Eit tomt bygg som stend og ventar på rivingsmaskinen, er ikkje berre ein skamplett i landskapet. Det er eit ope spursmål um kva eit samfunn vil ha av si eiga soge.
Det er nett det spursmålet eit ektepar i lokalsamfunnet svara på, då dei – noko motviljuge – berga eit hus frå å verta jamna med jordi. Bygget hadde stade tomt lenge, og planen var å riva det. For mange var det berre eit gamalt hus med slitasje og støv. For ekteparet var det noko anna: ein skatt som ikkje lét seg erstatta.
Dei hadde ikkje planlagt å verta redningsfolk. Tvert um var dei motviljuge til å ta på seg eit slikt tak. Men då rivingsvedtaket nærma seg, klarde dei ikkje å lata vera. Det er ein ærlegare form for omsut enn den som ropar høgt – ein stille vilje til å ta vare på noko som peikar bakover og samstundes framover.
Gamle hus ber med seg handverket frå ei tid då materialane vart henta or skogen og steinen or marki, og då kvar bjelke vart tillaga for hand. Å setja i stand eit slikt bygg er òg ein klok bruk av ressursar. Dei tunge materialane som alt er utvunne og forma, treng ikkje ny energi; dei treng berre hender som vil halda dei ved like.
Eit slikt hus gjev ein tettstad andlet og minne. Det fortel ikkje berre um dei som bygde det, men um alle som sidan har gjenge inn og ut av døri. Når slike hus fær nye eigarar som ser verdien, opnar det dører for nye bruksmåtar. Ein gamal låve kann verta verkstad, ein skule kann verta møtestad. Det viktigaste er ikkje at bygget vert eit museum, men at det held fram med å tena livet i bygdi.
Det er lett å tru at slike bergingsaksjonar krev store summar og stålvilje. Men i røyndi tek dei ofte til med ein liten tanke: Dette er for godt til å gå tapt. Det er ein tanke som smittar.
Kjelde: Bergens Tidende
