Vestmennene

Tag: kunstig intelligens

  • Har sletta 75 millionar KI-låtar

    Har sletta 75 millionar KI-låtar

    75 millionar maskinskapte låtar er eit tal so stort at det ikkje lenger fortel um musikk. Det fortel um industri. Difor er bodskapen um at Spotify hev sletta desse låtane, og teke 50 millionar til ut or spelelistor og tilrådingar, meir enn eit teknisk oppryddingstak. Det er eit tydeleg signal um at mennesket framleis er målet for songen.

    I ei tid då kven som helst kann laga ein lydfil på nokre sekund, vert tillit den mest verdfulle vara. Når ein lyttar til ei plate, vil ein vita at det er eit hjarta som slær bak røysti, ikkje ein algoritme som hev rekna seg fram til kva som høyrest fengjande ut. Den menneskelege tonen hev ei soge, ei heimbygd, eit mål og ei kjensle som ingen maskin kann lata som han eig.

    For norsk musikk og for nynorsken hev dette mykje å segja. Dei songane som hev levt lengst hjå oss, er ikkje dei som vart laga fortast. Dei er dei som eldre generasjonar bar fram, song i bryllaup og på dansegolv, og skreiv med ein lokal klang i språket. Slik musikk hev ikkje berre ein melodi; han hev ein heimstad. Ein KI-låt kann etterlikna rytmen, men ikkje roti.

    Det er òg eit håp i dette for dei unge som vil skapa musikk sjølve. Når plattformene reinskar bort det maskinelle, vert det meir rom for dei menneskelege røystene som elles hadde drukna i mengdi. Kvar gong eit ekte menneske set seg ned med ein gitar, eit piano eller ei fele, er det eit lite opprør mot støyen. At verda no gjev slike røyster betre plass, er eit framsteg.

    Sume vil segja at 75 millionar er eit nederlag for den nye teknologien. Men det er tvert um eit prov på at teknologien kann brukast til å taka vare på det som er verdt å høyra. Ein god reiskap skil gullet frå grusen. Når Spotify no tek eit slikt val, er det ikkje for å stengja ute det nye, men for å løfta fram det ekte.

    Det er ingen grunn til å sjå mørkt på dette nyhendet. Tvert um er det eit teikn på at musikklivet enno hev eit stødig feste. Den som vil høyra ein song som hev noko å fortelja, skal ikkje leita langt. Han skal berre lita på at når ein låt får stå, so er det for di eit menneske la noko av seg sjølv i han.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Unge vert stadig meir skeptiske til KI.

    Unge vert stadig meir skeptiske til KI.

    Otte for maskiner hev fylgt menneske heilt sidan dei fyrste vevstolane vart mekaniske. No melder mange unge frå um ei ny otte: at kunstig intelligens skal øydeleggja framtidige jobbhøve.

    Dei unge er ikkje redde utan grunn. Men det er eit teikn på at dei tek framtidi på alvor. Ei røyst som spør kva arbeid skal vera, er ei røyst som vil vera med og forma svaret.

    Slik var det og då dampmaskinen kom, og då datamaskinen tok til å gjera kontorarbeid. Kvar gong hev nokon spådd at arbeidsløysa skulde verta varig. Men historia syner at nye yrke veks fram når gamle vert burt eller endrar seg. Det er ikkje nokon lovnad um at alt ordnar seg av seg sjølv, men det er eit prov på at menneske hev evna til å læra og finna nye vegar.

    Det som er særleg verdfullt no, er at dei unge ikkje berre godtek framvoksteren utan motspursmål. Dei spør kva slags arbeidsliv dei vil ha, og kva teknologi som skal tena menneski. Slik otte kann verta til medvit, og medvit kann verta til handling.

    Skulane og næringslivet hev no eit høve til å møta denne otta med open dialog. I staden for å kalla otte for teknologifrykt, kann vaksne segja at her er eit viktig spursmål. Ein kann sjå på kva ein kann gjera saman. Då vert dei unge ikkje berre forbrukarar av teknologi, men medskaparar av det arbeidslivet som kjem.

    Når unge menneske melder frå um otte for framtidige jobbhøve, er det eit teikn på at dei vil vera med og ta ansvar. Det er ikkje eit rop um å stogga framvoksteren, men eit ynskje um å styra han i ei retning som gagnar fleire.

