For over hundre år sidan vart det òg bråka når dei fyrste vasskraftverki skulde byggjast i bygdi. Nokre såg mastene og røyrgatone som framande innslag i landskapet; andre såg arbeidsplassar og lys i stovone. I dag gjentek soga seg – no med datasentri.
Mange nordmenn nyttar kunstig intelligens nærast hemningslaust, og i kjølvatnet veks det fram fleire datasenter i landet. Det er lett å forstå at naboar vert urolege over store, gråe bygg og høge straumrekningar. Men det er verdt å sjå på kva desse anleggi kann føra med seg av gode ting.
Då vasskrafti vart bygd ut, var det òg strid om kvar turbinane skulde stå. Mange bygder fekk likevel eit løft: vegar, skular, kraftkrevjande industri og ei ny sjølvkjensle. Datasentri er ikkje so ulike. Dei krev mykje kraft, men dei kann gjeva noko attende.
Varmen frå serverane kann nyttast til fjernvarme, drivhus og oppdrett. Lokale elektrikarar, røyrleggjarar og IKT-folk får nye oppdrag. Og for unge som vil arbeida med teknologi, kann eit datasenter i nærleiken vera grunnen til at dei vert verande i heimbygdi i staden for å flytta til dei store byane.
Det tyder ikkje at alle innvendingar er grunnlause. Straumbruken må vurderast, og lokalsamfunna må få vera med på avgjerdene. Men det er eit gode at Noreg hev rein kraft og kaldt klima, to føresetnader som gjer landet attraktivt for datasenter. Det kann verta ein fordel for bygder som ikkje nyttar varmen i dag.
Soleis kann ein sjå ei linje frå vasskraftutbyggingi til KI-alderen. Det som fyrst vert møtt med tvil, kann med tida verta ein naturleg del av kvardagen – og ein ny grunn til å vera stolt av heimstaden.
Kjelde: NRK