Vestmennene

Tag: naturarv

  • Sjokkfangst i Nidelva

    Sjokkfangst i Nidelva

    Ei dirring i snøret som ikkje likna på den vanlege lakserykkjen, fylgd av eit syn som fekk fiskaren til å måpa – det er ikkje kvardagskost, sjølv ikkje for ein elv med so lang fiskarhistorie som Nidelva. Det som kom til overflata i Trondheimsstraumen denne morgonen, var ikkje den venta blanke sylvpila, men noko heilt annleis, og nyhendet spreider seg no som eit friskt vindpust millom fiskeglade sjeler.

    Nidelva er ikkje berre eit vassdrag som renn roleg ut i fjorden; elvi er ei klokke som hev tikka i meir enn tusen år, frå kongesogone talar um naust og kvernhus, til dagens fiskarstonger som sit fast i hendene på vonfulle born og vaksne. Kvar einaste stein på botni hev ei soge å fortelja, og kvar einaste uventa fangst er ei påminning um at elvi enno gøymer på løyndomar. Det er som um naturen sjølv, med eit smil, vil minna oss på at me aldri kann kjenna alle løyndomane i dei næraste landskapi våre.

    Og kva denne merkelege fangsten var for noko, fær stå ope ei liti stund til – kanskje ein ål på vandring, kanskje ein sjeldan nebbfisk, eller til og med eit levande minne frå tidi då elvelampretten var vanleg. Det som er visst, er at slike hendingar skapar undring og glede, ikkje berre hjå fiskaren sjølv, men hjå alle som fylgjer med. Ei elv vert ikkje fatigare av å visa fram eit ukjent andlit; ho vert rikare, djupare, meir spennande.

    I ei tid der so mykje er målt, vegs og plassert i rette båsar, gjer slike små sjokk godt. Dei minner oss um at skaparverket ikkje er ferdig kartlagt, og at den lokale naturarven er som ei bok der nye blad stadig kann dukka upp. Fiskaren som no sit att med ei soge som vil verta fortald i mange mannsaldrar, er samstundes ein utsending for alle som trur at kvar dag ved elvi kann bera med seg noko nytt. Og slik sett er sjokkfangsten ein siger for heile lokalsamfunnet, for borni som fær høyra at undringa lever, og for dei eldre som kann stadfesta at Nidelva framleis er full av liv.

    Det er ikkje til å undrast over at slike hendingar skapar prat og smil på kaia. For i eit land der fisketradisjonane sit djupt i folkesjeli, er kvar einaste ny fangst eit bitte lite mysterium, og når mysteriet uppstår i eit vatn som hev runne so lenge og so trufast, vert det som eit dikt um von. Måtte fleire slike overraskingar koma til syne i åri frametter – ikkje berre i Nidelva, men i alle elvane våre. For det er i desse små augneblikki at me ser at det grøne livet enno hev mykje å gjeva, og at framtidi ikkje er ei lukka bok.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Moskusguiden lever ut draumen til fjells: – Beste jobben ein kann ynskja seg

    Moskusguiden lever ut draumen til fjells: – Beste jobben ein kann ynskja seg

    Det er ein kjenning av det urgamle i augo på ein moskus – eit drag gjennom tusundåri som fær ein til å stogga og lytta til noko meir enn vinden. I Dovrefjell, der snaufjelli reiser seg mot himmelen og soli fargar lauv og lyng, møter ein dette blikket. Midt i dette landskapet hev ein mann funne sin daglege glede: å leva og verka som moskusguide og fotograf. For Knut Inge Røstad er det ikkje berre eit arbeid. Det er eit kall, og han segjer sjølv at det er den beste jobben ein kann ynskja seg.

    Slike ord kjem ikkje frå eit hjarta som jagar det lette. Dei kjem frå ein mann som dagleg fer i fjellet med turistar som lengtar etter eit møte med ein av klotens eldste dyreslag. Moskusen er ein overlevar frå istidi, eit dyr som vart borte frå Noreg for over nitti tusund år sidan og som vart henta attende frå Grønland fyrst i 1940-åri. No stend det støtt på Dovre, eit livande bilete på det som ein gong var, og eit sterkt uttrykk for korleis mennesket kann hjelpa naturen til å bløma på ny.

    I denne samanhengen vert guidingi meir enn å peika og fortelja. Ho vert ei formidling av ei forteljing som hev ringverknader langt utetter. Når Røstad leier ein flokk andlause gjestar fram mot ein moskusflokk, byggjer han ikkje berre bru millom dyret og menneska – han knyter band millom notidi og den djupe fortidi. Denne borga av kunnskap og vyrdnad smittar. Dei som kjem attende frå fjellet, tek med seg ei oppleving som sit i kroppen lenge etter at soli hev sigi bak tindane.

    Attåt det munnlege og fysiske fjelgarberiet ligg fotografi som ei stille forlenging av synet. Kameraet fangar dei flyktige augneblinkane – moskuskalven som leikar i morgonlyset, okseflokken som tevlar i vinden. Bileti vert vitnemål um ein skapnad som er større enn oss, og dei vekkjer hjå mange ei lengt etter sjølv å stiga inn i det romet som Dovrefjell opnar.

    Dette er eit fint døme på korleis ei heil bygd kann vinna på ein varsam og klok bruk av naturarven sin. Turismen her er ikkje eit mas utan retning, men eit stillfarande samspel der respekt for dyri og landskapet er den fyrste lovi. Dovregjengen – dei som arbeider som guidar og verjar – er berarar av ei gamal forståing: at fjellet gjev, men krev noko att. Dei hjelper dei mange som kjem hit å sjå ikkje berre mosk usen, men seg sjølve i eit nytt ljos.

    I ei tid der mange søkjer meining og ro, er det noko djupt håpefullt i å møta ein mann som finn alt dette i sin eigen bakgard. Knut Inge Røstad lever draumen til fjells, og med honom lever ein liten flik av det norske landskapet sterkare – til gleda for alle som vil sjå.

    Kjelde: Adresseavisen

Fylg oss: YouTube Telegram
Meld deg inn i Vestlandske Mållag

Få dei fem viktigaste sakene frå Vestmennene rett i innboksen - éin e-post i veka.

Andre prosjekt: Fjordgefluster.no Nordisches.se Maalmannen.no