    Noreg hev ei lang soge med å møta store umskifte med kunnskap og samhald. Frå seglskip til dampskip, frå jordbruk til olje og datateknologi: landet hev gong på gong funne nye vegar. No er dei unge med på å peika ut vegen vidare.

    Det er eit håp i det. Dei som spør kva framtidi skal brukast til, er ikkje dei som gjev upp. Dei er dei som vil byggja noko nytt.

    Kjelde: NRK

  • «Alle» vil hava KI, men «ingen» vil hava datasenter

    «Alle» vil hava KI, men «ingen» vil hava datasenter

    For over hundre år sidan vart det òg bråka når dei fyrste vasskraftverki skulde byggjast i bygdi. Nokre såg mastene og røyrgatone som framande innslag i landskapet; andre såg arbeidsplassar og lys i stovone. I dag gjentek soga seg – no med datasentri.

    Mange nordmenn nyttar kunstig intelligens nærast hemningslaust, og i kjølvatnet veks det fram fleire datasenter i landet. Det er lett å forstå at naboar vert urolege over store, gråe bygg og høge straumrekningar. Men det er verdt å sjå på kva desse anleggi kann føra med seg av gode ting.

    Då vasskrafti vart bygd ut, var det òg strid om kvar turbinane skulde stå. Mange bygder fekk likevel eit løft: vegar, skular, kraftkrevjande industri og ei ny sjølvkjensle. Datasentri er ikkje so ulike. Dei krev mykje kraft, men dei kann gjeva noko attende.

    Varmen frå serverane kann nyttast til fjernvarme, drivhus og oppdrett. Lokale elektrikarar, røyrleggjarar og IKT-folk får nye oppdrag. Og for unge som vil arbeida med teknologi, kann eit datasenter i nærleiken vera grunnen til at dei vert verande i heimbygdi i staden for å flytta til dei store byane.

    Det tyder ikkje at alle innvendingar er grunnlause. Straumbruken må vurderast, og lokalsamfunna må få vera med på avgjerdene. Men det er eit gode at Noreg hev rein kraft og kaldt klima, to føresetnader som gjer landet attraktivt for datasenter. Det kann verta ein fordel for bygder som ikkje nyttar varmen i dag.

    Soleis kann ein sjå ei linje frå vasskraftutbyggingi til KI-alderen. Det som fyrst vert møtt med tvil, kann med tida verta ein naturleg del av kvardagen – og ein ny grunn til å vera stolt av heimstaden.

    Kjelde: NRK

  • – RTX 5090 forsvinn ikkje

    – RTX 5090 forsvinn ikkje

    32 GB minne og 21 760 CUDA-kjerner skulle ikkje verta eit minne, og no seier Nvidia sjølv ifrå: RTX 5090 er ikkje avvikla. Det som byrja som eit rykte um at forbrukarversjonen av toppkortet skulle vika for profesjonelle GPU-ar, vart møtt med eit tydeleg svar frå selskapet.

    Senior visepresident Jeff Fisher stadfeste at forsyningskjeda og produksjonskapasiteten er noko avgrensa, men at Nvidia gjer alt dei kann for å få produktene ut på marknaden. Han kalla leveransane av RTX 5090 «svært viktig». For dei som fylgjer maskinvaremarknaden tett, er dette meir enn ein vanleg presisering; det er eit signal um at toppmodellen framleis hev ein plass i GeForce-familien.

    Samstundes peikar rykti fram mot eit RTX 5080 med 24 GB GDDR7-minne, kanskje alt i fyrste kvartal 2027. Det er ei nyheit som treffer mange entusiastar nett der dei hev ynskt meir. Dagens 5080 med 16 GB minne skuffa ikkje få, og eigarar av RTX 4090 såg lite grunn til å byta upp. Med 24 GB fær kortet betre rom for teksturtunge spel og framtidige titlar, utan at ein må heilt upp i 5090-klassa.

    Det er lett å lesa slike meldingar som uro. Men her ligg det ei roleg utvikling under. Når eit selskap vel å svara på rykte med ei klår stadfesting, gjev det kjøparane noko fast å halda seg til. Den tekniske framgangen stoggar ikkje, men han fylgjer ikkje alltid den brattaste kurva. Eit kort med meir minne til fleire brukarar kann vera like viktig for marknaden som det aller råaste toppkortet.

