Tag: automatisering

Ikkje all innsats bør automatiserast burt.

Menneskehjernen er bygd soleis at han veks seg sterkare når han møter motstand. Det er ikkje noko løyndom at eit piano ikkje let seg meistra utan tusund timar med øving, eller at ein treskjerar lærer linone i emnet å kjenna fyrst når kniven hev skore litt for djupt eit par gonger. Det er i denne friksjonen at meistringi vert fødd.

Tanken um at all innsats bør automatiserast burt, er forlokkande i ei tid der maskinene vert klokare for kvar dag. Men so høyrer ein um ungdomar som kjenner ei undring når dei fyrste gongen får høvla ei fjøl med eit gamalt handverkty, eller um småbarn som stolt viser fram ei skeiv teikning dei sjølve hev laga. I slike stunder ligg det ei sann åpenberring: Det finst ein innsats som ikkje er til bry, men ein veg til gleda.

Den gamle meisterlæra i handverksfagi bygde på denne innsikti. Ein svein fekk ikkje bruka dei beste reiskapane frå fyrste dag; han måtte læra å bryna, å stilla, å kjenna materialen. Strevet gav respekt for faget og ein stille stoltheit som ingen ferdigkjøpt vare kann gjeva. Sameleis er det med målet. Å læra eit mål som nynorsk – med sine bøygningsformer, sitjingar og rike ordtilfang – krev merksemd og tid. Men nett den innsatsen opner dører til ein heil kulturarv, ein skatt av soger og tankar som ikkje let seg automatisera burt. Den som berre får alt servert glatt og ferdigtygga, misser sjølve nøkkelen til djupt eigarskap.

Det tyder ikkje at ein skal dyrka strevet for strevets skuld. Dei kloke ingeniørane i notidi arbeider for å fjerna den tunge, farlege trældomen, ikkje den lærerike motstanden. Ein robotarm kann loysa ryggen på bygningsmannen, men det er enno bygningsmannen som må vita kvar bjelken skal sitja. Ein språkteknologi kann hjelpa folk med staving og ordval, men han kann ikkje skapa den djupe forståingi som veks fram ved at ein sjølv får bryna seg mot ei vand setning.

Når ein tek imot det nye med opne augo, opnar det seg ei von um eit samfunn der maskinene lyfter mennesket i staden for å viska det ut. Det handlar um å velja rett type friksjon – den som formulerer karakter, liksom vatnet som slipar stein. Framtidi er ikkje ei verd utan motstand, men ei verd der ein hev gjeve maskinene det dei er best til, so menneska sjølve kann få bruka kreftene på å veksa, skapa og møtast. Og det er eit framifrå von.

Kjelde: Adresseavisen

August 4, 2026
AI-mogleggjorde brot driv databrotkostnadane opp til 6 millionar dollar, finn IBM.

Seks millionar dollar – det er prisen for eit einaste datainnbrot når kunstig vit er med i spelet. Men ei ny gransking frå IBM fortel ikkje berre um trugsmål; ho lyser òg upp ein veg fram mot tryggare tider. For dei som hev teke i bruk dei same intelligente reiskapane i forsvarsverket, minkar skadeboten med nesten tvo millionar dollar.

I årets «Cost of a Data Breach Report» kjem det fram at eitt av fire vonde åtak no nyttar kunstig vit, ein auke på 56 prosent frå året fyre. Tala er sterke, men dei syner òg kor mykje som står på spel for eit samfund der kritisk infrastruktur – energiverk, finansinstitusjonar, vassforsyning – er bunde saman i digitale nett. Seks av ti AI-drivne åtak ramma nett slike sektorar i fjor. I ei tid der vestlandske dalføre hev bygt ut kraftproduksjon og oljeanlegg frå havbotnen til fjøresteinane, er ikkje dette eit framandt tankekors.

Men det er her soga snur seg mot ljosare sidor. Rapporten slær fast at verksemder som alt hev teke i bruk AI og automatisering i tryggingsarbeidet, i snitt kutta brotkostnadane med nesten 2 millionar dollar – eit tydeleg merke på at det same verktøyet som gjer åtakarane snøggare, òg gjer forsvaret skarpare. Endå meir lovande er det at 85 prosent av dei spurde organisasjonane no vil auka budsjetti sine for cybertryggleik berre dei fær vita kva som er mogeleg med moderne kunstig vit. Det er eit teikn på framsyn, ikkje berre på reaksjon etter at ulukka hev vore der.

