Kva skal til for at eit minne ikkje bleiknar? For dei som samlar minne um kong Harald, er svaret eit arkiv bygt for æva. Det er ikkje berre gjenstandar som vert sette i system; det er eit stykke norsk soge som fær ein trygg heim.
Dei gjer dette, som dei sjølve segjer, «av respekt for kong Harald». Men orsaki stikk djupare enn ein einskild person. Eit slikt arkiv samlar ikkje berre kongen sine eigne papir og minne. Det samlar og vitnemåli frå alle dei som hev brukt tid på å skriva, fotografera, samla og sortera. Respekten gjeld difor både kongen og det store, stille arbeidet som ligg attum.
Når minne vert tekne vare på for æva, fær dei ei ny rolle. Dei sluttar å vera private og vert ein part av den felles soga. Brev, fotografi og små gjenstandar kann fortelja um kvardagen, høgtidene og vendepunkti i eit langt liv. For eit folk er slike kjelder meir enn kuriosa. Dei er bruer millom ættledene, og dei gjev historiebøkene kjøt og blod.
Det er òg noko språkleg vakkert ved eit slikt arbeid. I eit arkiv som skal vara i mannsaldrar, ligg ikkje berre namni til kongehuset. Der kann og liggja helsingar og brev der målføri frå bygd og by møtest. Slik vert arkivet ein stille vaktar for både soga og målet. Det er lærerikt å tenkja på at det som vert lagt ned i dag, ein gong vil verta lese av folk som ikkje er fødde enno.
I ei tid då mykje vert gløymt etter få dagar, er det noko sterkt ved å byggja for æva. Det krev tolmod, orden og eit godt fagleg lag. Dei som tek på seg dette, gjer ei god teneste for komande ættleder. Dei spør ikkje kva som er mest synleg no, men kva som vil ha verd um femti eller hundre år.
Difor er dette nyhendet noko å gleda seg over. Det syner at det finst ein vilje til å halda fram soga, ikkje som ein stiv monolog, men som ein levande samtale millom fortid og framtid. Kong Harald sine minne fær ikkje berre ein plass i eit magasin. Dei fær ein heim der dei kann tala til nye ættleder, lenge etter at den tidi dei sjølve lever i er runni ut.
Kjelde: Bergens Tidende