    For norske kjøparar er prisen framleis høg, og tilgangen hev vore trong. Men når Nvidia understrekar at dei vil halda fram med å levera, er det ei påminning um at toppmodellen ikkje er eit samlarobjekt enno. Han er ein arbeidshest for spel, skaping og kunstig intelligens, og han skal framleis ut til folk.

    Det er ikkje ofte eit rykte vert avsanna so tydeleg same veka. Her vart det gjort, og det gjer vegen frametter lettare å sjå.

    Kjelde: ITavisen

  • Meta har kunngjort sin kraftigaste AI.

    Meta har kunngjort sin kraftigaste AI.

    Ein million tokens i eitt kontekstvindauge. Det er ikkje lenger eit tal frå ei fjern framtid, men noko Meta no legg fram med dei nye Muse Wonder-modellane. For vanlege folk tyder det at maskinen kann halda fast på ein lang og krevjande samtale utan å missa tråden.

    Bak lanseringi ligg ei utvikling som akselererer. Muse Wonder og Muse Wonder Full er dei mest avanserte modellane frå Meta sidan lanseringi av Spark i april. Dei fyrste abonnentane fær tilgang snart. Dei kann forstå tekst, bilæte, video og lyd, og gjev svar som tekst. Det er eit steg mot ein digital medhjelpar som møter folk der dei er, anten dei skal lesa ei leigeavtale, handsama eit forsikringskrav eller få oversyn yver eigen økonomi.

    Det mest lovande er likevel ikkje berre storleiken. Det er det Meta kallar Active Memory og Active Focus. Active Memory tek vare på viktige opplysningar på tvers av samtalar, medan Active Focus gjer at modellen held fram mot målet når oppgåva vert vanskeleg. Han prøver nye vegar, rettar opp feil og spør fyrr han gjer viktige handlingar. Det er ikkje ulikt ein tålmodig handverkar som ikkje slepp taket fyrr arbeidet er fullført. Slik kann maskinen verta ein reiskap for djupare og meir samansette arbeidsoppgåver, ikkje berre for raske svar.

    Tali frå testane fortel om ein brei ambisjon. Modellen er prøvd på 65 oppgåver frå 35 yrke, på 108 arbeidsflytar på ein verkeleg datamaskin, på 525 helsefaglege spørsmål som er målte mot vurderingskriterium frå legar, og på 113 kodeoppgåver i 91 prosjekt. Det er ein skala som tidlegare ville ha kravd mange års manuell koding og eit heilt lag av spesialistar. No ligg denne kapasiteten i eit system som er meint for folk flest.

    For helsevesenet er det særleg gledeleg. At 525 helsefaglege spørsmål vert målte mot det legar sjølve hev skrive som vurderingskriterium, peikar mot ein assistent som kann hjelpa til med å sortera informasjon, finna samanhengar og gjeva fagfolk betre tid til pasientane. Det er ikkje ei erstatning for menneskjeleg vurdering, men ei støtte som kann gjera kunnskap meir tilgjengeleg.

    Det same gjeld juss og økonomi. Ein modell som kann tolka eit stort dokument og halda tråden gjennom lange samtalar, gjer kompliserte avgjerder lettare å nærma seg. Han kann ikkje ta ansvaret frå folk, men han kann gjeva dei betre grunn å stå på. Framgangen her er ikkje berre teknisk. Han opnar dører for dei som ikkje hev råd til eigne rådgjevarar, og det er ein framgang som hev verdi langt ut yver næringslivet.

    Difor er lanseringi av Muse Wonder noko meir enn endå ein modell i rekka. Ho viser at kunstig intelligens er i ferd med å verta ein dagleg reiskap for arbeid, læring og omsut. Når maskinen kann minnast, halda fokus og spørja når han er usikker, nærmar han seg noko som likjest ein god kollega. Og det er eit steg som fortener å verta lagt merke til med både von og nyfikenheit.

