Vestmennene

Tag: born

  • Ikkje berre regnet som var problem med plassen til musikken på Olavsfest i år.

    Ikkje berre regnet som var problem med plassen til musikken på Olavsfest i år.

    Regnet sila inn over Nidaros-domen og dei mange teltleirane på festivalområdet, men det var ikkje vassdroparne som skapte dei varige tonane under Olavsfest. Då regnbygene jaga folk saman under tette segldukar og i steinportalernes skjul, vart det nettopp samtalene som stod att som det sterkaste minnet. Musiken dreiv nok i mylderet dette året, men det var som ei utsparing for noko djupare – eit ordskifte som minna sterkt um dei gamle tingstadene der folk kom saman for å lyda på kvarandre og ikkje berre verta underhaldne.

    Festivalsjefen og dei mange friviljuge hev ofte tala varmt um ynskjet um å skapa ein møtestad, ikkje berre ei scene-rekkje. I 2024 ser det ut til at denne visjonen fekk ein reiskapsleg framsyning av regnet sjølv. Familjetilbodi, med verkstader og forteljarstunder for borni, fekk gløde i dei trongaste romi, og dei vaksne samla seg i tette samtalkrinsar. Dette minner um den norske munnlege tradisjonen, der kunnskap og undring vart borne vidare frå lepp til øyra, ofte medan uvêret rasa utanfor. I ei tid då mykje av kulturlivet er upphengt i konsertprogram og scenedisiplinar, syner Olavsfest at sjela til ein folkefest like mykje bur i dei stille ordskifti.

    Historisk set er dette eit heimleg terreng for Nidaros. Sia Olavs-tidi hev byen vore ein samlingsstad for pilegrimar og søkjande, der det viktige ofte hev fenge form i gåande samtalar og uformelle møte. Regnvass-sundagen i år er soleis ikkje eit brot, men ei heimkome til denne eldgamle arven. Når ein festival maktar å gjeva rom for borni og foreldri samstundes, til dei enkle familjeaktiviteterne som styrkjer bandi millom dei små og dei store, kann ei heil festivalrøynsle lysa upp mykje meir enn den gjævaste ljodkulde.

    Det er lett å missa slikt i ein forfjamsa reportasje der teljingar av besøkstal og toppartistar fenger. Men ei verkeleg kulturhelg syner seg ofte i dei små glimti: ei bestemor som fortel eventyr for eit barnekull innunder ein alkove, ein diskusjon um livsspursmål som held fram i eit telt langt etter programmet er avslutta. Olavsfest 2024 kann ikkje målast i desibel, men i dei menneskelege tonane som skal klinga vidare i samtaler og tradisjonar lenge etter at scenene er rivne ned. At dei harde regndropane ikkje vaska burt, men samla desse møten, gjer det tydeleg at skuggesida i mylderet i røyndi var ein løynd styrke.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Her strøymde familiane til i ettermiddag.

    Her strøymde familiane til i ettermiddag.

    Eit sirkustelt i solsteken, lukti av nyslipe treflis og ljoden av bornelatter som blandar seg med sagmjølk – det er ikkje kvardagskost i ei tid der skjermane ofte fær meir merksemd enn leiken. Men nett slik lydde det i ei bygd ein ettermiddag, då familiane strøymde til for eit samkome som sette gamle handverk og ungdommeleg undring i same ringen.

    Snekring og sirkus kann synast som to åtskilde verdi. Det fyrste peikar attende til vaare gamle byggjetradisjonar, til timbrar og båtbyggjarar, til ei tid då kvar fjord og kvar dal fostra meisterar som skapte det dei trong med eigne hender. Det andre hev ei meir framand klang, med røter i italienske manesjar og franske gjøglarar – og likevel hev sirkuset funne vegen inn i norsk folkesjæl som ein folkekjær tradisjon, anten det er Cirkus Arnardo eller små gjestespel på bygdetunet. Når dei to møtest under open himmel, vert det ei påminning um at kultur ikkje berre er det nedarva, men og det me tek imot med opne armar og gjer til vårt eige.

