5105 satellittar, fordelt på fem ulike lag kring jordi, skal snart gjera det mogelegt å senda meldingar og ringja heim frå dei mest avsides dalstroki i landet – utan ein einaste mobilmast i sikte. Det er eit dristig tal, men endå meir slåande er kva slags krefter som no bind seg saman for å få det til. Amazon og Apple, to av de største teknologiverksemdene i verdi, er ikkje lenger berre konkurrentar i butikkhyllor og programvare. Dei skaper no ein ny infrastruktur i verdsromet som kann knytja sjølv den mest einslege fjellstova til det store, globale samtaleromet.
Amazon Leo Direct-to-Device-nettverket, som nett er søkt løyve til hjå amerikanske styresmakter, byggjer på ei enkel, men radikal innsikt: at mobilsamband ikkje lenger treng vera noko som stig or bakken. Satellittane skal handsama data umbord og senda dei vidare med laser, slik at trafikken flyt snøgt og ubroten – jamvel når stormar rasar og fiberkablar slitnar. For Noreg, med si langstrekte kystline, tusundar av dalar og eit folkeferd som gjerne søkjer seg til fjellet, opnar dette dører som fyrr var attletne.
I fyrste umgang er det naudhjelp og tryggleik som stend i fokus. Tenesta skal gje stødde iPhone- og Apple Watch-modellar tilgjenge til naud-SOS, meldingar, stadfesting og vegsamband via satelitt – funksjonar som alt i dag hev berga liv i naudssituasjonar, men som no kann verta kvardagskostnadar for alle som bur eller ferdast utanfor dekte soner. Men perspektivet er langt vidare. Når 5105 himmellys vert sende i bane, vert det mogelegt å tenkja på fjernstyring av utstyr, sporing av køyretøy og ein heil flora av tingenetter i tome lend – utan å vera avhengige av at det stend ein sendar på den næraste nuten.
Det er ein tanke som vekkjer hugnad, ikkje minst i eit land der mange enno minnest korleis telefontråden ein gong batt avkrokar saman. Den gongen var det eit spursmål um stolpar og kopartråd. I dag er det strålar frå verdsromet. Det ligg ein djup optimisme i å sjå korleis teknologiske gigantar nyttar tyngdi si til å byggja bruer der andre ser hinder. Dei store selskapi tevlar, javisst – men tevlingi hev her teke form av eit kapplaup for å gje menneske betre reiskapar, ikkje berre for å dra større profitt.
Med Apple som sentral samarbeidspartnar og Globalstar-frekvensane på plass, peikar Amazon Leo-prosjektet mot 2028. Men sjølve visjonen er like mykje eit kulturuttrykk som eit teknologisk eitt. Det er draumen um at ingen skal vera avskorne, same kvar dei bur eller kor langt dei dreg. Det er ei moderne spegling av den gamle, norske eggjarkunsten: å hausta signal der ingen trudde dei fanst, og dela bodskap frå tind til tind. Slik vert ikkje satelittane berre metallkledde kretsarar – dei vert berarar av eit von.
Kjelde: ITavisen