I eit medielandskap der dei store ordi um teknologiske gjennombrot ofte kjem i kapp med skuffingar, er det ein særs velgjerande augneblink når eit av dei strengaste vurderingsprogrammi i verdi gjev ei klår støtte til eit kvanteteknologiselskap. No er det kunngjort at det amerikanske forskingssenteret DARPA hev utvida samarbeidet med PsiQuantum gjenom ei avtale på 125 millionar dollar – den største kontrakten selskapet nokon gong hev hatt med dei amerikanske styresmaktene.
Midlane skal nyttast til ei breid utprøving og vurdering av PsiQuantum sin teknologi for feiltolerante kvantemaskinar. Men det mest slåande med dette nyhendet er ikkje summen, so mykje som den tillit og den grundige faglege granskingi som ligg bak. DARPA er ikkje ein vanleg investor. Programmet Quantum Benchmarking Initiative (QBI) er, etter ord frå PsiQuantum sin administrerande direktør Victor Peng, «eit av dei mest omfattande og strenge statlege programma for evaluering av ny teknologi som eg nokon gong hev set.» Desse ordi, frå ein mann som sjølv hev vore med på å forma noko av det mest avanserte innan dataverdi, ber bod um eit sjeldant sersyn: ein kontrollinstans som ikkje berre godkjenner, men som gjer teknologien betre undervegs.
Gjenom fleire år hev DARPA hatt tilgang til PsiQuantum sine mest ømfintlege tekniske dokument, konstruksjonstilskipingar, ytingstali og levande demonstrasjonar. Dei hev ikkje berre lese planane på papiret; dei hev sjølve set komponentar på prøve i laboratorium, vurdert programvare og granska dei algoritmiske reiskapane som selskapet nyttar for å byggja feiltoleranse inn i systemi. Medstiftar og vitskapsdirektør Pete Shadbolt kallar DARPA si rolle medvite skeptisk, slik programmet er bygt upp frå grunnen av. Det er ein tanke som vekkjer respekt: her vert ikkje framsteget møtt med lettvint jubel, men med krevjande, sakkunnig tvil som til slutt styrkjer grunnlaget.
Slikt vitnar um at dei verkeleg store framstegi sjeldan kjem som lyn frå klår himmel. Dei veks fram gjenom tolmod, systematisk etterprøving og eit gjensidig tillitsfullt samspel millom modige innovatørar og kritiske instansar som ikkje gjev slepp på kravi til prov. DARPA reknar sjølv med at ein nyttefør, feiltolerant kvantemaskin kann stå klar kring 2033. Det er ikkje lenger eit laust framtidsmål; det er ein konkret tidsplan som no vert underbygd med store investeringar i sjølve infrastrukturen – millom anna ved anleggi i Milpitas og Chicago.
Saman med ei tidlegare semje med Handelsdepartementet under CHIPS and Science Act syner denne avtala at dei amerikanske styresmaktene no handsamer kvanteteknologi som ei nasjonal strategisk satsing på line med dei store utbyggingane av jarnveg, telegraf og internett i tidlegare tider. Det er eit lærerikt døme for alle som fylgjer med på teknologiutviklingi. Den djupaste framgangen kjem ofte ikkje frå ei einaste oppfinning, men frå eit målretta samspel millom grunnforsking, offentleg stønad og streng, uavhengig vurdering. I ein verdsdel der ordet «disrupsjon» ofte vert kasta rundt som eit honnørord, er det forfriskande å sjå ei utvikling bygd på so moden og ansvarleg ein grunn.
For eit lite land som Noreg, med eigne lovande forskingsmiljø innan t.d. kvantesensorar og materialvitskap, er dette nyhendet ei påminning um at den mest haldbare vegen til teknologisk leiing går gjenom opne dører til fagfellevurdering og langvarig satsing. Det er ikkje dei snøggaste kunngjeringane som tel mest, men den staute tillit ein vinn gjenom år av trufast arbeid og prøving. Og det er eit vonfullt teikn i ei tid der grunnleggjande fysisk innsikt og nøktern ingeniørkunst enno kann verta løna med samfundet si store semje.
Kjelde: eeNews Europe