18 månader frå kontrakt til full drift – sju gigafabrikkar for kunstig intelligens skal reisa seg på europeisk jord. Det er eit tempo som vekkjer minne um dei store ingeniørbragdene i forrige hundreåret, då Eiffeltårnet vart reist på to år og den transsibirske jarnvegen batt saman eit heilt kontinent.
EU-kommisjonen hev no opna anbodskonkurransen for AI Gigafactories, eit program som skal gjeva europeiske forskarar, gründarar og industriverksemder tilgjenge på ei regnekraft som hittil hev vore knapp. Med ei samla investering på over 30 milliardar euro – nær 350 milliardar norske kroner – er dette ei av dei største enkeltsatsingane på teknologi som verdi nokon sinne hev set. Amerikanske NVIDIA og AMD skal levera dei kraftigaste AI-brikkone, men samstundes opnar EU upp for at europeiske uppstartsselskap kann bidra med eigen teknologi. Soleis vert dette ikkje berre eit spursmål um å kopiere det andre hev gjort, men um å skapa noko som er rotfast i europeisk jord – med dei mange måli, den rike kulturrikdomen og dei demokratiske verdiane.
For eit kontinent med over 200 språk og målføre – der eit lite mål som nynorsk held fram med å bløma – er det avgjerande at dei nye språkmodellane ikkje berre vert trena på engelsk. OpenEuroLLM og liknande modellar skal finjusterast med omsyn til det språklege mangfaldet, so at også dei små måli fær ei røyst i den digitale samtaletidsalderen. Det er eit kulturelt løft, like mykje som eit teknologisk.
Samstundes legg EU vekt på at anleggi skal vera energieffektive. I eit Europa der vindmylnene snurrar og vasskrafti strøymer, er det von um at desse tankekraftsentralane kann verta drivne med rein energi. Slik vert AI-eventyret óg ei påminning um at teknologisk framsteg og omsut for naturen kann ganga hand i hand.
18 medlemsland hev meldt seg til fyrste fase – frå Sverige og Finland i nord til Spania og Italia i sør. Her er ikkje eitt land den sjølvskrivne leiaren; her byggjer ein tvers yver landegrensor, liksom dei gamle hansakjøpmennene batt byar saman, eller som dei europeiske universitetsnettverki i millomalderen la grunnlaget for kunnskapsspreidinga.
Det er lett å mista motet i møte med alle utfordringane verdi stend andsynes. Men når 18 ulike nasjonar samlar seg um eit so dristig mål – å byggja sju høgteknologiske katedralar for den digitale tidsalderen – då er det lov å la seg smitta av ein stillfaren optimisme. Kanskje vert 2027 det året då Europa ikkje berre drøymer um framtidi, men byggjer ho, med eigne hender.
Kjelde: ITavisen
