ikkje timar, millom kvar lading. Toppmodellen fær ein Kirin 9020S-prosessor, trippelkamera med periskop-telelinsa og trådlaus lading. Det er ikkje berre ein brei skjerm; det er ein fullvaksen telefon som tek formatet på alvor.

    Sjølvsagt melder spursmålet seg: vert han for brei for ei hand? Truleg, men det er kanskje ikkje so farleg. Ein telefon som innbyr til å haldast med båe hender, kann faktisk få folk til å stogga litt upp, lesa meir medvitne og spela meir fokusert. I ei tid der dei fleste skrollar tankelaust med ein tommel, kann ei liti motrørsle vera sundt.

    Og nett her ligg noko stort. Mobilmarknaden hev lenge sakna verkeleg nytenking. No kjem ei frisk strøyming frå aust som ikkje berre kopierer, men utfordrar. Det er for tidleg å segja um 16:10 vert den nye normalen, men sjølve viljen til å prøva noko anna er ein siger i seg sjølv. Kanskje sit ein i sofaen um eit par år med ein telefon som minner meir um ei god bok enn um ein fjernkontroll – og smiler ved tanken på kor langt teknologiutviklingi hev kome.

    Kjelde: ITavisen

  • USA-fond har gjort storkjøp i Trondheim. NTNU-professor fekk ein halv milliard.

    USA-fond har gjort storkjøp i Trondheim. NTNU-professor fekk ein halv milliard.

    Ein halv milliard kroner. Det er den stille, men talande summen som no ligg att hjå NTNU-professor Curtis Hays Whitson etter at eit amerikansk fond gjorde eit stort innkjøp i eit programvareselskap frå Trondheim. Sjølve handelen var på 1,6 milliardar kroner, og Whitson, som var med på å skapa selskapet, fekk 550 millionar for sin lut. Likevel var tonen frå gründeren roleg: «Business as usual», lydde det nøkterne svaret.

    Det er nett denne sindige, jamne haldningi som ofte kjenneteiknar dei djupaste framstegi i norsk innovasjon. Dei store tals kraft vert ikkje alltid møtt med fyrverkeri, men med ein slags sjølvsagd tillit til at god forsking og hardt arbeid ber med seg verdi. Curtis Hays Whitson er ikkje ein vanleg gründer; han er ein internasjonalt anerkjend professor i petroleumsteknologi, ein mann som i årevis har bygd bruer millom tung akademisk innsikt og praktisk programvareutvikling. Selskapet han var med å grunnleggja, har levert avanserte løysingar for olje- og gassindustrien, og det er denne unike kombinasjonen av kunnskapsrikdom og teknisk presisjon som no har fanga interessa til amerikanske investorar.

    For Trondheim og NTNU-miljøet er dette ikkje berre ei god nyheit – det er ei stadfesting av ein lang og målretta strategi der idear får veksa frå laboratorium til globale marknader. Mykje av den programvara som i dag hjelper ingeniørar verda rundt med å forstå undergrunnen, har røtene sine i dei stille kontorlokalane ved Gløshaugen. Å sjå eit slikt produkt vert verdsett til 1,6 milliardar kroner er eit prov på at norsk forskingsbasert næringsliv stend seg i hard internasjonal tevling.

    Det er og verdt å leggja merke til korleis denne avtalen syner ein veksande tendens: at djupt spesialisert, norsk programvare trekkjer til seg store utanlandske investeringar. Amerikanske fond leitar ikkje etter kvikk vinst; dei leitar etter tryggleik, framtidsretta teknologi og solide folk. Når dei då vel å leggja store summar i eit trøndersk selskap, er det eit tillitsvotum til både menneski og systemi bak. Det er ikkje tilfeldig at det skjer i Trondheim – ein by med ei særskild evne til å fostra tette band millom høgskule og næringsliv.

    Professor Whitson sjølv tek det heile med fatning. Det er som um han, med sine 550 millionar kroner, berre held fram arbeidsdagen. For det er kanskje den djupaste sannningi ved denne soga: Dei som verkeleg skapar noko stort, gjer det ikkje for gullgravingi si skuld, men for sjølve saki. Dei byggjer programvare, dei løyser gåter, dei deler kunnskap. Rikdomen kjem som ein fylgje av ein indre, fagleg givnad.

    Og soleis vert eit enkelt oppkjøp ikkje berre ei transaksjon, men ein rosenkrans til den stille, langsame krafti som bur i norsk forsking og utvikling. Medan verdi stirer på summane, held arbeidet fram. Morgondagens teknologiske sprang vert til i dei same miljøi, med dei same haldningane, i den same byen ved Nidelvi. Det er, når alt kjem til alt, ganske rørande – og slett ikkje berre «business as usual». Det er ei arv me fær gleda av å sjå veksa.

    Kjelde: Adresseavisen

Fylg oss: YouTube Telegram
Meld deg inn i Vestlandske Mållag

Få dei fem viktigaste sakene frå Vestmennene rett i innboksen - éin e-post i veka.

Andre prosjekt: Fjordgefluster.no Nordisches.se Maalmannen.no