Tag: Mannsaldrar

Gifte seg i Nidarosdomen: – Endeleg!

Ein silkekjole med gamle blonder, fyrste gong nytta i eit bryllaup for 56 år sidan, kom til heiders att i Nidarosdomen på laurdag. Ida Ratdal Elverhøy bar farmora Kari si brudekjole då ho og Even gav kvarandre sitt ja – eit av 40 par som samstundes vigdest i den ærverdige domkyrkja.

Det var ei stund full av glede og historisk glød. Nidarosdomen, med sine tunge steinveggjer og spisse bogar, hev på ny synt at han ikkje berre er eit minnesmerke yver heilag Olav, men ein levande møtestad for kjærleik og samhald.

Å vigja seg i ein slik eldgamal katedral er å stiga inn i ei forteljing som er større enn ein sjølv. Her hev kongar vorte krona, pilegrimar bedi, og generasjon etter generasjon hev sagt ja til eit liv i lag. Dei 40 brudepari som no la sine løfte i dei same skipi, fylgjer i spori etter eit utal av menneske som hev søkt velsigning for sin samnad.

For Ratdal-ætti vart seremonien endå rikare på meining. Farmor Kari og Arnfinn, som sjølve stod brud og brudgom i 1970, kunde sjå si eigi soge verta vovin inn i dotterdotteri si nye byrjing. Det er eit sjeldant prov på at kjærleik kann vara, og at tradisjonar kann bera fram voner yver mannsaldrar.

Ordet «endeleg» som ljoma i avisoverskrifti, rommar meir enn berre spenningi fram mot ein stor dag. Det speglar ei takksemd for at alt fall på plass – 40 par, 80 enkeltmenneske, fekk samstundes eit høgtidlegt og personlegt augeblikk.

Slike massbryllaup hev ein lang, men ofte gløymd, tradisjon. I gamal tid var det ikkje uvanlegt at fleire par gifte seg på same tid under store kyrkjefestar. Å henta denne skikken fram att i våre dagar er eit teikn på at kyrkja framleis kann vera eit samlingspunkt for lokalsamfunnet – ein stad der folk kann dela gleda og lata seg løfta av kvarandre.

Når dei nygifte gjekk ut av den store døri og treivst i regnet – for det regnar gjerne i Trondheim – bar dei med seg eit minne som ikkje berre er deira eige. Det er eit minne som tilhøyrer byen, domen, og den lange soga um menneske som byggjer liv saman.

Kjelde: Adresseavisen

August 1, 2026
Me skjønar ikkje heilt kva det tyder, men me skjønar det er alvor.

Plutseleg, midt i den rolege selskapssongen, brast tonen, og ein tung surmling leitte seg inn i romet. Det var ikkje lenger den vene, sjølvopptekne andletet som møtte grannen; mot slutten vart alt berga um og alvoret slapp inn. So vert stemningi skildra frå ei framsyning som i dei siste vikone hev sett merke i eit heilt lokalsamfunn. Dei som var til stades, fortvilar ikkje, men dei kjenner tyngdi av noko dei ikkje heilt forstår, og det er nett der voni ligg.

For denne uklåre, men djupt alvorlege kjensla er eit teikn på at noko grundleggjande hev rørt seg. So lenge alt gjekk sin jamne gang, med pynteleg prat og små bekymringar, var det lett å veva ein draum um at alt stod vel til. No, når sprekken er komen, kann ingen lenger liva i den same uvitande semja. Dette er ikkje eit tap; det er ei vinning.

Historia er full av døme på at samfunn som rotnar innanfrå, ikkje vert berga av dei glatte fasadane, men av dei augneblikki der røyndomen bryt igjenom og tvingar fram ærlegdom. Det vonde som kom til syncs i slutten på denne hendingi, er ikkje eingong ei ulukka i seg sjølv; det er ein ljosbrytar som kastar strålar inn i eit rom der folk lenge hev sete og gløymt at det fanst vindauge.

Slik kann ein liten, forvirrande episode verta ein start på noko større. Bygdi som no sit att med undring og eit stikk av uro, hev samstundes fenge ei gåve: ei sams røynsle av at ikkje alt er som det ser ut til, og at dei saman må finna vegen vidare. Når dei segjer at dei ikkje skjøner heilt kva det tyder, men samstundes kjenner alvoret, er det ei vedkjenning av at eit skalkeskjul hev falle. Det er eit fyrste steg mot lækjedom.

