På Værnes i Trøndelag hev fly letta og landa i meir enn hundre år, og no er staden vald ut til å prøva luftfart med null- eller lågutslepp. Fem heilt ulike stader i landet skal nyttast som testarena for denne nye luftfarti.
Det er eit val som peikar både attende og frametter. Værnes hev ei lang soge som møtestad for luft og folk. Allereie tidleg på 1900-talet tok flygingi til på staden, og sidan hev Værnes vore både militær flystasjon og sivil lufthamn. Denne soga gjer noko med eit lokalsamfunn. Her finst kunnskap um vêr, vind og landingstilhøve som ikkje kann lesast ut av ei lærebok. Når nye flytypar no skal prøvast, er det difor ikkje tilfeldig at Værnes er med.
Det mest spennande er likevel kva dette tyder for framtidi. Flyi som skal testast, skal nytta batteri eller hydrogen, og dei slepp ikkje ut CO₂ under sjølve flygingi. Skal slike fly verta kvardag, trengst det teststader med ulike klimatilhøve. Ein stad ved kysten, ein stad i innlandet, ein stad med kald vinter og ein stad med mykje vind – alle gjev ulike svar på korleis teknologien held mål. Værnes ligg ved ein fjord og hev store, opne område kring seg, noko som gjer staden godt eigna til utprøving.
For distrikts-Noreg kann denne utviklingi verta særleg viktig. Mange små samfund er avhengige av flyruter for å halda kontakt med sjukehus, næringsliv og familie. Elektriske fly med kort rekkjevidd kann ikkje erstatta dei store rutene enno, men dei kann dekkja mange av dei korte sambandi som i dag er dyre eller vanskelege å driva. Når slike fly vert testa på stader som Værnes, er det ikkje berre teknologi som vert utvikla – det er og voni um at luftfarti kann halda fram utan å skada naturen som ho flyg yver.
Difor er valet av teststader noko meir enn eit praktisk tiltak. Det er eit teikn på at Noreg tek i bruk den lange erfaringi si frå luftfart og kombinerer ho med ny teknologi. Værnes hev bore fly gjennom ein heil mannsalder, og no kann staden få bera fram den neste ætti av luftfart. Det er eit stilt, men sterkt prov på at framsteg sjeldan kjem frå ingenting. Dei kjem frå stader som Værnes, der lang tradisjon og ny teknologi lyfter i lag.
Kjelde: Adresseavisen