Ein heil sal som sit musestille medan ei røyst fortel, er eit sjeldan syn i ei tid då skjermane kappast um merksemdi. At folket i salen er so lydhøyrt, og at det einaste som bryt stilla er jamn humring og nokre latterbrøl, segjer noko stort um kva ei god soge kann gjera med folk. Det er ikkje berre underhaldning; det er samling kring eit eldgamalt bord.
Den munnlege forteljingi hev røter lengre attende enn skriftspråket. Frå norrøne sogor og eventyr um kvelden til moderne forteljarfestivalar er det same krafti som verkar: ei røyst som skapar bilete, og eit publikum som læner seg fram. Når humringi gjeng gjennom salen, er det ikkje støy, men eit teikn på at folk kjenner seg att. Latteren kjem ikkje av vitsar som vert kasta ut; han veks ut av stunder der forteljaren og tilhøyrarane pustar i same takt.
I ei tid der mykje vert stykt upp i korte klipp og raske meldingar, er evna til å sitja stille og lyda på ei lang forteljing ein kulturell skatt. Born som veks upp med høgtlesing og munnlege sogor, fær eit rikare mål og ei djupare innlevingsevne. Det er ikkje tilfeldig at dei gamle formlane – "det var ein gong" – framleis hev klang. Dei opnar dører til noko sams.
Ein slik kveld er òg ein siger for lokalsamfunnet. Når folk samlar seg i ein sal, legg dei vekk kvardagsstresset og delar eit rom. Humringi og latteren er lim som bind folk saman. Det er ein påminning um at kultur ikkje alltid treng store scener, heller ikkje alltid nye påfunn. Stundom held det med ein forteljar, ei røyst, og ein flokk som er viljug til å lyda.
Den gamle kunstformi er med andre ord langt frå utdøydd. Ho hev berre funne nye rom. Og so lenge det finst salar der tilhøyrarane sit lydhøyre og stille, medan humring og latter kjem av di soga treffer, so lenge er det von for eit samfunn som kann lyda til kvarandre. Det er eit lite under, men eit under som hender oftare enn mange trur.
Kjelde: Adresseavisen