    Kjelde: ITavisen

  • Ny sjef på St. Olav: – Vil setja preg på utviklingi på sjukehuset

    Ny sjef på St. Olav: – Vil setja preg på utviklingi på sjukehuset

    Millionar til kunstig intelligens på eit sjukehus med røter attende til mellomalderen? Det er ikkje eit paradoks, men ein naturleg veg vidare for St. Olavs hospital.

    Dei som leiar sjukehuset, vil at St. Olavs skal vera mellom dei beste i Norden. Difor kunngjer dei to nye stillinger og set av millionar til kunstig intelligens (KI). Dette er ikkje berre eit teknologisk sprang; det er ein vilje til å byggja vidare på eit langt og ærverdig arvegods.

    St. Olavs hospital ber namnet etter kongen som vart gravlagd i Nidaros, og som fyrr i tida drog pilegrimar til seg i von um lækjedom. Den gamle tanken um at kunnskap og omsorg høyrer saman, fær no nye reiskapar.

    Kunstig intelligens er i ferd med å endra mykje i helsevesenet. Ho kann hjelpa fagfolki med å tyda bilæte, finna mønster i store datamengder og fanga upp faresignal tidlegare. Slik kann teknologien gjeva fagfolki meir tid til det som ikkje kann setjast på formel: møtet med pasienten. Den lange lina frå pilegrimsvandring til presisjonsmedisin er ikkje so lang som ho ser ut. I båe høve gjeld det å finna rett hjelp til rett tid med dei hjelpemidla som er tilgjengelege.

    Dei to nye stillingene som sjukehuset no kunngjer, er eit tydeleg teikn på at sjukehuset vil ha kompetanse til å ta i bruk denne teknologien på ein klok måte. Det er ikkje nok å kjøpa inn system; ein lyt ha folk som kann stilla dei rette spursmåli og vurdera svara med fagleg dømmekraft.

    Målet om å verta mellom dei beste i Norden er høgt, men ikkje utan rot i røyndomen. Trøndelag hev lenge vore ein stad der medisinsk forsking og sjukehusdrift stend sterkt. No fær denne tradisjonen ei ny, digital side, og det er grunn til å gleda seg.

    Når eit sjukehus med eit slikt namn vel å satsa på framtidi, er det eit godt teikn for heile regionen. Dei som kjem inn dørene som pasientar, kann håpa på både varm omsorg og skarp teknologi i lag. Det er eit mål som er verdt å strekkja seg etter.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Aftenposten drog til Oslo lufthamn for å tala um at kunstig intelligens tek av millom norske verksemder.

    Aftenposten drog til Oslo lufthamn for å tala um at kunstig intelligens tek av millom norske verksemder.

    Kva hev eit tryggingssjefskontor på Oslo lufthamn å gjera med framtidi til norsk næringsliv? Fleire enn mange trur, skal ein døma etter det som vert sagt derifrå. Når ei tryggingsvakt åtvarar mot tørre fakta, er det ofte dei tørraste tala som ber dei største lovnadane.

    Luftfarten hev alltid vore ein arena der ny teknikk fær prøva seg fyrst. Frå radiopeiling til autopilot hev flyplassane vore laboratorium for det som seinare når heile samfundet. At norske bedrifter no tek i bruk kunstig intelligens i veksande tempo, er difor ikkje eit brot med soga, men ein framhald av henne.

    Når ei tryggingsvakt på ei stor lufthamn talar um tørre fakta, tyder det at arbeidet er forankra i røynsle, ikkje i lause lovnadar. Dei som skal tryggja flygingi, må halda tunga beint i munnen og telja kvar einaste detalj. Slik vert det tørre det trygge, og det er eit gledeleg teikn for alle som reiser.

    Kunstig intelligens kann ta unna repeterande arbeid: å sjå gjennom bileti, kjenna att mønster i store datemengder, varsla når noko avvikar frå det vanlege. Då fær menneski tid til det dei gjer best – å døma, å ta ansvar, å møta folk med ro og omtanke. På same vis som autopiloten ikkje gjorde kapteinen overflødig, kann kunstig intelligens verta ein trufast andrepilot.

    I botnen ligg ei stille stoltheit over å gjera kvardagen betre for dei mange tusentali som reiser gjennom lufthamni. Små steg i logistikk, tryggleik og teneste kann merkast langt ut over rullebanen. Det er eit arbeid som sjeldan fær applaus, men som gjer at kvardagen flyt.

