Vestmennene

Tag: kunst

  • Dronning Sonja vitjar Nasjonalarkivet – skal få sjå helsingar og teikningar frå Slottsplassen

    Dronning Sonja vitjar Nasjonalarkivet – skal få sjå helsingar og teikningar frå Slottsplassen

    Ei teikning med ei kongeleg krone, laga av eit barn på Slottsplassen, kann fortelja meir um glede og samhald enn mange offisielle dokument. Måndag fær desse helsingane og teikningane ein heidersplass i Nasjonalarkivet, og dronning Sonja kjem sjølv for å sjå deim.

    Det er lett å tenkja at soga vert skriven av kongar, statsrådar og store hendingar. Men mykje av det verkelege livet finst i dei små helsingane som vanlege folk sender til kongehuset. Når born tek fram fargestiftar og teiknar slottsvakti, blomar eller ei krone, set dei merke etter seg i ei lang, levande line frå tidlegare tider. Desse teikningane er ikkje berre søte; dei er vitnemål um korleis born ser på nasjonen og samfunnet sitt.

    Nasjonalarkivet hev teke vare på slike gåver og helsingar i mange år. Det er eit arbeid som krev tolmod og ordenssans, men det gjev landet noko verdifullt: eit mangfald av røyster som elles lett kunne ha vorte gløymde. Ei handskriven helsing frå ein sjuk, ei teikning frå ein skuleklasse, eit brev med ynskje um betre tider – alt dette vert no ein del av det store minnet åt folket.

    Når dronning Sonja vitjar arkivet, er det ikkje berre eit høfleg besøk. Det er eit teikn på at kongehuset set pris på dei mange små helsingane som strøymer inn ved høgtider og store dagar. Dronningi hev sjølv synt interesse for kunst og handverk, og born sine teikningar er ofte den fyrste kunstupplevingi eit menneske gjev frå seg. Å ta vare på deim er å ta vare på voni um at borni skal høyra til i soga.

    For ettertidi vil slike arkivsaker verta gull verde. Dei syner kva folk tenkte, kva dei håpa på, og kva dei ville fortelja til dei som styrer landet. I ei tid då mykje går føre seg digitalt og fort, minner desse papirhelsingane folk um at ei personleg helsing enno hev tyngd. Dei er små, men dei ber ei stor meining.

    Difor er dagen i Nasjonalarkivet verd å leggja merke til. Det er ein dag for dei stille røystene, for borni som teikna, og for alle som hev teke seg tid til å senda ei venleg helsing. Slik vert kvardagen samla inn, og slik vert soga rikare for kvar einaste generasjon.

    Kjelde: Aftenposten

  • Gjentekoret trampa hardt i gulvet, rasande.

    Gjentekoret trampa hardt i gulvet, rasande.

    Dei stampande små føtene sende ei dirring gjenom det eldgamle steingolvet i Nidarosdomen, og i den augneblinken var ikkje koret lenger ei samling unge, einskilde røyster – dei var eit einaste vêrhardt berg som ropte. Når Nidarosdomens jentekor trampar hardt og let raseriet bølgja fritt, gjer dei noko langt meir enn å syna teknisk dugleik. Dei omformar kjensler som ofte vert kvelt i kvardagen til ei kunstnarisk samhandling som fær murverket til å svar.

    Sjølve den fysiske krafti i ein slik framsyning er ei påminning um at song ikkje berre bur i strupen, men i heile lekamen. I ein tid då mykje av musikkupplevingi hev vorte skjermbasert og stillesitjande, er det eit sjeldan gagn å høyra rytmar som er skapte av kroppar i rørsle på ein steingrunn som hev bore beding og lovsong i meir enn åtte hundrad år. Stampingi knyter dei unge songarane til ein eldgamal tradisjon der musikk og dans var eitt – og det er ikkje lite å segja at akustikken i landets mektigaste kyrkjebygg gjev kvart tramp eit romsk djup som ingen konsertsal kann atterskapa.

