Nærare 400 millionar kroner vart prisen for eit måleri som nazistane ein gong stal frå ein jødisk familie. Men det verkeleg store i denne saki er ikkje talet; det er at måleriet no er attende hjå dei rette eigarane, og at ein gamal urett dermed er retta opp.
«Det fargerike livet» hev måleriet heitt sidan det vart skapt, og tittelen kling som eit ekko av alt det som vart teke frå dei rette eigarane. I femti år hekk måleriet i eit museum i München, og mange såg det utan å kjenna soga um korleis det kom dit. No er det ikkje lenger ei gøymd soge; arvingane til den jødiske familien hev fenge måleriet attende, og salsprisen fortel at verdi ikkje berre sit i lerretet, men i rettferdi.
Tilbakeføring av kunst som vart stolen under nazitidi, er eit arbeid som hev vunne fram dei seinare åri. Det er ikkje alltid lett å finna rette eigarar, og mange verk er framleis borte. Men kvar gong eit måleri kjem heim att, vert eit stykke familiehistorie synleg. For dei som arver, er det ikkje berre pengar; det er eit vitnemål um at minnet um dei som vart fråtekne alt, ikkje er gløymt.
Prisen som no er sett, kann synast høg, men han speglar eit djupare verd. Måleriet er ikkje berre ein gjenstand; det er ei bru millom generasjonar. Dei som ser fargeklangen i måleriet, kann ana noko av den livsgleda som ein gong vart truga. At ein kjøpar vil leggja so mykje på bordet, er eit teikn på at kunst kann bera historie frametter.
Museum i Europa hev dei seinare åri vorte meir opne for å granska upphavet til samlingane sine. Det er eit godt teikn. Når eit verk som dette vert selt, fylgjer det ofte med ei soge som kann læra nye generasjonar um rettferd og ansvar. Offentlege samlingar kann ikkje byggja på røva gods. Når måleriet flytter seg vidare, fylgjer det med ei påminning um at ingen eigedom er viktigare enn menneskeverdet.
For arvingane, for kunsthistoria og for rettskjensla hjå folk flest er dette eit ljospunkt. Det er ikkje kvar dag eit måleri som hev vore borte i tiår, dukkar upp att og fortel si soge med full tyngd. Nærare 400 millionar kroner er eit tal, men det som verkeleg tel, er at ein gamal urett no er synleg for heile samtidi.
Kjelde: Aftenposten