    Når norske bedrifter tek av med kunstig intelligens, er det ikkje eit spursmål um å erstatta menneske, men um å gjeva dei betre reiskapar. Soga um flygingi lærer at kvar ny maskin hev kravt både mot og audmjuk vørdnad. Det same gjeld no for den kunstige intelligensen.

    Kjelde: Aftenposten

  • Johan (9) vart skremd av KI-alarmen. Då skreiv han eit brev til digitaliseringsministeren.

    Johan (9) vart skremd av KI-alarmen. Då skreiv han eit brev til digitaliseringsministeren.

    Ein ni år gamal gut såg KI-alarmen på nyhendi og vart redd. Han sløkte ikkje berre skjermen. Han sette seg ned og skreiv til den ministeren som hev ansvaret for det digitale Noreg.

    Johan på ni år hadde sett innslag um kunstig intelligens og dei varsli fagfolk no sender ut. Han tenkte på litlebroren Georges, berre åtte månader gamal. Kva verd vil han veksa upp i? Det spursmålet vart so stort at Johan ikkje tagde. Han tok pennen og skreiv eit brev til digitaliseringsministeren.

    Det er lett å undervurdera slike brev frå born. Men i norsk tradisjon hev born og unge ofte vore dei fyrste til å setja ord på det mange vaksne tenkjer, men ikkje torer segja høgt. Brevet frå Johan er ikkje berre ein protestsong mot maskinane. Det er eit vitnemål um at det offentlege ordskiftet ikkje er stengt for dei små. Det er eit rop um at teknologien må tena menneske, ikkje skapa otte.

    Samstundes syner saki noko vakkert ved den nordiske modellen: Ein borgar på ni år kann skriva til ein statsråd og verta teken på alvor. I mange land er slike brev anten utenkjelege eller vert liggjande uleste. Her i landet finst det ein gamal sedvane med opne dører og skrivande folk. Brevet frå Johan er ein moderne arvtakar etter alle dei hendene som hev skrive til kongar, prestar og storting i von um å verta høyrde.

    Det er og ei påminning um at kunstig intelligens ikkje berre er eit teknisk spursmål. Det er eit spursmål um kva slags framtid borni skal arva. Når ein niåring set seg ned og skriv, gjer han noko meir enn å lufta si eigi uro. Han tek ansvar for litlebroren sin, for jammaldringane sine, for det samfunnet som skal koma. Det er medborgarskap i reinaste form.

    For digitaliseringsministeren er brevet truleg gull verdt. Her fær ho eller han ei direkte melding frå ein av dei som skal leva lengst med konsekvensane av dagens vedtak. Det er ikkje kvar dag ein statsråd fær eit so ærlegt og ufiltrert innspel. Og det kostar lite å svara, men mykje å lata vera.

    Sjølvsagt kann ein ikkje løysa alle spursmåli um KI med eit brev frå ein niåring. Men det er heller ikkje meiningi. Det viktigaste er at Johan ikkje gav upp, men tok del. Han valde å skriva i staden for å tegja. Det er ei haldning som heile landet kann læra av.

    Verdi som møter Georges når han veks til, er ikkje skrivi i stein. Ho vert forma av dei som torer å stilla spursmål, store som små. Når ein storebror på ni år skriv til ein minister, er det eit lite steg for han, men eit steg i rett lei for eit opnare og meir menneskjeleg teknologiskifte.

    Kjelde: Aftenposten

  • DNB kuttar 400 årsverk.

    DNB kuttar 400 årsverk.

    Då den fyrste minibanken kom til Noreg i 1970-åri, spådde mange at bankfilialane skulde døy ut. Dei døydde ikkje; dei vart noko anna. No melder DNB at rundt 400 årsverk vert kutta i teknologi- og tenesteavdelingi, fordi kunstig intelligens tek over uppgåver som koding og kontroll av kundedata. Men dette er ikkje berre ei soge um tap.

    Banknæringi hev alltid vore eit spegelbilete av teknologien. Handskrivne protokollar vart avløyste av holkort, holkorti av dataskjermar, og dataskjermane av mobilen. Kvar gong hev nokon spurt kva menneski då skal gjera. Svaret hev sjeldan vore at arbeidet forsvinn; det hev heller flytt seg til nye uppgåver. Ein bank som nyttar kunstig intelligens til rutinekoding og kontroll av kundedata, treng menneske til å stilla dei kloke spursmåli, byggja trygge system og hjelpa kundane når maskinen ikkje strekkjer til.