    Det er tilhøvet millom den einskilde og fellesskapen som her vert sjølve kjerna i upplevingi. Kvar og ei av desse syngjande jentone er vél skulerte; mange av deim vil med tidi fylla namngjetne soliststader. Men når dei stend side um side og lèt sinne og kraft verta samansmelta i ein felles klangbotn, veks det fram noko som ikkje lèt seg planleggja av den einskilde. Røysti til den eine fyller holrommet der den andre dreg pusten, og trampet vert ein kollektiv hjarterytme. Det er ikkje fyrste gongen musikklivet fær ei slik påminning um at samspelet er noko større enn serskilde prestasjonar; likevel er det noko særskilt ved at det gjeng fyre seg i eit rom der nasjonale minne ligg tjukt i lufti.

    Gjestene deira gjev endå ei påminning um kor fruktbart slike møte er. Når det kunstnariske motet stig og nye impulsar kjem utanfrå, vert koret ikkje veikare, men rikare. Slik skapar dei noko som er meir enn ein konsert: ei levande lærerik stund der det er lov å vera rasande, men der raseriet ikkje sprengjer, helder byggjer. Det er eit vonars teikn i ei tid der mange unge søkjer vegar til å uttrykkja engsting og harme utan å mista trui på at fellesskapen ber.

    Difor er ikkje trampingi i Nidarosdomen berre eit minne um ein kveld med høgt støynivå. Ho er eit prov på at kunst som vågar å bruka heile kjensleregisteret – og heile kroppen – kann gjera oss sterkare saman. Når jentekoret stampa hardt, var det ikkje golvet som gav etter, men skiljet millom dei som trampa og dei som høyrde på.

    Kjelde: Adresseavisen

  • – Mi fyrste bekymring var at det skulle gå i stykke, etter at me har brukt 40 millionar.

    – Mi fyrste bekymring var at det skulle gå i stykke, etter at me har brukt 40 millionar.

    Førti millionar kronor, støypt i stål, silikon og eit mylder av linjer med kode, skal no dansa under dei gotiske bogane i Nidarosdomen. Det er ikkje ei kvardagsleg opning Olavsfesten byd på i år; her møtest menneskekroppen og maskinkroppen i ein kunstnarisk dans, eit samspel som tøyer grenser for kva ei gamal kyrkje og ein moderne festival kann romma.

    När dei fyrste tonane ljomar, vil mange i benkjane kjenna ei ørliti uro: Kann dette gå sund? Slike tankar er ikkje uturvande. Den eine tingen er at ein sofistikert robot lett kann få leddbrekk eller sensorfeil – den andre er at heile prosjektet er smidd saman med 40 millionar kronor. Men nett denne sårbarheiti gjev framsyningi ein eigen glans. Ho minner um at levande kunst alltid kviler på eit underlag av usikkerheit; ein skodespelar kann gløyma replikkane, ein songar kann missa ein tone, og ein maskin kann stogga. Det er det levande møtet, med all sin risiko, som gjer kvelden verdfull.

    Nidarosdomen sjølv er ikkje framand for dristige steg. I snart tusund år har dei høge kvelvi fanga opp song, klokkeklang og stille undring. Her tok byggmeistrar og bilethoggarar i bruk den tidas mest avanserte teknikkar, frå steinkvelving til glasmåleri. I eit slikt lys er ikkje ein robot som rører seg under rosevindauga eit brot med tradisjonen – det er ein ny sats i den same langvarige hymnen. Det er eit teknologisk vedunder som møter eit kulturelt minne, og båe parter vert rikare av møtet.

    Dei 40 millionane er ikkje kasta bort på eit lettvint blikkfang. Dei syner ei djup tru på at kunst og ingeniørkunst kann finna ein felles rytme. Ingen veit sikkert kor mange timar med programmering, mekanisk finpuss og koreografisk prøving som ligg bak ein einaste danserørsle, men resultatet er eit prov på at menneske og maskin ikkje treng vera motstandarar. Dei kann lyfta kvarandre.

    När maskinen lyfter armen og menneskedansaren svarar, stig ein ny tone gjennom skipet i den gamle domkyrkja. Det er eit bilete på at framtidi ikkje treng vera eit framandt land, men noko ein kann dansa seg inn i – side um side med båe menneske og maskinar.

    Kjelde: Adresseavisen

Fylg oss: YouTube Telegram
Meld deg inn i Vestlandske Mållag

Få dei fem viktigaste sakene frå Vestmennene rett i innboksen - éin e-post i veka.

Andre prosjekt: Fjordgefluster.no Nordisches.se Maalmannen.no