Tre hundrad fastbuande og halvannan million vitjande kvart einaste år – dei turre tala frå Flåm er av det slaget som fær ein til å stogga upp og undrast. I ei tid då mange småbygder strider imot fråflytting, hev denne vesle staden ved Aurlandsfjorden snutt heile logikken på hovudet. Her er det ikkje mangel på liv og rørsle, men ein stille kunst i å ta imot verdi utan å missa si eigi røyst.
Det er lett å tru at turiststraumen er eit nytt påfunn, men soga fortel noko anna. Allereie ein onsdag i august 1930, medan ei streik herja i bygdi, kunne eit blad melda at «der er deilig vær og mange mennesker». Same åndedraget som i dag, same frydefulla undring over at nett denne krongleute fjordbygdi drog til seg folk frå alle kantar. Turismen er ikkje ei framand makt som brått kom siglande; han er ein gamal vener som hev lagt att spor i både vegamøte og vertskapshus i snart eit hundrad år.
Ein av dei mest forunderlege trådane i dette flokevevet er knytt til eit møte på ein båt millom Napoli og Capri. Ein italiensk kvinne ved namn Rafaela Aponte-Diamant møtte ein kaptein, Gianluigi, og saman bygde dei upp verdens største privatåtte cruisereiarlag. Det er nett slike skip som i dag legg til kai i Flåm, og som år etter år fyller fjordlandskapet med nysgjerrige augo. Soleis er ei liti norsk bygd flitta inn i eit av dei mest selsame forretningseventyri i nyare europeisk tid. At eit slikt samsvar kunde veksa fram, er eit vitnemål um kor djupt våre vesle stader kann røra ved dei store liner i verdi.
For Flåm er ikkje berre eit blikkfang på ein skjerm. Det er ein heim, og dei tri hundrad som bur der året rundt, ber på ein serskild kunnskap: dei veit korleis ein tek imot ein heil planet utan at bygdi vert til eit kulissespel. Dei syter for at gjestene fær sjå meir enn berre det venta – dei fær kjenna på røtene til eit landskap som ikkje let seg herma. Dette er ikkje berre lærerikt for dei som kjem, men og eit fyrebilæte for andre småsamfund som treng ei leide i korleis ein kann bu og buande vera samstundes som ein opnar døri.
Når nye skipslengder sigler inn fjorden i morgondagen, vil dei same fjelli møta deim som dei gjorde i 1930 – tagnad og stød der dei stend på den gamle steingrunnen. Flåm treng ikkje å ropa høgt; bygdi hev i årti synt at hemmelegheiten ligg i ei stille tryggheit på at den rette gildskapen hev heime her. Det er ei erfaring som er mynta for meir enn berre ein sumar – det er eit arvegods som hev vare i mannsaldrar, og som enno hev si fulle tyngd.
Kjelde: Bergens Tidende