Kva gjer ein med eit skodespel som alle trur dei kjenner? Svaret, etter det som er fortalt frå teaterscena, er å gjera det so friskt at tilskodaren lener seg fram på nytt.
Henrik Ibsens «Et dukkehjem» hev vore spela i over eit hundradår, men verket er ikkje støva av den grunn. Når ein no får høyra um ei framsyning der mykje er annleis i sjølve dukkehjemmet, er det eit teikn på at klassikaren toler å verta teken ned frå hylla og sett saman på nytt. Det er ikkje vanvyrdnad; det er kjærleik til stoffet.
Då stykket fyrst vart framført i 1879, vekte det storm hjå mange. I dag er det ein fest å sjå at det framleis kann setja spor, og at ein ny oppsetnad tør leika med arven. Det som gleder mest, er at sluttscena held stand. Nora går. Det er ikkje ein detalj, men sjølve hjarteslaget i stykket. Uansett kor mange moderne grep regissøren gjer, so stend det fast at ei kvinne tek steget ut or eit liv som kveler henne. Slik vert framsyningi ei påminning um at fridom ikkje er ei gamaldags sak, men noko kvar ny ætt må vinna for seg sjølv.
Frå eit kulturelt synspunkt er det og gledeleg at teatret finn nye vegar inn i gamle sanningar utan å missa respekten for ordi som ber stykket. Eit dukkehjem som er mindre støva, meir underhaldande, men likevel alvorleg når det gjeld, kann nå eit publikum som elles kanskje hadde halde seg heime. Det er lærerikt å sjå korleis scenekunsten held liv i arven ved å gjera han nærverande for nye ættleder.
Tilskodaren får dermed både det kjende og det uventa: ein kjend siste akt, men ei reise dit som ikkje er heilt den same som før. Det er ein god ting. For når Nora til slutt går, skal døri smella i brystet på dei som sit i salen, ikkje berre i kulissane. Og den klangen hev ljoma gjennom tidi sidan 1879 – endå heng han i lufti.
Kjelde: Adresseavisen