    Konsernsjef Kjerstin Braathen talar um store gevinstar og ein ny røyndom. Gevinstane er ikkje berre for banken. Når dataprogram tek over dei gjentekne arbeidsstegi, kann fagfolk bruka tida på vanskelegare problem: sikring mot svindel, betre rådgjeving og meir robuste digitale løysingar. For eit land som Noreg, med høg digital kompetanse og stor tillit til bankane, kann dette verta eit konkurransefortrinn i ei verd der finanstenester vert stadig meir globale.

    Bak tala stend 400 menneske med kompetanse og erfaring. For deim er umleggjingi krevjande, og det er ingen grunn til å pynta på det. Men når eit samfunn hev gått gjennom slike skifte før, hev evna til å læra nytt vore den sterkaste kapitalen. Dei som i dag misser arbeidet i banken, ber med seg verdifull kunnskap som andre verksemder vil ha bruk for. Umstillingi er tung, men ho er ikkje ein blindveg.

    Det positive i denne soga er ikkje at 400 årsverk vert borte. Det positive er at Noreg hev eit næringsliv som tør å ta i bruk ny teknologi tidleg, og eit samfunn som hev klart liknande overgangar før. Den fyrste minibanken tok ikkje livet av bankfilialane; han gjorde dei meir tenlege. Kanskje vil kunstig intelligens gjera det same med bankarbeidet.

    Kjelde: NRK

  • KI gjer meg til ei betre mor

    KI gjer meg til ei betre mor

    Kan ein maskin gjera ein forelder meir nærverande? Spørsmålet høyrest paradoksalt ut, men i ein travel kvardag er det ikkje so fjernt som det verkar. Ei mor fortel i eit offentleg innlegg at kunstig intelligens hev vorte eit reiskap som gjer henne betre i morsrolla.

    Det er lett å tenkja på kunstig intelligens som noko kaldt og framandt, men her er perspektivet snudd. I staden for å stela tid frå familien, kann teknologien gjeva tid attende. Ein forelder som slepp å leita lenge etter svar på små og store kvardagsspursmål, fær meir ro til å vera til stades hjå borni. Det er ikkje maskinen som tek over omsorgi; det er mennesket som fær betre armslag.

    Slik har det vore med mange nye reiskapar gjennom tidene. Kokeboki, telefonen og vaskemaskinen vart møtte med same skepsis, men dei frigjorde tid og tanke. I dag er dei sjølvsagde delar av heimen. På same vis kann ein klok bruk av digitale hjelpemiddel gjeva foreldre noko dei treng kvar dag: overskot.

    For mange mødrer er den største utfordringi ikkje mangel på kjærleik, men mangel på overskot. Når eit digitalt verktøy kann hjelpa med planlegging, lekser eller gode råd, vert det mentale presset lettare. Då vert det rom for det som verkeleg byggjer ein familie: samtalar, måltid og rolege stunder.

    Bestemødrer, grannar og helsestasjonar hev alltid vore viktige støtter for småbarnsforeldre. Det nye er at rådgjevaren kann vera tilgjengeleg midt i natti, utan å døma eller verta trøytt. Slik støtte er ikkje ei erstatning for menneskeleg varme, men eit supplement som kann gjera ein travel kvardag litt enklare.

    Dersom ei mor kjenner seg tryggare og meir oversiktleg i kvardagen med slik støtte, er det ei vinning for heile familien. Teknologien vert ikkje ein konkurrent til morskjærleiken; han vert ein stille medhjelpar som gjer at den kjærleiken fær koma tydelegare fram. Det er eit framsteg som peikar framover, men som òg byggjer på noko gamalt: ynsket um å gjeva borni ein god start.

    Kjelde: Bergens Tidende

Fylg oss: YouTube Telegram
Meld deg inn i Vestlandske Mållag

Få dei fem viktigaste sakene frå Vestmennene rett i innboksen - éin e-post i veka.

Andre prosjekt: Fjordgefluster.no Nordisches.se Maalmannen.no