Tag: NTNU

Digitalt kjæledyr fekk deltakarane til å gå meir.

Ein liten elektronisk ven, som krev daglege lufteturar og selskap, er ikkje lenger berre eit minne frå barndomens Tamagotchi. No kjem han i ny ham, utvikla med teknisk innsikt frå NTNU, og med eit mål um å få folk til å røra meir på seg.

Det er eit døme på korleis spel ikkje lenger treng vera einaste ein fritids-syssla knytt til stillesitjing. I staden kann dei verta ein lekk i det daglege vellevetti, som ein moderne variant av dei gamle stegteljarane, men med langt meir sjel. Her er ikkje målet berre å telja skritt, men å byggja eit band til eit digitalt dyr som treng omsorg og fylgje – nett slik ein hund eller ein hest gjer i røyndommen.

Bak det heile ligg eit samarbeid millom spelutviklarar og helseforskarar ved Noregs teknisk-naturvitskaplege universitet. Dei hev studert kva som motiverar menneske til å brigda vanar, og funne at omsorg for noko levande – um det so er eit digitalt dyr – set djupe kjenslor i sving. Det skaper eit tilknyte som er vanskelegare å få til med turre statistikkar og poengtavlor. Når kvart steg på gata gjev ny energi til vesenet på skjermen, vert kvardagsturen noko meir enn plikt.

Ikkje uventa minner dette um den eldgamle bandi millom menneske og dyr. I mannsaldrar hev bønder, gjetarar og ferdafolk gått milevis i lag med hundar og hestar. No tek teknologien upp denne arven og gjev han ei ny form, tilgjengeleg for alle med ein mobiltelefon. Slik renn gamal visdom og nyskapning saman i ei leikande eining.

Slike spel kann òg skapa nye fellesskap. Deltakarar som møtest på gata, kjenner att kvarandre ved at dei begge steller med eit digitalt dyr, og det kann føra til spontane samtalar og felles turar. Slik vert byrommet og naturen ein felles arena, ikkje berre ein bakgrunn for skjermen. Det er ei stille påminning um at dei beste idéane ofte veks fram der menneskeleg trong møter gjennomtenkt teknologi.

Det er eit frampeik mot ein digital kvardag der teknologien ikkje berre ligg i lomma og stel folks merksemd, men òg leier dei ut, mot frisk luft og rørsla. Norske forskarar og gründerar syner veg, og det er god grunn til å tru at slike innovasjonar vil sprei seg til nye bruksområde. Kven veit – kanskje det neste steget er eit spel som får folk til å sykla, symja eller klatra meir?

I ei tid då stillesitjingi trugar folkehelsa, er slike tiltak meir enn moro. Dei er små, verksame innstikk i ein kvardag som lett vert for stilleståande. Det digital kjæledyret minner folk um at det å røra seg ikkje treng vera eit ork, men kann verta ei glede – og ein naturleg del av livsrytmen.

Kjelde: Adresseavisen

July 29, 2026
Ragnhild fekk melding frå sjukehuset: – Ikkje gå heim og google

Ein liten klump med hjerneceller i ein petriskål i Trondheim skal gje håp der internett berre gav vonløyse. For Amund (3) frå Trøndelag hev ein so sjeldsynt sjukdom at det ikkje finst noko handsaming, og då mori fekk vita det, sa lækjarane: – Ikkje gakk heim og google.

Det er eit råd som skjer seg inn i foreldrehjarta, men som og fortel noko um djupet i det norske helsevesenet. Internett er fullt av skremsel og halvsanningar, men den verkelege kunnskapen veks no fram i eit laboratorium ved NTNU. Der lagar forskarar kopiar av guten sin hjerne – ikkje som eit kaldt eksperiment, men som ein nøkkel til å skjøna sjukdomen og kanskje finna ein veg fram.

Dette er ikkje science fiction. Teknikken kallast organoidar, bittesmå celleklumpar som hermar etter eit organ si utvikling. Ved å ta hudceller frå Amund, omprogrammere deim til stamceller og so dyrka deim fram til nervevev, kann forskarane sjå kva som gjekk gale i den veksande hjernen hans – uttan å røra ved det aller kjæraste barnet. Det er ein stille triumf for menneskeleg nyfiknaheit og eit prov på at sjølv dei mest einsame diagnoseane kan møta ein heil hær av kloke hovud.

I mange mannsaldrar var slike medfødde sjukdomar berre ei bør å bera, eit lagnadstungt kapittel utan ljospunkt. No er me komne dit at sjølv ein ultrasjeldsynt tilstand – kanskje ein av berre nokre få i verdi – set i gang eit lagarbeid tvers igjenom fylket. Her møtest lasarett, universitet og små familiar i ei felles tru på at det nyttar å leita. Det ligg noko djupt organisk og trøndersk i slikt: ein gjev seg ikkje, ein ser på røyndomen med rolege auge og segjer at me fær freista.

