Kor mykje kraft skal eit samfunn setja av til maskiner som tenar heile verdi? At ei fersk utgreiing um datasentri vekker full strid, syner kor høgt innsatsen er. Her gjeld det ikkje småting; det gjeld kraft, arbeidsplassar og kva rolle Noreg skal ha i den digitale verdi.
Teknologirådet hev lagt fram ei utgreiing som bed um ein ny kurs for datasentri. Rapporten hev ikkje fenge stå uimotsagd; fleire kallar han ein «skremselsrapport» og reiser kritikk mot måten han vart handtert på. Det er ikkje vondt å skyna at tonen vert kvass. Datasenter krev mykje kraft, og for mange bygder stend valet mellom framandgjerande anlegg og nytt liv i lokalsamfunnet. Men midt i striden ligg det noko verdifullt som altfor lett vert oversett: Noreg tør å tala høgt um den digitale framtidi.
Når ei rådgjevande utgreiing møter så sterk motmæle, er det eit teikn på at folk vente seg grundig saklegheit frå dei som skal råda styremaktene. Slik forventning er ikkje eit hinder; ho er eit gode. Ho tyder at teknologiske val ikkje får veksa fram i tagnad, men må grunngjevast ope. Det er nett slik eit demokrati skal verka når store kraftspursmål stend på dagsordenen.
Samstundes peikar ordskiftet mot eit større høve. Noreg hev i mannsaldrar bygt opp eit energisystem som andre land ser med undring på. No kann landet krevja at nye datasenter vert lagde der krafti er rein, og der overskotsvarmen kann koma til nytte for bustader, veksthus eller industri. Det er ikkje berre ein draum; det er ein mogeleg ny kurs som veks ut or sjølve konflikten. Skuldingar og motførestellingar kann verka slitne, men dei tvingar fram klårare planar og betre val av tomter.
Difor er det grunn til å møta den fulla striden med roleg tillit til at utfallet kann verta betre enn utgangspunktet. Ei utvikling som vert diskutert, er alltid tryggare enn ei som berre vert vedteken. Noreg hev tidlegare skapt varig verdi av strid um vasskraft og olje, og det same kann henda med datasentri. Den ferske rapporten, kor omstridd han er, hev soleis gjort noko viktig: Han hev sett ljos på eit spursmål som ikkje lenger kann leggjast burt.
Kjelde: NRK
