Datamaskini di er ein travel samtalepartnar. Medan du sit og arbeider, utvekslar ho ei stillferdig strøyming av helsingar, spurnader og svar med tenarar på den andre sida av kloten. Mykje av denne trafikken er usynleg – men ho er ikkje løynd. No finst det gratis verkty som Portmaster, TCPView, Netiquette og LuLu som gjer denne skjulte samtalen synleg. Dei er som digitale kartteiknarar for den elektroniske verdi.
Det er ei utvikling som gjev grunn til optimisme. I ei tid der programvare ofte kjem innpakka i ugjenomsynlege svarte boksar, er det ein stille siger for den opne kunnskapen når eit menneske fær innsyn i kva maskinen det eigentleg driv med. Det minner um den tidlege internett-tidsalderen, då nysgjerrigheit og deling var drivkrefter, og eitkvart nettverkssignal kunne sporast og forståast av alle som brydde seg um å læra.
Det er ikkje tilfeldig at fleire av desse programmi er opne kjeldekodar. Her ser me eit dugnadsarbeid på tvers av landegrenser. Tryggingsforskaren Patrick Wardle, til dømes, hev laga både Netiquette og LuLu for Mac-brukarar og gjort deim tilgjengelege for alle, utan kostnad. Slike handlingar ber med seg ein klår bodskap: di eigi datatryggleik skal ikkje vera ein løyndom som berre store selskap kann forvalta. Ho skal vera noko du sjølv kann skoda og tukta.
Gjennom slike verkty fær ein òg eit nytt perspektiv på sjølve ordet ‘nettverk’. Det er ikkje berre ein abstrakt infrastruktur; det er eit finmaska garn av samtalar millom programvaror, tenarar og tenester. Å sjå desse sambandi på skjermen er som å fylja handelsrutone på eit gamalt kart – det gjev samanheng og meining til noko som elles er skjult.
Lykka er at me ikkje lenger treng vera framande i vårt eige digitale hus. Medan PC-en og Mac-en talar, kann me no lytta med – og velja kven som fær ordet. Det er ein smak av fridom i ein stadig meir tilknytt verd, og ein påminning um at det enno finst rom for eit medvite, sjølvstendigt tilhøve til teknologien. Slike små steg mot større innsyn er verd å heidra.
Kjelde: ITavisen
