Kvifor vert ein kvit farge eit nyhende? Når eit restaureringsarbeid avdekkjer at noko lenge hadde ein annan farge, men eigentleg var kvitt, då kjem ikkje berre ei måling til syne – det kjem ei heil soge til syne. Arbeidet kann ta fleire år, og nett det er eit teikn på at ein tek funnet på alvor.
Den som hev vakse upp med eit bygg eller ein ting i ein viss farge, trur gjerne at denne fargen er den upphavlege. Men gamle hus og gamle gjenstandar ber ofte mange lag. Kvart lag fortel om ein smak, ein økonomi og ei tid. Når det under alle desse lagi løynde seg eit kvitt lag, tyder det ikkje at fortidi var fattigare eller enklare enn ein trudde. Det tyder at dei som bygde eller laga tingen, valde det kvite med vilje. Dei såg noko i den kvite fargen som seinare tidt hev vorte gløymt.
Kvitt er ikkje berre fråvær av farge. I mange gamle bygg var det kvite eit teikn på reinleik, ljos og orden. Det var ikkje alltid so billeg som moderne folk gjerne trur; å halda noko kvitt kravde jamt stell og ny måling. Når mange vert overraska over at tingen eigentleg var kvit, viser det kor lett notidi gløymer at fargar hev si eigi historie. Ein farge som i dag verkar kald eller streng, kunde for to mannsaldrar sidan verka høgtideleg og varm.
At arbeidet kann ta fleire år, er ikkje eit vonbrot. Det er ein lovnad. Restaurering som skal berga slike spor, må ikkje skunda seg. Ho må skrapa varsamt, dokumentera kvart lag og gjeva rom for tvil. Hadde ein rive av all gammal måling på ein dag, vilde ein ha mista nett den kunnskapen som gjer funnet verdifullt. Den seine framgangen er soleis ikkje eit hinder; han er sjølve metoden.
For bygdi eller byen der tingen står, kann denne oppdagingi verta ei stille påminning um at staden hev ei lengre soge enn det ein ser. Dei som bur der, fær ein grunn til å sjå på det kjende med nye augo. Det som alltid hadde ein viss farge, var i røyndi annleis. Det er ikkje eit tap, men ei gåve.
Når arbeidet ein gong er ferdig, vil mange kanskje sakna den gamle fargen dei var vane med. Men dei vil òg få sjå noko som ingen no levande hev sett: den upphavlege kvite fargen slik han lyste for dei fyrste som såg han. Det er ei sjeldsynt bru millom fortid og notid. Og brui er bygd med tolmod, ikkje med hast.
Kjelde: Adresseavisen