    Borni som kom, fann ikkje berre underhaldning; dei fann ei verd av skaparglede. Dei fekk kjenna motstanden i ei høvelspon, sjå korleis ein enkel planke vart til ein krakk, og læra at tolmod og stø hand gjev resultat. Slike stunder er meir enn tidsfordriv – dei er små skular i praktisk klokskap, og dei plantar ei undring for handverket som ingen lærebok kann gjeva. Samstundes flira dei av klovnar og akrobatar, og fekk røynsla av at kroppen er eit vidunderlegt reiskap som kann brukast til langt meir enn stillesitjing.

    Soli, som velsigna dagen, er og verd å nemna. Ho var ikkje berre eit vêrfyrebuing – ho var ein medspelar som lyfte heile stemningi og gjorde graset til ei innbydande scene. I ei tid då me ofte søkjer inn i kunstige ljos, minner ein slik ettermiddag oss um den gåva som ligg i å samlast ute, i frisk luft og naturlegt ljos, og dela stunder som ikkje treng batteri eller straum.

    For dei vaksne var dette ein sjanse til å sjå borni sine leva ut gleder som mange av deim sjølve minnest frå eigen barndom – anten det var å byggja fuglekassar med far sin eller fylgja med på eit omreisande sirkus som kom til bygdi. Slike møte millom generasjonar knyter trådar attende i tidi, og dei syner at det norske samfunnet, trass all modernisering, held fast på noko varig: tr trongen til å vera saman, skapa noko, og undrast i fellesskap.

    Kommentaren treng ikkje peika på store politiske liner for å finna meining. Det er nok å sjå ein gutunge halda fram ei nyhøvla trehest, eller ei jenta som for fyrste gong fær prøva seg på ei line – og so kjenna at dette er det Noreg som byggjer framtidi. Ikkje med ståk og hast, men med solskin, snekring og sirkus ein lys ettermiddag, då heile bygdi strøymde til. Det er slike dagar som legg grunnmuren for gode minne, og som gjer at me, når morgondagen kjem, kann møta ho med litt meir livsmot og ein kunnskap um at hender og hjarte framleis er dei beste verktøyi me hev.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Klippar hekk i Trondheim for å få sett sønene sine.

    Klippar hekk i Trondheim for å få sett sønene sine.

    Halve jordkloden legg ho bak seg – for å klippa ein hekk i Trondheim. For Beate Hustad Aamodt er ikkje dette eit vanleg hagearbeid; det er vegen til sønene. Frå ein fjern himmelkant reiser ho, kvar gong hekken treng klipping, for å vera nær deim.

    Det er lett å tenkja på slitet, på flyreiser og tidsskillnad. Men den verkelege soga her handlar ikkje um det – ho handlar um det som fær eit menneske til å fara so langt. Kjærleiken til borni. Den eine rotekte krafti som fær ei mor til å fara yver hav og fjell.

    Ein hekk er meir enn ein grøn mur. Han er eit grensemerke, eit vern, men og ein slags vedlikehald av heimen. Når ho klipper kvistane, steller ho ikkje berre ein hage; ho steller um sambandet til sine eigne. I klippet ljodar stilltidi, eit arbeid som bind fortid og notid saman.

    Trondheim, med si rike soge og sine gamle bygardar, gjev ramma um denne vesle soga. Byen hev sett so mangt, men kanskje ikkje ei reise som ber vitnemål so sterkt um mors kjærleik. Det minner oss um at det finst krefter som ikkje lèt seg måla i mil eller kilometer – mors kjærleik er den eldste og sterkaste drivkrafti me eig.

    So vert hekkeklippingi eit bilete på sjølve livet: noko ein steller og held ved lag, år for år, fordi ein veit kva det gjev att. Og når ein legg halve jordkloden bak seg for det, so er det ikkje hekken ein ser fram til – det er andliti på hi sida.

    Kjelde: Adresseavisen

Fylg oss: YouTube Telegram
Meld deg inn i Vestlandske Mållag

Få dei fem viktigaste sakene frå Vestmennene rett i innboksen - éin e-post i veka.

Andre prosjekt: Fjordgefluster.no Nordisches.se Maalmannen.no