Dei same andleti ved kaffikjelten, dei same namni på vaktlistone – år etter år. Det er ikkje ein sjølvfylgje at unge folk skal ynskja seg attende til same arbeidsplassen sumar etter sumar, men nett dette hender i mange av landsens små og millomstore verksemder. Dei sumartilsette hev funne noko der som er meir varig enn ein lønssjekk: ekte trivsel, den djupe kveikja som gjer at ein veks og kveikjest i lag med gjengen.
Slik trivsel er ikkje noko som kjem av seg sjølv. Ho må såast, vatnast og vernast, som ein hage. Arbeidsgjevarar som fær dei same sumartilsette attende år etter år, hev ofte skapt ei kultur der kvar einskild vert sedd og verdsett – ikkje berre som arbeidskraft, men som menneske. Dei lærer deg faget frå grunnen av, gjev deg ansvar og stolar på at du veks inn i rolli di. Slik vert sumarjobben meir enn eit tidsrom på curriculum vitae; han vert ein stad der du høyrer heime, um so berre for nokre vikor.
Det er freistande å draga historiske liner her. I gamal tid reiste folk til seters kvar sumar, ofte dei same familiorne til dei same stølshus, og arbeidet fylgde ein rytme som var like gamal som dalen sjølv. Dei kom att for di dei kjende landskapet, visste kvar bekkefari gav best vatn og kvar lyngen var mjukast å kvila på. Noko av den same tryggleiken finst når ein ungdom kjem attende til fabrikken, hotellet eller landhandelen der dei arbeidde i fjor. Dei møter ikkje eit framandt system, men eit levande minne av sitt eige arbeid – og vert tekne imot som ein del av eit lag.
Ordet «trivsel» hev ein djupare klang i målet vårt enn berre «nøgd». Det stammar frå norrønt «þrífast», som tyder å gripa, veksa og verta sterk. Den som trivst på arbeidsplassen, er ikkje passiv; han er i rørsle, lærer nye ting, knyter band og ser at det han gjer hev meining. Når sumartilsette finn ein slik stad, vert dei ikkje berre verande i ei tidsavgrensa stilling – dei kjem att og hentar meir av den same voksteren.
I ei tid der mange skifter jobb ofte og sumarjobbar kann verta anonyme innleiggjengar i ein stor maskineri, er det noko stille og stort ved dei verksemdene som fær dei same andleti attende år for år. Dei byggjer kontinuitet, ikkje berre i eige arbeidslag, men i heile bygdi. Ein ungdom frå Voss som i fjerde sumar tek til ved det same verkstaden, ber med seg ei røynsla som smittar over på nye læregutar og gjer miljøet rundare. Slik vert trivselskulturen sjølvforsterkande, eit lite hjul som held det store hjulet gangande.
Det er lett å lata seg blenda av store tal og snøgge suksesshistorior, men her tala me um ein roleg triumf. Arbeidsplassane som fær sumarfolket attende, held fast ved noko menneskeleg i ei verd som er svært skiftande. Dei syner at nøkkelen til trivsel ikkje er ein millimetertjukk personalhandbok, men eit levande fellesskap der ein framleis kann risikera at forgangne sumarar sit att i veggjerne og ynskjer velkomen.
Kjelde: Adresseavisen