Måten lokalsamfunnet no handterer denne vendingi på, vil setja spor for mange år framyver. Vil dei grava djupare, eller vil dei skuva det ubehagelege undan og attende til den sjølvopptekne kosen? Det er ikkje sjølvsagt at det fyrste vinn, men når so mange kjende tyngdi samstundes, er grunnlaget lagt for eit mykje sterkare fellesskap. Den kollektive uroa er som eit trugsmål ifrå framtidi: ta oss på alvor, elles misser dei sjansane sine.

Difor er ikkje denne nyhendingsmeldingi dyster. Ho er eit vitnemål um at menneskje enno tek notis av verkeleg skilnader. At det som byrja pyntelegt og stillferdig, skruvde seg til mot slutten, kann synast skremande, men det gav ogso ei aning um at livet er meir enn pynt. Det er ein tanke som kann bera frukt langt inn i dei komande mannsaldrar.

Kjelde: Adresseavisen

July 30, 2026
Her bur det 300. Årleg fær dei 1,5 millionar på vitjing.

Tre hundrad fastbuande og halvannan million vitjande kvart einaste år – dei turre tala frå Flåm er av det slaget som fær ein til å stogga upp og undrast. I ei tid då mange småbygder strider imot fråflytting, hev denne vesle staden ved Aurlandsfjorden snutt heile logikken på hovudet. Her er det ikkje mangel på liv og rørsle, men ein stille kunst i å ta imot verdi utan å missa si eigi røyst.

Det er lett å tru at turiststraumen er eit nytt påfunn, men soga fortel noko anna. Allereie ein onsdag i august 1930, medan ei streik herja i bygdi, kunne eit blad melda at «der er deilig vær og mange mennesker». Same åndedraget som i dag, same frydefulla undring over at nett denne krongleute fjordbygdi drog til seg folk frå alle kantar. Turismen er ikkje ei framand makt som brått kom siglande; han er ein gamal vener som hev lagt att spor i både vegamøte og vertskapshus i snart eit hundrad år.

Ein av dei mest forunderlege trådane i dette flokevevet er knytt til eit møte på ein båt millom Napoli og Capri. Ein italiensk kvinne ved namn Rafaela Aponte-Diamant møtte ein kaptein, Gianluigi, og saman bygde dei upp verdens største privatåtte cruisereiarlag. Det er nett slike skip som i dag legg til kai i Flåm, og som år etter år fyller fjordlandskapet med nysgjerrige augo. Soleis er ei liti norsk bygd flitta inn i eit av dei mest selsame forretningseventyri i nyare europeisk tid. At eit slikt samsvar kunde veksa fram, er eit vitnemål um kor djupt våre vesle stader kann røra ved dei store liner i verdi.

For Flåm er ikkje berre eit blikkfang på ein skjerm. Det er ein heim, og dei tri hundrad som bur der året rundt, ber på ein serskild kunnskap: dei veit korleis ein tek imot ein heil planet utan at bygdi vert til eit kulissespel. Dei syter for at gjestene fær sjå meir enn berre det venta – dei fær kjenna på røtene til eit landskap som ikkje let seg herma. Dette er ikkje berre lærerikt for dei som kjem, men og eit fyrebilæte for andre småsamfund som treng ei leide i korleis ein kann bu og buande vera samstundes som ein opnar døri.

Når nye skipslengder sigler inn fjorden i morgondagen, vil dei same fjelli møta deim som dei gjorde i 1930 – tagnad og stød der dei stend på den gamle steingrunnen. Flåm treng ikkje å ropa høgt; bygdi hev i årti synt at hemmelegheiten ligg i ei stille tryggheit på at den rette gildskapen hev heime her. Det er ei erfaring som er mynta for meir enn berre ein sumar – det er eit arvegods som hev vare i mannsaldrar, og som enno hev si fulle tyngd.

Kjelde: Bergens Tidende

July 25, 2026

Fylg oss: YouTube Telegram

Meld deg inn i Vestlandske Mållag

Andre prosjekt: Fjordgefluster.no Nordisches.se Maalmannen.no