For Amund og familien er kvardagen full av omsyn og uvissa, men midt i alt som er tungt, stig denne forteljingi fram som ein solglytt. Dei mange små celleklumpane i laboratoriet er ikkje ei lækjemidd på dagen, men dei er ein fyrste knagg på vegen. Og på vegen stend òg ordi frå sjukehuset att – dei som bad mori lata ver å googla. I dei ordi låg det ei aning um tryggleik, ei røyst som sa: Me tek dette på alvor, me skal finna svari saman.

Det er ingi magisk snarveg, men nett det at nokon gidd å byggja ein bitteliten hjerne for å forstå sjukdomen, er ein varsam hyllest til kvar einaste sjeldne pasient. Soga um Amund minner oss um at i ei tid der store overskrifter ofte handlar um splid og uvisse, er der framleis stader der menneske set seg ned og granskar livsens finaste byggjesteinar – og nektar å lata mørkret rå.

Kjelde: Adresseavisen

July 28, 2026
USA-fond har gjort storkjøp i Trondheim. NTNU-professor fekk ein halv milliard.

Ein halv milliard kroner. Det er den stille, men talande summen som no ligg att hjå NTNU-professor Curtis Hays Whitson etter at eit amerikansk fond gjorde eit stort innkjøp i eit programvareselskap frå Trondheim. Sjølve handelen var på 1,6 milliardar kroner, og Whitson, som var med på å skapa selskapet, fekk 550 millionar for sin lut. Likevel var tonen frå gründeren roleg: «Business as usual», lydde det nøkterne svaret.

Det er nett denne sindige, jamne haldningi som ofte kjenneteiknar dei djupaste framstegi i norsk innovasjon. Dei store tals kraft vert ikkje alltid møtt med fyrverkeri, men med ein slags sjølvsagd tillit til at god forsking og hardt arbeid ber med seg verdi. Curtis Hays Whitson er ikkje ein vanleg gründer; han er ein internasjonalt anerkjend professor i petroleumsteknologi, ein mann som i årevis har bygd bruer millom tung akademisk innsikt og praktisk programvareutvikling. Selskapet han var med å grunnleggja, har levert avanserte løysingar for olje- og gassindustrien, og det er denne unike kombinasjonen av kunnskapsrikdom og teknisk presisjon som no har fanga interessa til amerikanske investorar.

For Trondheim og NTNU-miljøet er dette ikkje berre ei god nyheit – det er ei stadfesting av ein lang og målretta strategi der idear får veksa frå laboratorium til globale marknader. Mykje av den programvara som i dag hjelper ingeniørar verda rundt med å forstå undergrunnen, har røtene sine i dei stille kontorlokalane ved Gløshaugen. Å sjå eit slikt produkt vert verdsett til 1,6 milliardar kroner er eit prov på at norsk forskingsbasert næringsliv stend seg i hard internasjonal tevling.

Det er og verdt å leggja merke til korleis denne avtalen syner ein veksande tendens: at djupt spesialisert, norsk programvare trekkjer til seg store utanlandske investeringar. Amerikanske fond leitar ikkje etter kvikk vinst; dei leitar etter tryggleik, framtidsretta teknologi og solide folk. Når dei då vel å leggja store summar i eit trøndersk selskap, er det eit tillitsvotum til både menneski og systemi bak. Det er ikkje tilfeldig at det skjer i Trondheim – ein by med ei særskild evne til å fostra tette band millom høgskule og næringsliv.

Professor Whitson sjølv tek det heile med fatning. Det er som um han, med sine 550 millionar kroner, berre held fram arbeidsdagen. For det er kanskje den djupaste sannningi ved denne soga: Dei som verkeleg skapar noko stort, gjer det ikkje for gullgravingi si skuld, men for sjølve saki. Dei byggjer programvare, dei løyser gåter, dei deler kunnskap. Rikdomen kjem som ein fylgje av ein indre, fagleg givnad.

Og soleis vert eit enkelt oppkjøp ikkje berre ei transaksjon, men ein rosenkrans til den stille, langsame krafti som bur i norsk forsking og utvikling. Medan verdi stirer på summane, held arbeidet fram. Morgondagens teknologiske sprang vert til i dei same miljøi, med dei same haldningane, i den same byen ved Nidelvi. Det er, når alt kjem til alt, ganske rørande – og slett ikkje berre «business as usual». Det er ei arv me fær gleda av å sjå veksa.

Kjelde: Adresseavisen

July 25, 2026

Fylg oss: YouTube Telegram

Meld deg inn i Vestlandske Mållag

Andre prosjekt: Fjordgefluster.no Nordisches.se Maalmannen.no