Det er som med dampmaskini, som ein gong både skapte nye ulykkesrisikoar og naudde fram tryggingsventilar og betre regelverk. Menneskje hev alltid havt evna til å svara på dei nye utfordringane som teknologien sjølv skaper. Rapporten peikar på at meir enn helvti av verksemdene alt nyttar AI til å oppdaga og avgrensa truslar, men berre 18 prosent hev teke steget vidare til å nytta det same i sårbarheitshandteringi. Det er eit gap, ja, men òg ei open dør for dei som vil tette ho – og mange er alt på veg.

For Vestlandet, med si lange soge av å byggja seg gjennom vandring og vinterstormar, ligg det ei påminning i dette: den nye tidi krev nye former for vern, men ho gjev òg nye reiskapar. Ved å læra av IBM-funni kann både små og store organisasjonar – frå kraftverksdrifter i Odda til teknologisenter i Bergen – styrkja seg mot morgondagens trugsmål. Det er ikkje berre eit spursmål um pengar, men um å hava viljen til å nytta kunsten til å verja det som alt er bygt.

Det er i dette kryssingspunktet mellom skaparkraft og ansvar at framtidi formast. Dei seks millionane er eit varsku, men dei tvo millionane i innsparing er eit svar.

Kjelde: eeNews Europe

July 31, 2026
Draumen er røynd – denne roboten vaskar og ryddar heimen

Ein time med ein robot som vaskar kjøkenet kostar 30 dollar. Det er ikkje vekas tilbod – det er verkelegdom i San Francisco.

Tau Robotics, som avisene no skriv um, hev byrja å senda humanoide robotar heim til folk for å hjelpa til med husvasken. Dei kann støvsuga, vaska bad, tørka av bord og benkar, rydda upp rot, tømma søppel og jamvel gjera hovudreingjering av kjøleskap og lister. Det er ei tenest som hev vore ein draum i mannsaldrar.

Det som gjer dette ekstra tiltalande, er at robotane ikkje er åleine um verket. Kvar robot vert styrd av ein menneskeleg operatør saman med kunstig intelligens. Operatøren ser det roboten ser og leider armane, medan AI hjelper med å kjenna att gjenstandar og finna veg. Denne samansmeltinga av menneskeleg dømmekraft og maskinell presisjon gjer at roboten kann klara uppgåvor i ulike hus utan å ha kartlagt alt på fyrehand. Det er ikkje eit tilbakesteg frå full automatisering – det er eit smart val som tryggjer kvaliteten og minskar risikoen for feil.

I tidlege framtidsvisjonar såg ein gjerne for seg heilt sjølvstyrde maskinar. Men røyndi hev synt at heimen er ein vand stad for ein robot. Kvar stove, kvar krå hev si eiga innreiing, og eit plotseleg hinder – ein leikebil på golvet, ein katt som gjeng framum – kann setja ein automatisert maskin fast. Ved å la eit menneske sitja med i styringi, fær roboten ei smidig tilpassingsevne som rein AI enno ikkje hev. Slik vert det eit samspel der begge partar gjer det dei er best på.

For huseigarane tyder dette meir enn berre eit reint hus. Det tyder fritid – tid til å vera saman med familien, dyrka ein hugnad eller berre kvila. For eldre og dei med nedsett rørsleevne kann hjelp til husvasken vera skilnaden på å greida seg sjølve og å vera avhengige av andre. Her kjem teknologien ikkje som ein framand makt, men som ein venleg hand.

Selskapet hev valt å starta smått, med venteliste og eit avgrensa nedslagsfelt. Det er eit godt teikn. Mange teknologinyvinningar hev lide under for snøgg utrulling og for lite utprøving. Tau Robotics tek seg tid til å byggja upp røynsle og tillit. Det minner um gamal handverksvisdom: betre å byrja smått og gjera det godt, enn å ro i veg med uferdige produkt.

Det er enno langt fram til den fullkomne tenarroboten frå science fiction-bøkene. Men det fyrste steget er teke. Ein kann ikkje anna enn å gleda seg yver at nokon hev mot til å realisera draumen, og at dei gjer det med ei klok blanding av menneskeleg innsikt og teknisk snille. Ein dag vil slike robotar kanskje vera like vanlege som støvsugaren. I dag er det eit lite under i nokre få hus i California, og eit lovande telkn for alt det gode teknologien kann føra med seg.

Kjelde: ITavisen

July 29, 2026

Fylg oss: YouTube Telegram

Meld deg inn i Vestlandske Mållag

Andre prosjekt: Fjordgefluster.no Nordisches.se Maalmannen.no