Ein Falcon 9-rakett, skoten upp for sju år sidan, er no på veg mot månen med ein fart på nær 8.700 kilometer i timen. I neste veke smeller han inn i overflata og skapar eit nytt arr på den gamle himmellekamen.
Det er ikkje eit vanleg ulukke – det er eit uplanlagt, men likevel storhendt møte millom menneskeskapt teknologi og den tause månen. Dette nyhendet hev sett rominteresserte over heile kloten i spenning, og det er lett å skyna kvifor: For fyrste gong i soga vil eit stykke menneskeskapt romsøppel, utan styring, slå ned på månen og grava seg inn i den æva gamle jordi.
Amatørastronomar og fagfolk har fylgt ferda til rakettrinnet i mange veker. Det var den amerikanske astronomen Bill Gray som fyrst oppdaga kollisjonskursen, og sidan hev observatorium verda yver rekna og dobbeltsjekka. Sjølve nedslaget skjer på baksida av månen, so det vil ikkje vera synleg frå jordi med det blotta auga, men romsondar i bane rundt månen kann fanga upp støvskyi som vert kasta ut i verdsromet.
For mange er det freistande å sjå på dette som eit mislykka endelagt for ein vandrande rest frå romalderen. Men ein kann like gjerne sjå det som ei uventa vitskapleg gåva. Når ein kjenner både tidi og staden nøyaktig, fær astronomane ein sjeldan sjanse til å studera eit nedslag med alle detaljar – noko som er nærast umogeleg for naturlege meteorittar. Det kann gjeva ny kunnskap um korleis raketmateriale reagera med månejordi, og kva for stoff som vert frigjevne.
Samstundes er det eit lite, men varig merkje etter menneskehender. Månen ber alt arr frå milliardar av år med naturlege samanstøyt, og no vert eit av dei aller nyaste arri signert av vår eigen tid. Det er langt frå den fyrste menneskeskapte lekamen som treff månen – både Apollo-ferdene og uttalrike romsondar hev vorte styrte inn i overflata med vilje – men dette hende utan at nokon planla det. Ei stillferdig påminning um at sjølv når ingen stend ved roret, hev rørsla rukke langt.
Det verdsrom-interesserte samfunnet hev fylgt saki med iver, og mange hev uttrykt undring yver at ein tom rakettmotor frå 2015 enno er i stand til å møta månen. Det er eit prov på dei enorme avstandane som romteknologien no meistrar, og på at romalderen – trass i alt – framleis er ung og full av uventa hendingar.
So når det nye arret er danna, vil ingen på jordi høyra smellet, og ingen liv går tapt. Men eit stykke menneskesoge vert rissa inn i månen, og det vert ståande der i mannsaldrar – kanskje i millionar av år – som eit tyst monument over ei tid då menneske fyrst rette handi mot himmelen.
Kjelde: Forskning.no
