Eit hus kann ha utsyn til ein heil skog av vindturbinar, og likevel få energien sin frå eit kolkraftverk langt av lei. Det høyrest ut som eit paradoks, men det er nett slik det elektriske nettet verkar.
Spursmålet «Kvar kjem straumen frå?» dreg fram noko som er lett å gløyma i kvardagen: straumen hev ikkje noko merke på seg. Når ein set på kaffitrekkjaren, kann ingen segja at det eine elektronet kom frå ein foss og det andre frå ei kolgruve. Alle produsentane heller energien sin inn i eitt og same magasin, og alle forbrukarane tek ut frå det same magasinet. Ein vindturbin i nærleiken gjer difor noko viktigt sjølv um huset ved sida av får dekt behovet sitt av kolkraft nett no. Turbinen sender rein energi inn i fellesskapet, og den energien fortrengjer noko av kolenergien som elles vilde ha runne inn.
Det er noko vakkert i dette fellesmagasinet. Det er eit moderne syskenbarn av dei gamle vassvegane, der vatnet frå fjellet rann ned til kverni og gav kraft til bygdi. No gjeng vatnet, vinden og sola inn i ein usynleg straum som bind heile land i hop. Noreg hev i over hundre år bygt velferd på vasskraft, og den vasskrafti hev vore ein stille rikdom. I vår tid vert den rikdomen deld med naboland, og Noreg kann òg henta kraft derifrå når vinteren er hard og vassmagasini låge. Det tryggjer straumen for dei som treng han mest.
Den som spør kvar straumen kjem frå, hev teke eit lite steg mot å bli ein klokare brukar. Slike spursmål er ikkje berre for fagfolk. Dei er ein veg inn i å skjøna kva ein betalar for, kva ein vel, og kva ein er med på. Når ein vel ein avtale med opphavsgaranti, eller når ein støttar meir fornybar kraft, då er ein ikkje lenger berre ein mottakar. Då er ein med og formar det same fellesmagasinet.
Sjølv um straumen i kontakten ikkje kann fortelja kvar han vart fødd, so er spursmålet verdt å stilla. Det opnar for ein ny måte å sjå kvardagen på: lyset i stoveglaset, varmen i omnane, og dei rolege turbinane på haugen – alt heng i hop i eit stort, stilt samarbeid.
Kjelde: Adresseavisen