5000 myntar i ein skatt er ikkje kvardagskost. Men det som gjer funnet i Østerdalen til ei soge verd å fortelja, er ein einaste mynt som er prega under Olav den heilage.
Hermed hev arkeologane fenge eit sjeldant direkte band til den kongen som meir enn nokon annan knytte Noreg saman til eitt kriste rike. Skatten i Østerdalen er allereie den største vikingmyntskatten som nokon gong er gravi ut her til lands, med meir enn 5000 myntar. Når ein mynt som vart prega under Olav Haraldsson ligg millom desse, fær funnet ei ny tyngd.
Olav den heilage var ikkje berre ein krigarkonge. Han sette i gang ei kyrkjeleg og rettsleg nyordning som fekk langvarige fylgjer for landet. Å prega eigen mynt var eit av dei tydelegaste teikni på kongeleg makt. Ein slik mynt fortel at kongen hadde både råd og vilje til å setja namnet sitt på sølvet som gjekk millom folk.
Soga um kongsmynten peikar dessutan fram mot den heilagkåringi som etter kvart gjorde Olav til eit forbilde for kyrkja og kongemakti i heile Norden. Dette er eit av dei sjeldne høva der bly og sølv møter helgenforteljingi.
Det er ikkje berre kongen sjølv som stig fram or moldi. Mynten er eit vitnemål um eit Noreg der kristendomen vart bygd inn i lov og daglegliv. Han bind saman soga um Olav den heilage med dei konkrete leivningane som arkeologane no held i hendene.
Frå eit numismatisk synspunkt er ein unik mynt noko heilt anna enn dei mange vanlege myntane som ligg i same skatten. Myntar med Olavs namn eller preg er sjeldne, og kvar ny slik mynt kann gjeva dei lærde nye haldepunkt for å tidsfesta andre funn og handelsvegar.
For Østerdalen er dette funnet òg ei påminning um at dalen har vore ein møtestad for pengar og ferdsel i over tusen år. Det er lett å tenkja på vikingtidi som kyst og skip, men skatten syner at innlandsbygdene tok del i dei store straumane.
Når ein slik skatt kjem for dagen, er det ikkje berre metallet som glitrar. Det er soga um eit land som fann si eiga røyst, og um ein konge som vart både heilag og historisk. Det er verdt å ta vare på.
Kjelde: NRK