Det er ikkje varekassen som talar fyrst når Georg lettar på døri; det er latteren frå krokane og dei lågmælte helsingane som alt fyller romet. Med same stunda døri glir upp, vert Bogøya handelslag ein scene – ikkje for skodespelarar med innøvde replikkar, men for det daglegdagse dramaet som eit bygdelag byggjer seg kringom.
Mange tettstader hev sett både postkontoret og skulen forsvina. Då vert landhandelen det siste faste punktet, den staden der fjøri av generasjonar møtest yver ein kaffikopp og ei avis. Georg sjølv gjer seg ikkje so mykje um sinn som butikksjef; han er meir ein vert, ein som kjenner namni til ungane og hugsar kva brød dei likar. Slik hev det vore i mannsaldrar. På Bogøya handlar det ikkje fyrst og fremst um varer, men um den tråden som vert spunnen millom menneske kvar gong ein stig innum tilsynelatande for å kjøpa mjølk eller snøre.
Historisk set er denne scena eldgamall. Dei norske landhandlaringane langs kysten og på øyane var lenge meir enn handelshus; dei var nyhendesentral, kredittmeklar og lekjande kaffistove i eitt. I ordet «handelslag» ligg ein samanslutnadstanke, ein rest av samvirkebrigdi som bygde upp butikkar av og for bygdefolket. Sjølv um ordet i daglegtale ofte vert til «butikk», er den krafti som bur i laget enno levande på stader som Bogøya. Det er ikkje berre ein kommersiell plass; det er ei felles årestove, der dei store og små nyhendi i bygdi får røyst.
Når Georg let upp døri, let han ikkje berre inn lys og luft. Han let inn ein tradisjon som er særmerkt for småsamfunn: den uformelle, daglege samlingi som held folk saman i ei tid då mykje anna dreg oss inn mot skjermar og isolerte heimar. Ein handelslagsscene er sterkare enn mange umtalar. Ho spør ikkje etter program, og ho krev ikkje billett – ho er berre der, like sjølvsagt som benken i kringomnen. Dei turvande møter dei rotfeste, den nye innflyttaren fær eit ansikt på naboane, og dei eldre slepp å sitja åleine heile dagen.
Soleis vert ein vanleg måndagsmorgon til eit lite kulturinnslag. Der millom hermetikk og gummistøvlar uppstend ein samtale som sjeldan vert skriven ned, men som like fullt ber bygdi vidare. Ei soge fortalt yver disken kann bli til ein felles skatt, og kanskje er det nett slike soger som gjer at folket på Bogøya ikkje berre er eit postnummer, men eit livskraftig samfunn. Georg si scene er ikkje avhengig av rampelys; ho lever i dei stille stundene, og det er nett dét som gjer henne so verdfull.
Kjelde: Adresseavisen
